Côn Lôn

Tổng đàn của phái Côn Lôn đặt tại Tam Thánh Ao, nằm sâu trong dãy núi Côn Lôn hùng vĩ, quanh năm tuyết phủ ở Tây Vực (minh hoạ)

Hoa Văn

Trong thế giới võ hiệp của Ỷ Thiên Đồ Long Ký, phái Côn Lôn ngự trị tại Tây Vực, được vinh danh là một trong "Lục đại môn phái" đứng đầu võ lâm Trung Nguyên. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ bọc hào nhoáng và uy danh lẫy lừng ấy lại là một thực trạng suy đồi về đạo đức và nhân cách của những kẻ cầm quyền.

Lịch sử nguồn gốc và Địa phương

Phái Côn Lôn do một kỳ nhân võ học là Hà Túc Đạo sáng lập. Ông được mệnh danh là "Côn Lôn Tam Thánh" vì tự phụ tài nghệ đạt đến mức tuyệt đỉnh ở ba môn: cầm (đánh đàn), kỳ (đánh cờ) và kiếm thuật. Trong quá khứ, Hà Túc Đạo từng đến khiêu chiến chùa Thiếu Lâm và để lại ấn tượng sâu sắc nhờ võ công kinh người. Các đời chưởng môn sau này như Linh Bảo đạo trưởng hay Bạch Lộc Tử (sư phụ của Hà Thái Xung) cũng là những cao thủ uy vọng.

Tổng đàn của phái Côn Lôn đặt tại Tam Thánh Ao, nằm sâu trong dãy núi Côn Lôn hùng vĩ, quanh năm tuyết phủ ở Tây Vực. Qua hàng chục năm, các đời chưởng môn đã hao phí công sức sai đệ tử mang kỳ hoa dị thảo từ Giang Nam và Thiên Trúc về trồng, biến nơi đây thành một thung lũng đẹp như tiên cảnh giữa vùng hoang sơn lạnh lẽo. Chỗ ở của chưởng môn Hà Thái Xung được gọi là Thiết Cầm Cư.

Võ công, Kiếm pháp và Độc dược

Phái Côn Lôn vang danh thiên hạ nhờ kiếm pháp tinh diệu và sự tàn độc trong cách sử dụng ám khí:

* Chính Lưỡng Nghi Kiếm Pháp: 

Đây là tuyệt học trấn sơn của Côn Lôn, biến hóa từ Dịch lý bát quái. Kiếm pháp này đi theo lẽ thuận: từ vị trí Chấn đến Càn. Khi kết hợp cùng Phản Lưỡng Nghi Đao Pháp của phái Hoa Sơn, sẽ tạo ra 4096 biến hóa tinh kỳ áo diệu, không có sơ hở. Kẻ ngoài nếu lén nhìn trộm kiếm pháp này sẽ bị khép vào tử tội hoặc bị truy sát đến cùng.

* Các kiếm chiêu và sát chiêu nổi bật: 

Phái Côn Lôn sở hữu những chiêu thức đẹp mắt nhưng hiểm hóc như Tuyết Ủng Lam Kiều, Mộc Diệp Tiêu Tiêu, Đại Mạc Phi Sa, Thần Đà Tuấn Túc. Đặc biệt, họ có chiêu đánh thí mạng Ngọc Toái Côn Cương, cốt để ngọc đá cùng vỡ, đồng qui ư tận với địch nhân. Hiểm độc nhất là chiêu "Vô Thanh Vô Sắc", đòi hỏi hai người có nội kình tương đồng cùng xuất kiếm để triệt tiêu tiếng gió, chuyên dùng để đánh lén ám toán từ sau lưng.

* Độc dược - Táng Môn Đinh và hoa Thanh Đà La: 

Phái Côn Lôn sử dụng ám khí Táng Môn Đinh tẩm độc chất từ hoa Thanh Đà La (trồng trong vườn của Hà Thái Xung). Nhựa hoa này vốn dĩ có mùi hôi và không độc, nhưng khi đâm vào người, hòa lẫn với máu tươi sẽ phát ra mùi thơm hoa lan và biến thành kịch độc vô phương cứu chữa. Đáng sợ hơn, đệ tử phái Côn Lôn khi vâng lệnh truy sát kẻ thù chỉ được phát ám khí độc mà không được cấp thuốc giải.

Các nhân vật nổi bật và Tình tiết quan trọng

* Hà Thái Xung (Thiết Cầm tiên sinh) và Ban Thục Nhàn: 

Đây là hai nhân vật cầm trịch phái Côn Lôn hiện tại. Ban Thục Nhàn là sư tỉ, lớn tuổi hơn và có công lớn giúp Hà Thái Xung lên ngôi chưởng môn, nên bà ta thực chất nắm quyền bính như một "Thái Thượng chưởng môn". 

Sự nhu nhược, sợ vợ của Hà Thái Xung cùng thói ghen tuông tàn ác của Ban Thục Nhàn được bộc lộ rõ khi bà ta hạ độc cô Năm (người thiếp của Hà Thái Xung). Khi Trương Vô Kỵ ra tay cứu sống cô Năm, vợ chồng họ Hà không những không biết ơn mà còn ép Vô Kỵ uống rượu độc, sau đó truy sát chàng để diệt khẩu.

* Tây Hoa Tử và Vệ Tứ Nương (Thiểm Điện Thủ): 

Tây Hoa Tử là một đạo nhân nóng nảy, hàm hồ, mở miệng ra là mắng chửi người khác là "yêu nữ", "tà giáo" nhưng tài năng lại kém cỏi. Y chính là hiện thân cho sự kiêu ngạo, thiển cận của môn đồ Côn Lôn.

* Cao Tắc Thành và Tưởng Đào: 

Hai thanh niên kiếm khách đại diện phái Côn Lôn dự đại hội trên đảo Vương Bàn Sơn. Bọn họ huênh hoang, khinh thị người khác, nhưng lại dễ dàng bị nhan sắc của Ân Tố Tố làm cho si mê điên đảo, dẫn đến việc huynh đệ tương tàn. Cuối cùng, cả hai bị tiếng rống của Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn làm cho điên dại.

* Trận chiến Quang Minh Đính và Cái chết ở Thiếu Lâm: 

Vợ chồng Hà Thái Xung liên thủ cùng Hoa Sơn nhị lão dùng Lưỡng Nghi đao kiếm ép Trương Vô Kỵ vào tử địa. Khi thất thế, họ hèn hạ dùng chiêu đánh lén Vô Thanh Vô Sắc, nhưng bị Vô Kỵ dùng Càn Khôn Đại Na Di gạt ra, khiến họ lỡ tay đâm chết chưởng môn Hoa Sơn Tiên Vu Thông. 

Cuối cùng, tại đại hội Đồ Sư ở Thiếu Lâm tự, vợ chồng Hà Thái Xung lén lên núi định ám toán Tạ Tốn đoạt đao Đồ Long, nhưng bị ba vị thần tăng Độ Ách, Độ Kiếp, Độ Nạn dùng roi đen đánh chết thảm khốc, ném xác xuống vực sâu.

Đánh giá và Bình luận

* Sự tha hóa từ "Chính phái" thành "Ngụy quân tử": 

Phái Côn Lôn được Kim Dung xây dựng như một bức tranh trào phúng sâu cay về cái gọi là "Danh môn chính phái". Nếu như tổ sư Hà Túc Đạo là một kỳ nhân thanh cao, ngạo nghễ, thì thế hệ truyền nhân của ông ta lại tập hợp toàn những kẻ hèn hạ, ích kỷ.

Về mặt đối ngoại, họ luôn vỗ ngực xưng tên, khinh miệt Minh Giáo là tà ma ngoại đạo. Nhưng về mặt đối nội và hành xử thực tế, họ lại vô cùng tàn nhẫn: giết người không cho thuốc giải, lấy oán báo ân (truy sát Trương Vô Kỵ dù chàng có ơn chữa bệnh), và ngầm hạ độc lẫn nhau trong chính gia đình chưởng môn.

* Sự hèn mạt của người lãnh đạo: 

Hình ảnh chưởng môn Hà Thái Xung là một sự sỉ nhục đối với chức vị nhất phái chi tôn. Y hèn nhát trước vợ, vô ơn bạc nghĩa, và ti tiện trong chiến đấu. Việc vợ chồng y định dùng đòn đánh lén Vô Thanh Vô Sắc đâm sau lưng Trương Vô Kỵ cho thấy sự phá sản hoàn toàn về mặt đạo đức võ học.

* Qui luật nhân quả: 

Kim Dung đã sắp đặt một cái kết cực kỳ biếm nhọa và đích đáng cho phái Côn Lôn. Chiêu thức ám toán Vô Thanh Vô Sắc của họ lại tự tay giết chết đồng minh Tiên Vu Thông. Sự tham lam tột độ đối với Đồ Long Đao đã xui khiến vợ chồng Hà Thái Xung lén lút lên Thiếu Lâm giữa đêm mưa bão, để rồi chết thảm vô bến vô bờ, xác bị ném rớt xuống sơn cốc không ai thương xót.

Kết luận

Phái Côn Lôn trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký tuy mang danh là một đại môn phái uy trấn Tây Vực, nhưng thực chất lại là một tổ chức mục nát từ bên trong. Sự xuất hiện của họ trong truyện chủ yếu đóng vai trò làm nền, tạo ra những xung đột nhỏ nhặt và làm nổi bật sự giả tạo của những kẻ tự xưng là "Bạch đạo". 

Sự diệt vong của các nhân vật chủ chốt phái Côn Lôn là minh chứng rõ nét cho triết lý của tác phẩm: Chính hay Tà không nằm ở cái mác môn phái, mà nằm ở tâm địa và hành vi của con người. Đúng như lời Trương Tam Phong từng dạy: "Đệ tử chính phái mà tâm thuật bất chính, cũng là tà đồ". Môn phái Côn Lôn thời Hà Thái Xung, đáng buồn thay, lại rơi vào đúng trường hợp này.
...

Sự băng hoại của gia đình Hà Thái Xung 

Trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Hà Thái Xung (Thiết Cầm tiên sinh) là chưởng môn phái Côn Lôn, một trong lục đại môn phái uy trấn giang hồ. Tuy nhiên, đằng sau cái danh xưng hào nhoáng ấy, Kim Dung đã phơi bày một nhân cách hèn nhát, vô tình vô nghĩa, được thể hiện rõ nét nhất qua đời sống quan hệ tình cảm "năm thê bảy thiếp" đầy bi hài và sóng gió của y.

Nền tảng hôn nhân dựa trên sự lợi dụng và nỗi sợ hãi

Cuộc hôn nhân chính thức của Hà Thái Xung không bắt nguồn từ tình yêu thuần khiết, mà là kết quả của sự toan tính quyền lực.

Vợ cả của y là Ban Thục Nhàn, vốn là sư tỉ, lớn tuổi hơn và nhập môn sớm hơn y. Nguồn cơn của cuộc hôn nhân này được tác giả hé lộ: "Sư phụ của họ là Bạch Lộc Tử đấu với một cao thủ của Minh giáo mà chết, không kịp để lại di ngôn khiến các đệ tử tranh đoạt chức chưởng môn... Ban Thục Nhàn lúc đó hết sức suy cử Hà Thái Xung, hai người hợp lực, thế lực mạnh hẳn... nên Hà Thái Xung mới được tiếp nhiệm ngôi vị. Ông ta nhớ ơn cảm đức nên lấy vị sư tỉ này làm vợ.".

Thế nhưng, sự đền ơn này nhanh chóng biến thành bi kịch. Khi Ban Thục Nhàn già đi, bà ta trông già hơn y cả chục tuổi. Bản chất trăng hoa của Hà Thái Xung trỗi dậy, y "lấy cớ không có con nối dõi tông đường, nên nạp thêm thị thiếp.". Dù liên tục lấy vợ lẽ, nhưng quyền lực và sự áp đảo của Ban Thục Nhàn khiến y rơi vào một nghịch lý thảm hại: "Thế nhưng sợ là một chuyện, thị thiếp cứ lấy hết người này đến người khác, nhưng mỗi khi thêm một phòng, thì đối với vợ lại sợ thêm mấy phần.".

Thói trăng hoa "năm thê bảy thiếp" và thảm kịch gia đình

Hà Thái Xung có tổng cộng "năm người thê lẫn thiếp, sủng ái nhất là tiểu thiếp thứ năm" (thường gọi là cô Năm). Sự trăng hoa của y lố bịch đến mức chính người thiếp yêu quý của y cũng đem ra mỉa mai khi y cấm cản học trò (Chiêm Xuân và Tô Tập Chi) yêu nhau: "Ối chào, ông làm sư phụ thì chính mình phải làm gương, chính mình năm thê bảy thiếp, lại cấm học trò lấy nhau là sao?".

Sự sủng ái thái quá dành cho cô Năm đã châm ngòi cho ngọn lửa ghen tuông tàn độc của bà vợ cả Ban Thục Nhàn. Khi cô Năm mắc một căn bệnh lạ khiến toàn thân sưng vù, Hà Thái Xung đã bắt cóc bảy vị danh y về, xích chân họ lại và đe dọa: "nếu cô năm trị không hết, bảy tên lang băm – danh y nay biến thành lang băm – sẽ bị chôn sống theo.". Y đau đớn than thở về nhan sắc của ái thiếp: "một người như hoa tựa ngọc, vậy mà phù lên … ôi, không muốn nói nữa …".

Sự thật kinh hoàng được phơi bày khi Trương Vô Kỵ chữa khỏi cho cô Năm, phát hiện ra cô bị trúng độc của Kim Ngân huyết xà và lan Linh Chi. Kẻ chủ mưu không ai khác chính là Ban Thục Nhàn. Thấy độc rắn không xong, bà ta đích thân mang rượu có nọc rết đến ép uống. Khi bị phát giác, bà ta ngang nhiên dằn mặt chồng: "Tôi hỏi ông, chính tôi hạ độc đó, ông làm gì nào?" và cay nghiệt nói: "Tất cả những người ở đây có ai tốt lành gì đâu, chết bớt ai thì đỡ ngứa mắt một chút.".

Sự hèn hạ và đê tiện tột cùng trước mặt thê thiếp

Tình tiết bộc lộ rõ nhất bản chất đê hèn của vị chưởng môn phái Côn Lôn là cách y phản ứng trước ly rượu độc của vợ.

Đứng trước sự ngang ngược của Ban Thục Nhàn, Hà Thái Xung không hề dám bảo vệ người thiếp mình sủng ái nhất, cũng chẳng dám đứng ra nhận ly rượu độc. Tác giả miêu tả sự hèn mạt này: "lúc này Hà Thái Xung thấy vợ để chén rượu độc trước mặt mình, ông ta hoàn toàn không có ý gì chống lại. Ông ta hoàn toàn không có ý gì chống lại, nghĩ thầm: 'Bản thân mình đương nhiên không uống rồi, cô năm và Xuân nhi lẽ dĩ nhiên cũng không, Trương Vô Kỵ là ân nhân cứu mạng của mình, chỉ có con bé con này là đối với mình vô thân vô cố'.".

Hà Thái Xung đã tàn nhẫn ép cô bé Dương Bất Hối (lúc đó mới mười tuổi) uống ly rượu độc để làm bia đỡ đạn: "Y liền đứng lên, đưa chén rượu cho Dương Bất Hối nói: - Này bé, ngươi uống chén rượu này đi.". Hành động ép một đứa trẻ chết thay cho mình và thiếp của mình đã tước bỏ hoàn toàn chiếc mặt nạ "chính nhân quân tử" của y.

Bình luận và Đánh giá

* Sự tương phản mỉa mai: 

Đời sống gia đình của Hà Thái Xung là một vở hài kịch đen tối. Bề ngoài, y là "Thiết Cầm tiên sinh" tiêu sái, phong nhã, là chưởng môn một danh môn chính phái. Nhưng bên trong cánh cửa buồng, y là một gã đàn ông sợ vợ, nhu nhược, tham lam sắc dục và vô ơn bạc nghĩa.

* Bản chất "Ngụy quân tử": 

Cách y dùng Ban Thục Nhàn làm bàn đạp tiến thân rồi lừa dối bà ta bằng cách nạp thiếp liên tục cho thấy sự thực dụng tàn nhẫn. Y khao khát sắc đẹp của những cô gái trẻ (như cô Năm), nhưng lại không đủ bản lĩnh để bảo vệ họ trước sự ghen tuông của vợ cả. Thậm chí, khi Trương Vô Kỵ cứu sống ái thiếp của y, y không những không trả ơn mà còn hùa theo vợ để truy sát ân nhân diệt khẩu.

* Gia đình là hình ảnh thu nhỏ của môn phái: 

Gia đình hỗn loạn, tàn sát lẫn nhau của Hà Thái Xung phản ánh chính sự thối nát của phái Côn Lôn. Khi người đứng đầu là một kẻ dâm loàn, hèn nhát và tàn độc, thì môn hạ đệ tử (như Tây Hoa Tử, Tưởng Đào, Cao Tắc Thành) cũng hành xử lưu manh, thiển cận và vô đạo đức.

Kết luận

Thông qua đời sống tình cảm "năm thê bảy thiếp" của Hà Thái Xung, Kim Dung đã xuất sắc giáng một đòn trào phúng sâu cay vào những kẻ tự xưng là "Bạch đạo" trong võ lâm. Gia đình của Hà Thái Xung thực chất là một cái lồng chứa đầy dục vọng, sự phản trắc, ghen tuông và tàn sát. Một kẻ không quản lý nổi dục vọng của bản thân, run rẩy trước vợ mình nhưng lại sẵn sàng ép trẻ con uống thuốc độc để thoát thân, đã tự minh chứng rằng y không xứng đáng với hai chữ "anh hùng", và sự suy tàn của phái Côn Lôn dưới thời y là điều tất yếu.

....

Bài liên quan:

• Côn Lôn tam thánh Hà Túc Đạo
• Tóm tắt Ỷ thiên đồ long ký