Triệu Mẫn và Chu Chỉ Nhược: ai xứng đáng hơn?

Chu Chỉ Nhược dùng Cửu âm bạch cốt trảo quyết hạ Triệu Mẫn khi hôn lễ bị phá (minh hoạ)

Hoa Mộc Miên

Trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, qua những gì nhà văn Kim Dung miêu tả về cuộc đời của Chu Chỉ Nhược, tôi cảm nhận đây không phải là một nhân vật phản diện thuần túy. Thực tế, nàng xứng đáng được coi là một trong hai nữ nhân vật chính với số phận đầy bi kịch và giằng xé.

Nữ nhi lạc lõng giữa dòng đời

Hoàn cảnh lúc nhỏ của Chu Chỉ Nhược rất cơ cực. Là con nhà thuyền chài trên sông Hán Thủy, nàng không chỉ thiếu thốn về vật chất mà còn sớm mất cả cha lẫn mẹ. Nếu không có sự xuất hiện của Trương Tam Phong, nàng đã không còn lối thoát.

So với Trương Vô Kỵ, Chỉ Nhược khổ hơn nhiều về mặt tinh thần. Vô Kỵ dù mồ côi nhưng vẫn còn Thái sư phụ, các sư thúc bá Võ Đang che chở và cha nuôi Tạ Tốn yêu thương. Còn Chỉ Nhược là phận nữ nhi đơn độc, nàng không còn lựa chọn nào khác khi Trương Tam Phong gửi nàng làm đệ tử cho Diệt Tuyệt Sư Thái. Nga Mi trở thành ngôi nhà duy nhất, sư phụ trở thành người thân duy nhất của nàng.

"Kinh nghiệm sống" để tồn tại

Nga Mi là nơi đông đảo đệ tử nữ, vốn đầy rẫy những phức tạp vặt vãnh. Điển hình là sư tỷ Đinh Mẫn Quân luôn đố kỵ, rắp tâm hãm hại những ai làm mụ phật ý. Trong môi trường ấy, Chỉ Nhược buộc phải vận dụng mọi "kinh nghiệm sống" để tồn tại.

Nàng thông minh nên rất được lòng sư phụ, được truyền dạy Cửu Dương Công và Dịch Kinh nguyên lý. Sự khéo léo của nàng thể hiện qua việc vờ bị thương khi đấu với Ân Ly để không gây sát thương cho người không thù oán, hay việc mượn lời thỉnh giáo sư phụ trên đỉnh Quang Minh để chỉ điểm cho Trương Vô Kỵ đánh thắng phái Hoa Sơn và Côn Lôn.

Bi kịch giữa Chữ Hiếu và Chữ Tình

Nhiều độc giả trách nàng tàn nhẫn khi đâm Trương Vô Kỵ một kiếm trên đỉnh Quang Minh hay trộm đao kiếm, hãm hại Ân Ly. Nhưng hãy đặt vào hoàn cảnh cụ thể:

Nhát kiếm trên đỉnh Quang Minh: Đó là mệnh lệnh của Diệt Tuyệt Sư Thái. Trong thời đại "phụ xử tử vong", nàng không thể kháng lệnh. Nếu không đâm, nàng sẽ trở thành phản đồ, bị đuổi khỏi Nga Mi và mất đi nơi dung thân duy nhất. Hơn nữa, với kiếm Ỷ Thiên sắc bén, nếu nàng không nương tay, Vô Kỵ liệu có thể sống sót?

Việc trộm đao và kiếm: Đây là di mệnh của sư phụ. Diệt Tuyệt Sư Thái vừa dùng uy lực ép buộc, vừa quỳ xuống cầu xin nàng lấy Võ Mục Di Thư để đánh đuổi ngoại xâm. Một cô gái chưa đầy 20 tuổi, đối diện với người có ơn dưỡng dục như cha mẹ, liệu có thể từ chối?

Hãm hại Ân Ly và đổ tội cho Triệu Mẫn: Đây là vết đen lớn nhất của nàng, xuất phát từ sự ghen tuông mù quáng và thù hận cá nhân với Triệu Mẫn (người suýt rạch mặt nàng tại chùa Vạn An). Tuy nhiên, nếu nàng thực sự độc ác tận cùng, nàng đã sát hại cả Tạ Tốn lúc ông đang trúng độc để bịt đầu mối, nhưng nàng đã không làm vậy vì không muốn Vô Kỵ đau khổ.

Nỗi hận che mờ lý trí

Việc nàng âm mưu hại Tạ Tốn sau này phần lớn đến từ chữ "HẬN". Triệu Mẫn đã chọn đúng lúc hôn lễ để nẫng mất người thân cuối cùng của nàng, hạ nhục nàng trước toàn thể võ lâm. Chu Chỉ Nhược bị dồn đến đường cùng, thanh danh vấy bẩn, nàng muốn Vô Kỵ phải thấu hiểu nỗi đau mất người thân là thế nào. Cuối cùng, nàng đã sám hối, cái thiện trong con người nàng đã chiến thắng. So với những kẻ tiểu nhân thực thụ như Thành Côn hay Trần Hữu Lượng, nàng chỉ là một người mắc phải những sai lầm mang tính dây chuyền.

Đối trọng: Triệu Mẫn – Cành vàng lá ngọc dám yêu dám hận

Trái ngược hoàn toàn với Chỉ Nhược, Triệu Mẫn là quận chúa phủ Nhữ Dương Vương, sinh ra trong nhung lụa và quyền quý. Nàng có sự tự tin của kẻ luôn được toại nguyện, nên nàng dám vứt bỏ tất cả để theo đuổi tình yêu.

Thông minh và thủ đoạn: Triệu Mẫn cũng tàn nhẫn không kém khi hạ độc Minh Giáo, học lén võ công các phái, chặt ngón tay cao thủ. Tuy nhiên, cái hay của Triệu Mẫn là nàng dám công khai thủ đoạn của mình.

Nghệ thuật loại bỏ tình địch: Nếu Chỉ Nhược loại bỏ Ân Ly một cách "không thể chấp nhận", thì Triệu Mẫn loại bỏ Chỉ Nhược một cách "không ai ngờ tới" ngay tại đám cưới. Nàng hiểu rõ Trương Vô Kỵ sẽ bảo vệ nàng dù chàng đang nghi ngờ nàng giết người. Đây chính là đòn hạ nhục đau đớn nhất dành cho Chỉ Nhược.
......

Chu Chỉ Nhược khéo léo, phải "đóng kịch" vì nàng không có điểm tựa. Triệu Mẫn bộc trực, dám hy sinh vì nàng có quá nhiều thứ để vứt bỏ. Cả hai đều xứng đáng với tình yêu của mình theo những cách khác nhau. Một người chọn cách tiến lên để bù đắp cho tuổi thơ cơ cực, một người chọn cách buông bỏ để tìm kiếm hạnh phúc đích thực.

Cuối cùng, Chu Chỉ Nhược cũng đã sám hối về những sai trái, thậm chí bất chấp lời thề độc địa với sư phụ để mong tìm lại chút duyên xưa với Trương Vô Kỵ. Tình yêu của cả hai nàng đều có thể đúc kết qua câu ca dao: “Mẹ cho bú mớm nâng niu, tội trời thì chịu, chẳng yêu bằng chồng”.

--------------

Bài liên quan:

• Tóm tắt Tiếu ngạo giang hồ
• Khổ nhục kế trong Ỷ Thiên Đồ Long ký