Cơ duyên tuyệt đỉnh: Trương Vô Kỵ nhờ đâu có được Cửu Dương Thần Công?

Trương Vô Kỵ nhờ cơ duyên mà luyện được Cửu Dương Thần Công (minh hoạ)

Hoa Văn

Trong tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long Ký của Kim Dung, cuộc đời Trương Vô Kỵ là một chuỗi dài những bi kịch, lừa lọc và đớn đau. Lên mười tuổi mồ côi cha mẹ, lại mang trong mình âm độc của Huyền Minh thần chưởng chờ ngày chết, lớn lên một chút lại nếm đủ mùi nhân tâm hiểm ác. Thế nhưng, giữa sự truy cùng diệt tận của con người, Kim Dung đã dành cho nhân vật của mình một lối thoát tuyệt đẹp mang đậm triết lý Đạo gia: đó là cơ duyên lọt vào một thung lũng mùa xuân, bầu bạn cùng khỉ vượn và đạt thành tuyệt thế thần công.

Bước đường cùng và ngả rẽ vào chốn tiên cảnh

Sự kiện bắt đầu từ những mưu mô thâm độc của gia đình Chu Trường Linh và Chu Cửu Chân. Nhằm ép Trương Vô Kỵ tiết lộ chỗ ở của Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn để cướp đao Đồ Long, chúng đã dùng khổ nhục kế, diễn kịch lừa gạt chàng. Khi phát hiện ra sự thật phũ phàng, Vô Kỵ với lòng tự trọng và khí tiết thà chết chứ không bán đứng nghĩa phụ, đã chọn cách nhảy xuống vực sâu vạn trượng.

Cùng rơi xuống vực với Chu Trường Linh, bị mắc kẹt trên một bình đài giữa lưng chừng trời, không có lối ra. Bị Chu Trường Linh trở mặt truy sát, trong cơn hoảng loạn, Vô Kỵ chui liều vào một cái hang đá hẹp tăm tối. Chính cái hang hẹp mà thân hình to lớn của kẻ tham lam Chu Trường Linh không thể lọt qua ấy lại là cánh cửa dẫn Vô Kỵ bước sang một thế giới khác.

Bò qua bóng tối, đón chờ chàng là một quang cảnh mùa xuân xinh tươi, rực rỡ. Kim Dung đã miêu tả khoảnh khắc bừng sáng này bằng những câu chữ tuyệt đẹp: "Chân y đạp lên cỏ mượt như nhung, mũi ngửi thấy hoa thơm ngào ngạt, tai nghe chim hót ríu rít, trái cây trĩu cành, ai ngờ rằng đằng sau cái hang tối đen kia, lại có một nơi cảnh giới thần tiên thế này. Thấy bảy tám con sơn dương đang ăn cỏ, nhưng cũng không sợ hãi chạy đi, trên cây hàng chục con khỉ đùa chơi nhảy nhót".

Cảnh sắc mùa xuân hiện lên không chỉ bằng thị giác (hoa cỏ đủ màu, sơn dương, khỉ vượn), xúc giác (cỏ mượt như nhung), thính giác (chim hót) mà còn bằng khứu giác (hoa thơm ngào ngạt). Sự tương phản vô cùng gay gắt: bên ngoài hang là tuyết lạnh, sói đói và lòng người hiểm độc như quỉ dữ; bên trong hang lại là mùa xuân ấm áp, thanh bình, vạn vật hiền hòa giao hòa cùng nhau.

Số phận con người: Bầu bạn cùng cỏ cây, khỉ vượn

Đứng trước khung cảnh thần tiên đó, Trương Vô Kỵ không hề tỏ ra tham vọng hay uất hận, chàng chỉ nghĩ một cách hết sức thanh thản và phó mặc cho số phận: "Ông trời đãi mình kể cũng không bạc, sắp xếp để mình vào được cảnh trí thần tiên thế này làm nơi yên nghỉ ngàn thu".

Chàng tự biết mình trúng độc nan y không sống được bao lâu, lại bị nhốt trong bốn bề vách núi vây quanh không thể ra ngoài. Nhưng thay vì tuyệt vọng, Vô Kỵ chọn cách sống trọn vẹn với hiện tại. Ở nơi u cốc, chàng tự tại đùa giỡn với bầy khỉ vượn, hái trái cây ăn, bắt cá dưới hồ, thấy sơn dương hiền lành thì không nỡ sát hại. Chàng chữa cái chân gãy cho một con khỉ nhỏ, đổi lại, con khỉ biết ơn đi hái trái cây cho chàng,.

Ở đây, số phận con người được trả về với nguyên thủy của nó: không có tranh đoạt quyền lực, không có Đồ Long đao, không có lừa gạt tình cảm. Vô Kỵ tìm thấy sự bình yên tuyệt đối giữa thiên nhiên, chứng minh rằng con người chỉ thực sự hạnh phúc khi từ bỏ "ngã chấp" và hòa mình vào vạn vật.

Cơ duyên tuyệt đỉnh: Từ lòng nhân ái đến Cửu Dương thần công

Cơ duyên vĩ đại nhất của đời Trương Vô Kỵ không tự nhiên mà đến, nó là kết quả của một chuỗi "Nhân - Quả" và tấm lòng thiện lương của chàng.

Một buổi sáng, một con vượn trắng lớn (bạch viên) mang theo một con khỉ nhỏ (chính là con khỉ từng được Vô Kỵ chữa gãy chân) tìm đến chàng. Con vượn dâng cho chàng một trái bàn đào lớn để cầu xin chàng chữa cái nhọt mưng mủ trên bụng. Vô Kỵ với y thuật học được từ Hồ Thanh Ngưu đã mổ bụng vượn và lấy ra một gói vải dầu, bên trong chứa bốn quyển kinh thư. Khi mở ra xem, chàng nhận ra đó chính là pho tuyệt học Cửu Dương Chân Kinh đã thất truyền gần trăm năm.

Cơ duyên này kỳ diệu ở chỗ:

- Hơn 90 năm trước, Tiêu Tương Tử và Doãn Khắc Tây ăn cắp bộ kinh từ Thiếu Lâm, giấu vào bụng con vượn này, rồi vì tham lam mà tự tàn sát nhau trên núi Côn Lôn. Bộ kinh mắc kẹt trong bụng vượn khiến nó đau đớn suốt gần thế kỷ.

- Trương Vô Kỵ nhờ lòng tốt cứu con khỉ nhỏ, nên được vượn trắng tìm đến.

- Nhờ tài y thuật học được từ Điệp Cốc Y Tiên, chàng mới có khả năng phẫu thuật cho con vượn bằng... đá nhọn và chỉ làm từ vỏ cây.

- Chính bộ Cửu Dương Chân Kinh này là phương thuốc duy nhất trên thế gian có thể tẩy sạch hoàn toàn hàn độc của Huyền Minh thần chưởng trong cơ thể chàng.

Trương Vô Kỵ đã bỏ ra 5 năm rèn luyện trong u cốc. Vô Kỵ mang tâm thế "thành cũng vui mà chẳng thành cũng thích", không cưỡng cầu, không vội vã. Nhờ tâm cảnh thanh tịnh, hợp với Đạo pháp tự nhiên, chàng đã luyện thành công tuyệt kỹ, trừ sạch hàn độc, từ một thiếu niên ốm yếu chờ chết hóa thành một đại cao thủ võ công nội lực trác tuyệt.

Bình luận và đánh giá

* Về cơ duyên và luật Nhân - Quả: 

Tình tiết này là một đỉnh cao nghệ thuật của Kim Dung trong việc xây dựng cốt truyện. Cơ duyên của Trương Vô Kỵ không phải là sự may mắn mù quáng. Nó là sự bù đắp của Đạo trời cho một trái tim nhân hậu. Kẻ thâm độc như Chu Trường Linh vắt óc tính toán, tàn nhẫn bức bách, cuối cùng lại bị kẹt cứng trong chính cái hang hẹp vì lòng tham và thể xác to lớn của mình, tiến lui đều không được. Trong khi đó, Trương Vô Kỵ từ bỏ tất cả, sẵn sàng đón nhận cái chết, lại nhận được sự sống và sức mạnh vô địch.

* Về số phận con người: 

Thông qua hình ảnh thung lũng mùa xuân và bầy khỉ vượn, tác giả gửi gắm thông điệp về sự trớ trêu của xã hội loài người. Trong thế giới loài người (đại diện là võ lâm Trung Nguyên và gia đình họ Chu), Vô Kỵ bị khinh bỉ, bị lừa gạt, bị ép vào đường cùng. Nhưng trong thế giới của loài vật, một chút ân tình cũng được đền đáp (khỉ hái trái cây trả ơn, vượn dâng bàn đào). Con người tự nhận là vạn vật chi linh, nhưng nhiều khi hành xử không bằng cầm thú.

* Sự giao hòa giữa cảnh và tình: 

Hình ảnh thung lũng ngập tràn hoa thơm, suối mát, nắng ấm là sự ẩn dụ cho chính tâm hồn của Trương Vô Kỵ: trong sáng, nguyên sơ và tràn đầy sức sống. 5 năm sống lẫn với cỏ cây không làm chàng hoang dã đi, mà ngược lại, gột rửa mọi oán hận, thanh lọc tâm hồn chàng để chuẩn bị cho một sứ mệnh lớn lao hơn khi bước ra khỏi cốc.

Kết luận

Chặng đường từ lúc bò qua hang đá nhỏ tăm tối đến khi tìm thấy thung lũng ngập tràn sắc xuân và đạt thành Cửu Dương Chân Kinh là khúc quanh quan trọng nhất trong cuộc đời Trương Vô Kỵ. Nó không chỉ là quá trình lột xác về mặt thể chất (khỏi bệnh, võ công cao cường) mà còn là sự thăng hoa về mặt tâm thức. Qua phân đoạn này, Ỷ Thiên Đồ Long Kýđã khắc họa xuất sắc triết lý vô vi của Đạo giáo: Giữ lòng trong sáng, thuận theo tự nhiên, không oán thù, không tham vọng, cuối cùng sẽ đạt được những điều kỳ diệu nhất mà những mưu đồ xảo trá của thế nhân vĩnh viễn không bao giờ với tới được.

.....

Bài liên quan:

• Trương Vô Kỵ
• Tóm tắt Ỷ thiên đồ long ký