Mùa xuân qua ngòi bút Kim Dung rực rỡ, mang đậm tính triết lý nhân sinh (minh hoạ)
Cát Tường
Thế giới võ hiệp của Kim Dung không chỉ được dệt nên bởi đao quang kiếm ảnh, cừu hận hay những bí kíp võ công tuyệt đỉnh, mà còn được điểm xuyết bởi những bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ. Trong đó, mùa xuân hiện lên dưới ngòi bút của ông như một chứng nhân câm lặng, rực rỡ nhưng mang đậm tính triết lý nhân sinh. Kim Dung sử dụng thủ pháp "tả cảnh ngụ tình" xuất sắc, mượn sự sinh sôi nảy nở của mùa xuân để làm nổi bật lên những khát vọng tự do, những mối tình dang dở, và cả sự mong manh, vô thường của kiếp người giữa chốn giang hồ đầy phong ba bão táp.
Mùa xuân Giang Nam: Biểu tượng của khát vọng bình yên và cái đẹp thuần khiết
Dưới ngòi bút Kim Dung, mùa xuân ở Giang Nam luôn là một bức tranh thủy mặc tĩnh lặng, đối lập hoàn toàn với sự khốc liệt của võ lâm hay sự khắc nghiệt của vùng đại mạc, tuyết sơn. Mùa xuân đại diện cho một cõi "thiên đường" mà những lãng khách tha hương luôn khao khát tìm về.
Mở đầu bộ Tiếu ngạo giang hồ, Kim Dung đã vẽ nên một khung cảnh mùa xuân tràn đầy sức sống: "Gió xuân đầm ấm, Ngàn liễu xanh tươi, Hoa phô sắc thắm, Hương nức lòng người.". Hay trong Anh hùng xạ điêu, khi miêu tả cảnh nương tử Bao Tích Nhược chạy trốn cùng trượng phu, sắc xuân hiện lên rực rỡ mang theo niềm hy vọng về một cuộc sống mới: "Bấy giờ đúng lúc sắc xuân tươi thắm nhất ở Giang Nam, ven đường liễu rủ thướt tha, mùi hoa say người, cỏ lúa trên ruộng xanh mướt một màu.".
Cái đẹp của mùa xuân Giang Nam ám ảnh nhân vật đến mức, cô gái Lý Văn Tú trong Bạch mã khiếu tây phong, dù lớn lên ở vùng Hồi Cương cát bụi, vẫn luôn mang trong lòng một giấc mộng thanh bình về quê cũ: "Đến mùa xuân, hoa đào đỏ, dương liễu xanh, thêm chim én đen bay qua bay lại dưới tàn cây.". Mùa xuân ở đây không chỉ là cảnh sắc, mà là khát vọng về sự vỗ về, về một mái ấm thoát khỏi mọi ân oán tình thù.
Mùa xuân và Tình yêu: Đẹp đẽ, ấm áp nhưng rỉ máu can trường
Mùa xuân là mùa của tình yêu, nhưng tình yêu trong kiếm hiệp Kim Dung hiếm khi trọn vẹn. Ông thường dùng sự rực rỡ của hoa cỏ mùa xuân để làm nền cho những nỗi đau đớn, khắc khoải của chữ "Tình".
Ngay cả một nữ ma đầu tàn độc, giết người không gớm tay như "Thiết thi" Mai Siêu Phong (Anh hùng xạ điêu), ẩn sâu trong tâm hồn cằn cỗi ấy vẫn giữ rịt một kỷ niệm mùa xuân ấm áp nhất đời người. Đó là lúc nàng nhớ về Trần Huyền Phong: "Một đêm mùa xuân, hoa đào đang nở rộ, dưới gốc đào, y chợt ôm chặt mình.". Hoa đào nở rộ là chứng nhân cho phút giây nàng được sống đúng nghĩa là một nữ nhi hạnh phúc nhất, trước khi bước vào con đường tà đạo tối tăm.
Đau xót hơn là mượn hoa xuân tàn phai để than khóc cho tuổi xuân và mối tình đơn phương vô vọng. Trong Thần điêu hiệp lữ, nữ hiệp Trình Anh ôm mối tình câm lặng với Dương Quá, khi nhìn thấy hoa đào mùa xuân nở rộ, nàng đã bẻ một cành hoa mà xót xa ngâm vịnh: "Hỏi hoa, không nói một câu, Vì đâu hoa nở vì đâu hoa tàn, Ba phần xuân sắc hồng nhan, Nửa tan sóng biếc nửa tàn trần ai". Mùa xuân rực rỡ bao nhiêu thì "hồng nhan" lại tàn úa bấy nhiêu. Kim Dung đã tinh tế lấy sự tuần hoàn vô thủy vô chung của tạo hóa (hoa nở rồi tàn) để đối chiếu với thanh xuân một đi không trở lại của kiếp người, tạo nên một sự xót xa đến tận cùng.
Mùa xuân của sự tỉnh thức và triết lý Tiêu Dao
Có những lúc, Kim Dung đưa nhân vật của mình vào những tình huống hiểm nghèo nhất, kề cận cái chết nhất, nhưng lại cho họ đối diện với mùa xuân. Từ đó, bộc lộ một tâm thế tiêu dao, tự tại, vượt lên trên hỉ nộ ái ố của sinh tử.
Trong Thiên long bát bộ, chàng vương tử ngốc nghếch Đoàn Dự bị đại ác tăng Cưu Ma Trí bắt cóc, hành hạ khổ sở. Thế nhưng, giữa hoàn cảnh ngàn cân treo sợi tóc, tâm hồn lãng mạn của chàng lại bị mùa xuân thu phục hoàn toàn: "Tiết trời đang độ tháng ba, ngõ hạnh đầy hoa, ven hồ rủ liễu, gió xuân phơi phới thổi nhẹ bên mình khiến cho người chàng như say sưa ngây ngất.". Chàng ung dung ngâm thơ: "Phất phơ hoa hạnh, ánh dương tà tà.". Đứng trước cái chết, thiên nhiên mùa xuân đã hóa giải mọi sợ hãi, nâng bổng tâm hồn con người lên cảnh giới tự do tuyệt đối.
Hoặc như trong Ỷ thiên đồ long ký, hình bóng thanh khiết của Tiểu Long Nữ được Trường Xuân Tử Khưu Xứ Cơ miêu tả qua cảnh hoa lê nở rộ mùa xuân: "Tiết trời lạnh hoa lê đang rộ, Khách nhàn du lãng đãng chơi xuân. Hương thơm bay tỏa không gian, Cành cây trắng xóa lộc non nở đầy.". Mùa xuân ở đây mang sắc trắng của hoa lê, lạnh lùng, thanh khiết, không vướng bụi trần. Bài từ này được thiếu nữ Quách Tương nhẩm đọc khi cưỡi lừa lên núi Thiếu Thất. Sự giao thoa giữa cảnh sắc mùa xuân thanh khiết và tâm hồn cô tịch của Quách Tương tạo nên một triết lý sâu thẳm: Cảnh vật vĩnh hằng, tình người vĩnh hằng, chỉ có thế sự là tang thương biến đổi.
Đánh giá và Bình luận
* Bút pháp "Thi trung hữu họa" (Trong thơ có họa)
Kim Dung viết văn xuôi nhưng mang đậm chất thơ của cổ văn Trung Hoa. Cách ông tả mùa xuân không sa đà vào liệt kê chi tiết, mà thường chấm phá bằng "ngàn liễu xanh tươi", "hoa đào đỏ", "hoa lê trắng". Cảnh sắc thiên nhiên luôn đồng vọng hoặc tương phản gay gắt với tâm trạng nhân vật.
* Góc nhìn nhân văn:
* Góc nhìn nhân văn:
Cứu rỗi linh hồn giang hồ Giang hồ là nơi máu chảy đầu rơi, là nơi con người bị trói buộc bởi danh lợi, bí kíp, bang phái. Nhưng khi mùa xuân chạm đến, mọi ranh giới ấy đều bị xóa nhòa. Một ma nữ (Mai Siêu Phong) tìm lại được nhân tính nhờ nhớ về hoa đào mùa xuân; một chàng thư sinh (Đoàn Dự) quên đi cái chết kề cận nhờ ngõ hạnh rủ liễu. Mùa xuân chính là sự an ủi, là chốn bồng lai tại thế giúp gột rửa những sân si, lệ khí của giới võ lâm.
Kết luận
Trong các tác phẩm của Kim Dung, mùa xuân không chỉ là khoảng thời gian trong năm, mà là một phạm trù thẩm mỹ và triết học. Nó là đóa hoa đào rực rỡ thanh xuân nhưng chóng tàn úa như tình yêu vô vọng; là làn gió ấm vỗ về những trái tim phiêu bạt; và là tấm gương phản chiếu sự vô thường của kiếp nhân sinh. Gấp lại những trang sách, tiếng đao kiếm có thể chìm vào quên lãng, nhưng hình ảnh những nam thanh nữ tú gạt lệ bước đi dưới bóng dương liễu mùa xuân sẽ mãi mãi lưu lại trong lòng độc giả một nỗi buồn sầu vạn cổ, đẹp đẽ và đầy tính nhân văn.
.....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment