Mộc Miên
Trong thế giới võ hiệp của Kim Dung, phần lớn các môn phái đều đề cao sức mạnh bạo liệt, tốc độ và tính sát thương cao. Tuy nhiên, trong tác phẩm Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Kim Dung đã mang đến một cuộc cách mạng về triết lý võ học thông qua sự ra đời của Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm của bậc đại tông sư Trương Tam Phong. Với nguyên lý "nhu khắc cương" (lấy mềm mỏng thắng cứng rắn), võ học Đạo gia đã vươn lên một tầm cao mới, tạo ra sự đối lập hoàn toàn với các môn võ chí cương như Thất Thương Quyền hay Đại Lực Kim Cương Chỉ.
Triết lý "Lấy tĩnh chế động" của Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm
Sự xuất sắc của Trương Tam Phong (chưởng môn Võ Đang) nằm ở chỗ ông đã rũ bỏ hoàn toàn những quan niệm võ học truyền thống để đúc kết ra một hệ thống hoàn toàn mới. Ở tuổi trăm năm, ông khẳng định: "Hai pho Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm của ta so với đạo lý võ học từ trước đến nay hoàn toàn khác hẳn, chuyên về lấy tĩnh chế động, hậu phát chế nhân".
Thay vì dụng sức uy mãnh, Thái Cực đề cao sự ngưng thần, hình và thần hợp nhất. Tinh yếu của môn võ này được đúc kết qua việc: "Thuần lấy ý mà đi quyền, tối kỵ dùng sức, hình thần hợp nhất, đó chính là yếu chỉ của quyền pháp". Đặc biệt, sự uyển chuyển của Thái Cực nằm ở nguyên tắc "viên chuyển bất đoạn" (xoay vòng không đứt). Trương Tam Phong dặn dò Trương Vô Kỵ: "Dùng ý chứ không dùng sức, cốt sao thái cực xoay vòng, không được để cho đứt đoạn. Nếu được như thế rồi, cái gốc của đối phương tự nhiên sẽ đứt. Mỗi chiêu mỗi thức, cần phải liền lạc với nhau, như sông dài biển rộng, chảy hoài không hết".
Đối với kiếm pháp cũng vậy, ông truyền thụ "Kiếm Ý" chứ không truyền "Kiếm Chiêu", nhấn mạnh nguyên lý "thần tại kiếm tiên, miên miên bất tuyệt". Khi Trương Vô Kỵ quên sạch mọi chiêu thức, ấy mới là lúc chàng thực sự lĩnh ngộ, bởi khi đó "chỉ lấy ý mà vận dụng thanh kiếm... thiên biến vạn hóa, vô cùng vô tận".
Sự xuất sắc của Trương Tam Phong (chưởng môn Võ Đang) nằm ở chỗ ông đã rũ bỏ hoàn toàn những quan niệm võ học truyền thống để đúc kết ra một hệ thống hoàn toàn mới. Ở tuổi trăm năm, ông khẳng định: "Hai pho Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm của ta so với đạo lý võ học từ trước đến nay hoàn toàn khác hẳn, chuyên về lấy tĩnh chế động, hậu phát chế nhân".
Thay vì dụng sức uy mãnh, Thái Cực đề cao sự ngưng thần, hình và thần hợp nhất. Tinh yếu của môn võ này được đúc kết qua việc: "Thuần lấy ý mà đi quyền, tối kỵ dùng sức, hình thần hợp nhất, đó chính là yếu chỉ của quyền pháp". Đặc biệt, sự uyển chuyển của Thái Cực nằm ở nguyên tắc "viên chuyển bất đoạn" (xoay vòng không đứt). Trương Tam Phong dặn dò Trương Vô Kỵ: "Dùng ý chứ không dùng sức, cốt sao thái cực xoay vòng, không được để cho đứt đoạn. Nếu được như thế rồi, cái gốc của đối phương tự nhiên sẽ đứt. Mỗi chiêu mỗi thức, cần phải liền lạc với nhau, như sông dài biển rộng, chảy hoài không hết".
Đối với kiếm pháp cũng vậy, ông truyền thụ "Kiếm Ý" chứ không truyền "Kiếm Chiêu", nhấn mạnh nguyên lý "thần tại kiếm tiên, miên miên bất tuyệt". Khi Trương Vô Kỵ quên sạch mọi chiêu thức, ấy mới là lúc chàng thực sự lĩnh ngộ, bởi khi đó "chỉ lấy ý mà vận dụng thanh kiếm... thiên biến vạn hóa, vô cùng vô tận".
Sự đối lập tàn khốc của các môn võ chí cương
Trái ngược với sự nhẹ nhàng, sinh sinh bất diệt của Thái Cực, các môn võ ngoại gia hoặc tà phái lại chú trọng vào sự tàn phá, hủy diệt đối thủ bằng mọi giá.
Điển hình là môn Thất Thương Quyền của phái Không Động. Tuy uy lực kinh người, nhưng môn quyền này lại mang một nghịch lý tàn khốc: nếu nội công chưa đủ mà cưỡng cầu tu luyện, người dùng sẽ tự hủy hoại chính cơ thể mình. Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn từng giải thích bản chất tai hại của nó: "Môn Thất Thương Quyền này không luyện là hơn. Pho quyền đó mỗi lần luyện công, nội tạng trong người lại tổn hại thêm một chút, nên mới gọi là Thất Thương, đúng là tổn thương mình trước, tổn thương địch sau".
Tương tự, Đại Lực Kim Cương Chỉ của Kim Cương Môn Tây Vực là môn ngoại công lấy bạo lực tàn phá gân cốt làm trọng, độc ác đến mức "bẻ gẫy xương chân ta người ta, không có thuốc gì trị được". Chính Du Đại Nham đã phải gánh chịu thảm cảnh tàn phế suốt đời vì môn võ này: "Gân cốt chân tay của tam đệ, đúng là bị Kim Cương Chỉ Lực bẻ đứt rồi".
Thực chứng nguyên lý "Nhu khắc cương" tại núi Võ Đương
Triết lý "nhu khắc cương" được chứng minh một cách hoàn hảo và sống động khi Trương Vô Kỵ dùng Thái Cực Quyền/Kiếm vừa học xong để hóa giải những đòn tấn công tàn độc nhất của đám tay sai Triệu Mẫn.
Khi đối đầu với "A Tam" - kẻ sử dụng Kim Cương Chỉ cực kỳ cương mãnh, Vô Kỵ không dùng sức để đọ sức. Thay vào đó, chàng dùng hai tay "vòng lại như ôm thái cực trong người, một luồng kình đạo vô cùng hồn hậu hợp thành một cơn gió lốc, lôi 'A Tam' xoay luôn tại chỗ bảy tám vòng như con quay". Rốt cuộc, kình lực chí cương của A Tam hoàn toàn bị hút vào vòng xoáy Thái Cực mềm mại và bị bẻ gãy một cách thảm hại.
Đỉnh cao hơn nữa là khi đối đầu với Phương Đông Bạch ("A Đại") cầm Ỷ Thiên kiếm chém sắt như bùn. Vô Kỵ chỉ dùng một thanh kiếm gỗ tồi tàn, thực thi nguyên lý "dùng cái cùn nhụt của mình, đụng vào chỗ không sắc bén của địch". Thay vì đâm chém trực diện, chàng dùng kiếm gỗ vạch thành những vòng tròn: "Thanh kiếm gỗ tung ra chẳng khác nào một sợi tơ mỏng manh, quấn lấy thanh Ỷ Thiên kiếm. Thế nhưng sợi tơ ấy mỗi lúc một dày, tưởng chừng biến thành một khối bông, bao chặt lấy thanh bảo kiếm". Sức nặng của sự mềm mại và liên miên bất tuyệt đã khiến một tuyệt thế kiếm khách cầm bảo kiếm sắc bén nhất thiên hạ phải chùn bước, kiệt sức và mất đi cánh tay.
Mềm mỏng và thuận theo tự nhiên là sức mạnh trường tồn, vô địch
Qua sự tương phản này, Kim Dung đã nâng võ thuật thoát khỏi sự tranh đoạt cơ bắp thô thiển để chạm đến tầm triết học vũ trụ Đạo gia. Âm dương đắp đổi, lấy vô hình thu phục hữu hình, lấy sự mềm dẻo vô tận để hóa giải bạo lực.
Sức mạnh bạo liệt, thuần dương chí cương như Thất Thương Quyền hay Kim Cương Chỉ có thể mang lại lợi thế sát phạt nhất thời, nhưng lại mang mầm mống tự hủy diệt và sát nghiệp. Ngược lại, Thái Cực thuận theo tự nhiên, dùng ý quên hình, "tá lực đả lực" (mượn sức đánh sức) lại tạo ra một sức mạnh tuần hoàn không bao giờ cạn kiệt. Đề tài này không chỉ làm nổi bật đỉnh cao của võ học phái Võ Đương mà còn gửi gắm bài học nhân sinh sâu sắc: Sự mềm mỏng, bao dung và thuận theo tự nhiên bao giờ cũng là thứ sức mạnh trường tồn, vô địch nhất có thể khắc chế vạn vật khắc nghiệt trên thế gian.
Qua sự tương phản này, Kim Dung đã nâng võ thuật thoát khỏi sự tranh đoạt cơ bắp thô thiển để chạm đến tầm triết học vũ trụ Đạo gia. Âm dương đắp đổi, lấy vô hình thu phục hữu hình, lấy sự mềm dẻo vô tận để hóa giải bạo lực.
Sức mạnh bạo liệt, thuần dương chí cương như Thất Thương Quyền hay Kim Cương Chỉ có thể mang lại lợi thế sát phạt nhất thời, nhưng lại mang mầm mống tự hủy diệt và sát nghiệp. Ngược lại, Thái Cực thuận theo tự nhiên, dùng ý quên hình, "tá lực đả lực" (mượn sức đánh sức) lại tạo ra một sức mạnh tuần hoàn không bao giờ cạn kiệt. Đề tài này không chỉ làm nổi bật đỉnh cao của võ học phái Võ Đương mà còn gửi gắm bài học nhân sinh sâu sắc: Sự mềm mỏng, bao dung và thuận theo tự nhiên bao giờ cũng là thứ sức mạnh trường tồn, vô địch nhất có thể khắc chế vạn vật khắc nghiệt trên thế gian.
Thái Cực nằm ở nguyên tắc "viên chuyển bất đoạn" (xoay vòng không đứt)
Sự ra đời của Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm
Nguồn gốc sâu xa và quá trình ấp ủ hình thành
Nguồn gốc triết lý của Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm không phải xuất hiện một sớm một chiều mà đã được Trương Tam Phong ấp ủ từ thời trai trẻ.
Từ khi còn là thiếu niên Trương Quân Bảo, mang trong mình nội công Cửu Dương Chân Kinh học được từ Giác Viễn đại sư, ông đã thấu hiểu đạo lý Đạo gia. Bước ngoặt giác ngộ đầu tiên xảy ra khi ông hòa mình vào thiên nhiên: "Một ngày kia, y tại trong núi nhàn du, ngửng lên xem mây bay, nhìn xuống ngắm nước chảy, cảm thấy sở ngộ nên trở về động suy nghĩ liên tiếp bảy ngày bảy đêm, bỗng nhiên quán thông được cái lẽ nhu khắc cương trong võ học, vui sướng quá, ngẩng mặt lên cười một hồi dài".
Sự giác ngộ về nguyên lý "nhu khắc cương" (lấy mềm mỏng thắng cứng rắn), kết hợp với lẽ xung hư viên thông của Đạo gia và nền tảng Cửu Dương Chân Kinh, chính là cội rễ sâu xa nhất để vị đại tông sư này khai sinh ra phái Võ Đương và sau này là Thái Cực thần công.
Lý do và hoàn cảnh trực tiếp truyền thụ Thái Cực Quyền, Thái Cực Kiếm
Dù đã ấp ủ từ lâu, nhưng hai pho tuyệt học này chỉ thực sự hoàn thiện khi Trương Tam Phong đã hơn trăm tuổi. Hoàn cảnh ông công bố và truyền thụ môn võ này lại diễn ra trong một tình thế cực kỳ bi tráng và nguy hiểm.
Khi Triệu Mẫn dẫn quân (giả danh Minh Giáo) lên núi Võ Đương, nhà sư Không Tướng của phái Thiếu Lâm đã mang thủ cấp của Không Tính thần tăng đến để lừa gạt, sau đó bất ngờ dùng Kim Cương Bát Nhã Chưởng đánh lén khiến Trương Tam Phong trọng thương hộc máu.
Đối mặt với cường địch sắp tràn vào, bản thân lại trọng thương, các đệ tử giỏi đều vắng mặt, Trương Tam Phong biết rằng sinh mệnh của mình và sự tồn vong của phái Võ Đương đang mành treo chuông. Lý do lớn nhất khiến ông lập tức truyền thụ võ công ngay lúc đó là để bảo tồn tinh hoa võ học cả đời mình không bị thất truyền.
Ông gọi người đệ tử tàn phế Du Đại Nham lại và nói rõ tâm nguyện: "Ta tọa quan mười tám tháng, đắc ngộ tinh yếu võ học, một pho Thái Cực Quyền và một pho Thái Cực Kiếm bây giờ ta truyền cho con". Ông gạt bỏ sự an nguy của bản thân và môn phái sang một bên, đặt sự lưu truyền của võ đạo lên trên hết: "Đại Nham, con phải mang trọng trách truyền lại bình sinh tuyệt nghệ của ta, vinh nhục một ngày của phái Võ Đương có gì đáng kể? Nếu như pho Thái Cực Quyền này truyền lại được cho người sau, thanh danh của phái Võ Đương sẽ lưu đến muôn đời".
Về Thái Cực Kiếm, lý do trực tiếp Trương Tam Phong truyền thụ môn này cho Trương Vô Kỵ là để đối phó với kẻ địch ngay trước mắt. Khi "A Đại" (Phương Đông Bạch) cầm Ỷ Thiên Kiếm vô cùng sắc bén thách đấu, Trương Tam Phong lập tức đem kiếm pháp truyền cho Vô Kỵ: "Vô Kỵ, ta sáng tạo ra Thái Cực Quyền con đã học rồi, còn một pho Thái Cực Kiếm, để ta truyền cho con luôn, để dùng quá chiêu với vị thí chủ này".
Đặc trưng triết lý và phương pháp truyền thụ
* Về Thái Cực Quyền:
Trương Tam Phong tự hào khẳng định sự đột phá của môn võ này so với truyền thống: "Hai pho Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm của ta so với đạo lý võ học từ trước đến nay hoàn toàn khác hẳn, chuyên về lấy tĩnh chế động, hậu phát chế nhân". Khẩu quyết cốt lõi của nó là mười sáu chữ: "hư linh đính kình, hàm hung bạt bối, túng yêu thùy đồn, trầm kiên trụy trửu".
Phương pháp luyện tập hoàn toàn đi ngược lại lối võ dùng sức mạnh cơ bắp: "Thuần lấy ý mà đi quyền, tối kỵ dùng sức, hình thần hợp nhất, đó chính là yếu chỉ của quyền pháp". Khi Trương Vô Kỵ đấu với "A Tam", Trương Tam Phong nhắc nhở thêm: "Dùng ý chứ không dùng sức, cốt sao thái cực xoay vòng, không được để cho đứt đoạn. Nếu được như thế rồi, cái gốc của đối phương tự nhiên sẽ đứt".
* Về Thái Cực Kiếm:
Nguyên lý cốt lõi là "thần tại kiếm tiên, miên miên bất tuyệt" (tinh thần đi trước mũi kiếm, liên miên không dứt). Điều kỳ lạ nhất trong cách truyền thụ là Trương Tam Phong yêu cầu Vô Kỵ phải "quên hết" chiêu thức. Khi Vô Kỵ nói: "Con đã quên hết rồi, quên không còn chút nào nữa rồi", Trương Tam Phong lại vui mừng đáp: "Khá lắm, khá lắm. Quên nhanh như thế, con có thể mời Bát Tí Thần Kiếm chỉ giáo được rồi".
Bởi lẽ, ông truyền "Kiếm Ý", không phải "Kiếm Chiêu"; khi lâm địch dùng ý vận kiếm thì biến hóa sẽ vô cùng vô tận. Nhờ đó, Vô Kỵ có thể dùng một thanh kiếm gỗ để áp chế được sự sắc bén của Ỷ Thiên Kiếm theo nguyên lý "dùng cái cùn nhụt của mình, đụng vào chỗ không sắc bén của địch".
Bình luận và cảm nhận
* Bước ngoặt vĩ đại của võ học Trung Hoa:
Bình luận và cảm nhận
* Bước ngoặt vĩ đại của võ học Trung Hoa:
Thái Cực Quyền và Thái Cực Kiếm không chỉ là hai môn võ công mới, mà là một cuộc cách mạng về tư duy võ học. Trước Trương Tam Phong, võ thuật phần lớn chú trọng vào sức mạnh (cương mãnh), tốc độ (tiên phát chế nhân) và sự sắc bén của binh khí. Việc lấy Đạo gia làm nền tảng, biến "nhu" thành vũ khí khắc "cương", biến "chậm" thành công cụ khắc "nhanh", và bỏ "chiêu thức" để lấy "ý niệm" đã đưa võ thuật từ bình diện kỹ năng vật lý lên tầm cao của triết học và thiền định. Việc dùng một thanh kiếm gỗ đánh bại bảo kiếm Ỷ Thiên sắc bén nhất thiên hạ chính là minh chứng hùng hồn nhất cho triết lý "Đại xảo nhược chuyết" (Khéo léo nhất trông như vụng về nhất) của Lão Tử.
* Nhân cách siêu phàm của một bậc đại tông sư:
* Nhân cách siêu phàm của một bậc đại tông sư:
Hoàn cảnh ra đời của Thái Cực thần công bộc lộ trọn vẹn nhân cách vĩ đại của Trương Tam Phong. Đối diện với cái chết cận kề và nguy cơ môn phái bị diệt vong, một người bình thường ắt sẽ hoảng loạn hoặc phẫn nộ. Nhưng ông lại cực kỳ điềm tĩnh, hào khí bốc lên ngùn ngụt, lấy việc truyền lại cái "Đạo" làm trọng tâm chứ không màng đến sự tồn vong của cái "Danh" (phái Võ Đương) hay cái "Mạng" của bản thân. Khí độ ung dung, mỉm cười truyền võ giữa vòng vây kẻ thù cho thấy ông đã đạt đến cảnh giới "thiên nhân hợp nhất", vô ngã vô ưu. Cảnh tượng một cụ già bách tuế thong dong múa quyền, truyền kiếm cho người cháu giữa điện Tam Thanh đang tràn ngập sát khí của kẻ thù là một trong những hình ảnh đẹp đẽ, oai hùng và mang tính triết lý sâu sắc bậc nhất trong toàn bộ thế giới võ hiệp Kim Dung.
.....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment