Nhậm Ngã Hành khâm phục "ba người rưỡi", là ai?

Dù bị Đông Phương Bất Bại cướp ngôi và giam dưới ngục sâu Tây hồ 10 năm, Nhậm Ngã Hành vẫn bày tỏ sự khâm phục tài trí của y (minh hoạ)

Cát Tường

Trong Tiếu ngạo giang hồ, giáo chủ Nhật nguyệt thần giáo Nhậm Ngã Hành hiện lên như một đại ma đầu tàn bạo, cuồng vọng với giấc mộng "nhất thống giang hồ". Thế nhưng, đằng sau sự ngông cuồng đó là một nhãn quan sắc sảo, một trí tuệ trác tuyệt và một khí phách hào sảng hiếm có. Điều này được thể hiện rực rỡ nhất qua màn bình phẩm thiên hạ tại đại điện chùa Thiếu Lâm, khi lão đang bị bủa vây bởi những cao thủ bậc nhất của võ lâm chính phái.

Bối cảnh diễn ra lời bình phẩm

Sau khi thoát khỏi hắc lao dưới đáy Tây Hồ (do bị Đông Phương Bất Bại tiếm ngôi), Nhậm Ngã Hành cùng cao thủ Hướng Vấn Thiên và chàng trai trẻ Lệnh Hồ Xung xông thẳng lên chùa Thiếu Lâm để cứu cô gái xinh đẹp Nhậm Doanh Doanh đang bị giữ tại đây (thực ra là nàng tự nguyện ở lại chùa, sau khi cầu xin phương trượng cứu thương cho Lệnh Hồ Xung. Tại đây, họ chạm trán với mười vị chưởng môn, bang chúa phe chính giáo - đều là những đại cao thủ lừng danh giang hồ. Phương Chứng đại sư muốn dùng đạo lý từ bi để giữ ba người lại núi Thiếu Thất mười năm, nhằm tránh họa sát sinh cho võ lâm,.

Thay vì run sợ hay tức giận, Nhậm Ngã Hành ung dung đáp trả bằng một câu nói đầy ngạo nghễ về cái tên của mình ("Ngã Hành" nghĩa là ta thích đi đâu thì đi). Đồng thời, lão dõng dạc tuyên bố trước mặt các bậc thái sơn bắc đẩu: "Trong những cao nhân hiện thời tại hạ khâm phục tính ra không có mấy, đếm đi đếm lại chỉ được ba người rưỡi. Mặt khác lão phu không phục cũng chỉ có ba người rưỡi.".

"Ba người rưỡi" được Nhậm Ngã Hành khâm phục là ai?

Sự khâm phục của Nhậm Ngã Hành không dựa trên môn phái, địa vị, hay phe chính - tà, mà dựa trên thực tài và nhân cách của người đó.

* Người thứ nhất: Phương Chứng đại sư (Phương trượng chùa Thiếu Lâm) 

Lão thẳng thắn khen ngợi: "Đại hòa thượng đã nghiên cứu tinh thâm Dịch cân kinh, nội công đến trình độ xuất thần nhập hóa mà lòng vẫn từ hòa không như lão phu hay khoe khoang làm phách, vì thế mà lão phu rất khâm phục". 

> Nhậm Ngã Hành là kẻ kiêu ngạo tột đỉnh, nhưng lão dám công khai thừa nhận khuyết điểm của bản thân ("khoe khoang làm phách") để tôn vinh sự khiêm nhường và nội công thâm hậu của Phương Chứng. Đó là sự khâm phục của một kẻ cuồng nộ dành cho một bậc đại từ bi.

* Người thứ hai: Đông Phương Bất Bại (Giáo chủ đương nhiệm Triêu Dương thần giáo) 

Lão nói: "Người thứ hai mà lão khâm phục là kẻ đã cướp ngôi giáo chủ Triều Dương thần giáo của lão phu tên gọi Đông Phương Bất Bại... Lão phu võ công đã cao thâm, cơ trí cũng hơn người, vẫn cho là trong thiên hạ không còn ai là địch thủ. Chẳng ngờ lại bị Đông Phương Bất Bại chơi một vố caỵ.. Đông Phương Bất Bại đã là một nhân vật lợi hại đến thế thì lão phu không khâm phục hắn sao được?". 

> Đây là lời bình phẩm gây chấn động nhất. Bị phản bội, bị phế ngôi, bị cầm tù hơn 10 năm trong ngục tối, nhưng lão không hề để lòng thù hận che mờ lý trí. Lão sòng phẳng thừa nhận Đông Phương Bất Bại mưu trí hơn mình, giỏi giang hơn mình. Khâm phục chính kẻ thù không đội trời chung là một cảnh giới cao siêu của bậc đại trượng phu mà những kẻ như Tả Lãnh Thiền hay Nhạc Bất Quần không bao giờ vươn tới được.

* Người thứ ba: Phong Thanh Dương (Cao thủ ẩn danh phái Hoa Sơn) 

Nhậm Ngã Hành tuyên bố: "Người thứ ba mà lão phu khâm phục là tay cao thủ tuyệt đỉnh phái Hoa Sơn hiện nay... Kiếm thuật của Phong lão tiên sinh cao thâm hơn lão phu nhiều nên lão phu khâm phục". 

> Bằng việc xướng tên Phong Thanh Dương (phe Kiếm tông), Nhậm Ngã Hành đã giáng một cái tát cực mạnh vào mặt Nhạc Bất Quần (chưởng môn phái Hoa Sơn, phe Khí tông) đang đứng ngay tại đó. Lão tôn trọng những bậc cao nhân chân chính quy ẩn giang hồ, và tuyệt đối khinh bỉ thứ hư danh hão huyền.

Cũng cần nói thêm Phong Thanh Dương chính là người đã hữu duyên, truyền kiếm pháp Độc Cô Cửu Kiếm cho Lệnh Hồ Xung. 

* Nửa người được khâm phục: Xung Hư đạo trưởng (Chưởng môn phái Võ Đương) 

Lão đánh giá: "Thái cực kiếm của lão đạo ở phái Võ Đương có nhiều chỗ độc đáo. Thế là lão đạo giữ lòng trong sạch, tự ái, không đi can thiệp vào những chuyện vu vơ trên chốn giang hồ, có điều lão đạo không biết giáo huấn đồ đệ... Thái cực kiếm của lão đạo tuy cao thâm, nhưng chưa chắc đã thắng nổi lão phu. Vì thế mà lão phu chỉ phục có một nửa". 

> Đánh giá này rất rạch ròi. Lão nể nhân cách thanh cao và bộ kiếm pháp kỳ diệu của Xung Hư, nhưng không đánh giá cao năng lực đào tạo hậu duệ và tin rằng mình vẫn có thể thắng được đối thủ trong thực chiến. Xung Hư nghe xong cũng phải vui vẻ chấp nhận.

Những kẻ không đáng được khâm phục: đứng đầu là Tả Lãnh Thiền

Dù Nhậm Ngã Hành cuối cùng chưa liệt kê trọn vẹn cả "ba người rưỡi" không được phục là ai, nhưng Nhậm Ngã Hành đã chỉ mặt điểm tên kẻ đứng đầu danh sách đáng khinh bỉ nhất: Tả Lãnh Thiền.

Nhậm Ngã Hành vạch trần: "Võ công các hạ cao thâm mà mưu kế cũng thâm trầm rất hợp ý lão phụ Các hạ muốn gồm thâu Ngũ nhạc kiếm phái... thì chí khí khá lớn đó. Nhưng các hạ chỉ ném đá dấu tay, sắp đặt ngụy kế mà không đường hoàng ra mặt thì không phải đường lối của anh hùng hào kiệt. Thật khiến cho người ta không kính phục.". Hơn nữa, lão còn mỉa mai sự thiếu sáng tạo của Tả Lãnh Thiền: "Nhai lại cái của người ta còn mình không có sáng kiến gì. Đó lại là một điều khiến cho lão phu không phục.".

> Tả Lãnh Thiền và Nhậm Ngã Hành đều có dã tâm "nhất thống giang hồ". Nhưng Nhậm Ngã Hành tự coi mình là hán tử, hành động quang minh lỗi lạc (dù tàn ác), trong khi Tả Lãnh Thiền lại dùng mưu hèn kế bẩn, lén lút ám toán đồng đạo. Nhậm Ngã Hành khinh bỉ sự tiểu nhân ẩn sau lớp vỏ bọc minh chủ chính phái của họ Tả.

Riêng đối với Nhạc Bất Quần, Nhậm Ngã Hành thậm chí còn không thèm liệt lão vào danh sách không phục, mà dùng thái độ khinh bỉ tột cùng là coi như không tồn tại. Lão thẳng thừng nói: "Ninh nữ hiệp thì lão phu đã biết qua, còn Nhạc tiên sinh gì đó thì chưa từng nghe thấy", đồng thời gọi lão Nhạc là "lão ngụy quân tử" hay mỉa mai gọi Lệnh Hồ Xung ở phái Hoa Sơn là "danh sư phải có cao đồ" để chọc tức Nhạc Bất Quần.

Ninh nữ hiệp chính là Ninh Trung Tắc, vợ Nhạc Bất Quần, sư nương của Lệnh Hồ Xung.

Nhãn quan của Nhậm Ngã Hành rất sắc xảo, chính xác

Qua bài diễn thuyết ngắn gọn tại Thiếu Lâm tự, nhãn quan của Nhậm Ngã Hành bộc lộ ba đặc điểm có thể xem là rất sắc sảo, xuất chúng:

* Vượt lên trên định kiến Chính - Tà: 

Trong khi những kẻ như Nhạc Bất Quần, Tả Lãnh Thiền luôn mở miệng là "diệt trừ ma giáo", phân rõ ranh giới Hắc - Bạch để mưu lợi cá nhân, thì Nhậm Ngã Hành đánh giá con người thuần túy dựa trên tài năng và bản ngã,. Lão tôn trọng Phương Chứng (chính phái) ngang bằng với Đông Phương Bất Bại (tà phái).

* Rất khách quan và sòng phẳng: 

Lão không vùi dập kẻ thù để nâng mình lên. Việc dám thừa nhận kiếm thuật mình kém Phong Thanh Dương, mưu trí mình kém Đông Phương Bất Bại, chứng tỏ một sự tự tôn tuyệt đối. Chỉ những kẻ thực sự vĩ đại mới dám thừa nhận mình yếu hơn người khác trước mặt bàn dân thiên hạ.

* Lột trần sự đạo đức giả: 

Nhãn quan của Nhậm Ngã Hành như một chiếc gương soi chiếu yêu ma. Trước mặt lão, chiếc mặt nạ đạo đức của Tả Lãnh Thiền (thực chất là "ném đá giấu tay") hay sự ngụy quân tử của Nhạc Bất Quần đều bị lột sạch.

Kết luận

Tình tiết Nhậm Ngã Hành bình phẩm "ba người rưỡi" tại chùa Thiếu Lâm là một nét bút thần tình sắc xảo của Kim Dung. Đây cũng chính là thông điệp nhân sinh, nhãn quang của Kim Dung vậy. Nó đập tan khuôn mẫu về một ác nhân võ biền thông thường. Nhậm Ngã Hành tàn ác, cuồng vọng, nhưng lão lại có đôi mắt của một con đại bàng soi thấu hồng trần. Nhãn quan của lão vừa chân thực tàn nhẫn, vừa mang cốt cách của một triết gia trên võ lâm. Lời bình phẩm ấy không chỉ là sự đánh giá cao thấp về võ công, mà còn là một bản án đanh thép giáng vào thói ngụy quân tử, giả đạo đức đang hoành hành trong thế giới Tiếu ngạo giang hồ.
........

Thái độ của người "được khâm phục"& "không được khâm phục"

Tại đại điện chùa Thiếu Lâm, giữa vòng vây của các cao thủ danh môn chính phái, Nhậm Ngã Hành đã thể hiện khí phách kiêu hùng và nhãn quan sắc sảo của mình qua màn bình phẩm thiên hạ lừng danh: tuyên bố chỉ khâm phục ba người rưỡi và không phục ba người rưỡi. Lời bình phẩm này tựa như một chiếc gương chiếu yêu, soi rọi rõ bản chất và thái độ của ba nhân vật máu mặt nhất lúc bấy giờ: Phương Chứng đại sư, Nhạc Bất Quần và Tả Lãnh Thiền.

Dưới đây là trích nguyên văn trong tác phẩm và đánh giá thái độ của ba nhân vật này khi ấy.

Phương Chứng đại sư: Sự bình thản và khiêm nhường của bậc đại từ bi

Khi Nhậm Ngã Hành ngỏ ý muốn nói ra những người mình khâm phục, Phương Chứng đại sư đã đáp lại bằng thái độ vô cùng nhã nhặn: "Lão phu đang thành khẩn muốn nghe lời cao luận của Nhậm thí chủ".

Đến khi Nhậm Ngã Hành xướng tên Phương Chứng là người đầu tiên lão khâm phục vì: "Đại hòa thượng đã nghiên cứu tinh thâm Dịch cân kinh, nội công đến trình độ xuất thần nhập hóa mà lòng vẫn từ hòa không như lão phu hay khoe khoang làm phách, vì thế mà lão phu rất khâm phục", thái độ của Phương Chứng vô cùng bình thản. Nhà sư chỉ xua tay đáp gọn: "- Lão tăng không dám đâu".

Thái độ vô cầu, vô ngã: Phương Chứng đại sư là hiện thân của Phật pháp nhiệm màu. Lời khen ngợi tột đỉnh từ một ma đầu kiêu ngạo như Nhậm Ngã Hành đủ sức làm bất cứ ai trong võ lâm nở mày nở mặt, nhưng với Phương Chứng, vinh nhục hay khen chê đều hư ảo. Câu đáp "không dám đâu" vừa lịch sự, vừa thể hiện sự tu dưỡng tâm tính đã đạt đến cảnh giới tối cao, hoàn toàn không dính líu đến thói háo danh của người phàm tục.

Nhạc Bất Quần: Lớp mặt nạ ngụy quân tử bị chọc thủng, nội tâm giằng xé

Nhậm Ngã Hành dành cho Nhạc Bất Quần một sự sỉ nhục ở đẳng cấp cao nhất: coi như không tồn tại. Lão nói thẳng: "Ninh nữ hiệp thì lão phu đã biết qua, còn Nhạc tiên sinh gì đó thì chưa từng nghe thấy". Dù vậy, Nhạc Bất Quần vẫn cố giữ vẻ ngoài phong nhã: "Tiện danh của vãn sinh không đáng lọt vào tai Nhậm tiên sinh".

Khi Nhậm Ngã Hành tuyên bố người thứ ba lão khâm phục là Phong Thanh Dương (thuộc phe Kiếm tông phái Hoa Sơn), Nhạc Bất Quần đã bị đâm trúng tử huyệt. Lão giả vờ vui mừng: "Phong sư thúc đã mấy năm quy ẩn không có tin tức gì cho bản môn cả. Nếu lão nhân gia còn sống thì thật là đại hạnh cho bản môn".

Nhưng Nhậm Ngã Hành lột trần ngay sự giả tạo đó bằng cách chỉ ra sự thù địch giữa Khí tông và Kiếm tông, khẳng định Phong Thanh Dương còn sống không phải là điều may mắn cho lão. Lúc này, thái độ thực sự của Nhạc Bất Quần mới bị phơi bày: "Nhạc Bất Quần bị Nhậm Ngã Hành nói mấy câu trúng tâm sự nét mặt tiên sinh lúc đỏ hồng, lúc xanh lợt, trong lòng xao xuyến...".

Dù nội tâm chấn động, bề ngoài lão vẫn ra vẻ khiêm tốn xin chỉ đường đi bái kiến Phong Thanh Dương. Đến khi Nhậm Ngã Hành cự tuyệt và mắng thẳng lão là "ngụy quân tử khiến cho người ta phải điên đầu", thì: "Nhạc Bất Quần lẳng lặng không nói gì nữa. Tiên sinh là người quân tử phong nhã, chẳng chịu cùng ai tranh hơi từng phân từng tấc".

Kỹ năng diễn kịch thượng thừa: Thái độ của Nhạc Bất Quần là đỉnh cao của thói giả đạo đức. Dù bị khinh thường ra mặt, bị bóc trần nỗi sợ hãi lớn nhất (sự tồn tại của Phong Thanh Dương), sắc mặt biến đổi không ngừng, nhưng lão vẫn dùng sự im lặng và vỏ bọc "quân tử phong nhã" để đối phó.

Sự hèn nhát ẩn sâu: Lão không dám cãi lại Nhậm Ngã Hành bằng lý lẽ thẳng thắn mà chọn cách nhún nhường giả tạo. Nhạc Bất Quần cố bảo vệ hình ảnh thay vì bảo vệ tự tôn cá nhân, chứng tỏ dã tâm mưu đồ nghiệp lớn của lão đòi hỏi khả năng nhẫn nhục đến mức đánh mất cả khí khái võ giả.

Tả Lãnh Thiền: Sự cay cú bị kìm nén và màn phản đòn sắc lẹm

Nhậm Ngã Hành chỉ mặt Tả Lãnh Thiền là người đứng đầu danh sách không khâm phục. Lão vạch tội Tả Lãnh Thiền có chí khí lớn muốn thâu tóm Ngũ Nhạc nhưng hành động lại hèn hạ: "chỉ ném đá dấu tay, sắp đặt ngụy kế mà không đường hoàng ra mặt" và thiếu sáng tạo: "Nhai lại cái của người ta còn mình không có sáng kiến gì".

Khác với sự im lặng của Nhạc Bất Quần, Tả Lãnh Thiền phản đòn ngay lập tức. Hắn cười đáp trả một cách châm biếm: "Như vậy tại hạ cũng lấy làm vinh hạnh lắm rồi!". Đồng thời, hắn dùng chính logic của đối phương để mỉa mai lại: "Tại hạ cũng có ba người rưỡi vào hạng cao nhân mà mình khâm phục thì các hạ mới được nửa người". Cuối cùng, hắn muốn cắt ngang màn mắng mỏ này bằng cách cáo buộc Nhậm Ngã Hành đang câu giờ: "Có phải các hạ nhặt nhạnh những câu chuyện vớ vẩn để kéo dài thời gian đặng chờ cứu binh không?".

Khí phách của một kiêu hùng tà đạo: Thái độ của Tả Lãnh Thiền khác hẳn Nhạc Bất Quần. Hắn là một kẻ ác bá công khai, có dã tâm lớn. Bị Nhậm Ngã Hành nhục mạ trước mặt quần hùng, hắn cay cú nhưng không hề luống cuống hay phải thay đổi sắc mặt liên tục. Hắn dùng nụ cười gượng và sự giễu cợt để gỡ gạc thể diện.

Thâm trầm và thực dụng: Tả Lãnh Thiền không sa đà vào việc thanh minh mình có "ném đá giấu tay" hay không. Hắn lập tức chuyển hướng câu chuyện, cáo buộc Nhậm Ngã Hành đang diễn trò để kéo dài thời gian chờ cứu viện. Điều này cho thấy đầu óc Tả Lãnh Thiền cực kỳ thực dụng, luôn nhắm vào mục tiêu tối hậu là tìm cớ tiêu diệt đối thủ chứ không quan tâm đến sĩ diện hão.

Đánh giá và kết luận

Qua màn đối đáp ngắn ngủi tại Thiếu Lâm tự, Kim Dung đã xuất sắc dùng lời bình phẩm của Nhậm Ngã Hành như một liều thuốc thử để làm hiện hình ba bản ngã khác biệt trong võ lâm:

* Phương Chứng đại sư đại diện cho cái "Chân", tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến, khen không mừng, chê không oán.

* Nhạc Bất Quần đại diện cho chữ "Ngụy", cố bọc lớp đạo mạo bên ngoài nhưng nội tâm thì xáo trộn, hẹp hòi và khiếp nhược khi bị chọc trúng chỗ kín.

* Tả Lãnh Thiền đại diện cho chữ "Bá", tàn độc, không sợ tiếng đời, sẵn sàng dùng miệng lưỡi sắc bén để đâm chọc lại đối phương, không màng đến những giáo điều nhân nghĩa sáo rỗng.

Nhạc Bất Quần và Tả Lãnh Thiền đều là những kẻ mang tham vọng xưng bá võ lâm, nhưng cách họ đối diện với lời chê bai của Nhậm Ngã Hành đã phơi bày sự khác biệt cốt lõi trong tính cách: một kẻ thâm hiểm, giấu mình chờ thời (Nhạc Bất Quần); một kẻ tàn nhẫn, thực dụng và trực diện (Tả Lãnh Thiền). Bức tranh tâm lý này không chỉ tạo nên sự hấp dẫn cho cốt truyện mà còn cho thấy nhãn quan nhìn thấu hồng trần, bóc trần mọi mặt nạ của ma đầu Nhậm Ngã Hành.
........

Bài liên quan:

• Nhậm Ngã Hành
• Phương Chứng đại sư
• Đông Phương Bất Bại