Chén rượu giang hồ: chất xúc tác tình bạn và tình yêu trong kiếm hiệp Kim Dung

Hương Tửu Chốn Giang Hồ: Chất Xúc Tác Của Tình Bằng Hữu Và Tình Yêu (minh hoạ)

Bạch Y Ngũ Bút

Trong thế giới võ hiệp của Kim Dung, bên cạnh những bí kíp tuyệt thế hay những trận ác đấu kinh thiên động địa, "rượu" là một thứ diệu dược không thể thiếu. Rượu không chỉ để giải khát hay tiêu sầu, mà nó là thước đo khí phách nam nhi, là nhịp cầu kết nối những tình bạn sinh tử, và là chất xúc tác tinh tế cho những mối tình lãng mạn. Dưới ngòi bút Kim Dung, chén rượu giang hồ lúc thì hừng hực nghĩa khí ngút trời, lúc lại đượm vẻ kiều diễm, tình tứ.

Dưới đây là 6 trường hợp điển hình nhất thể hiện trọn vẹn hai khía cạnh "lãng mạn" và "nghĩa khí" qua chén rượu trong các tác phẩm Kim Dung.

Rượu Và Sự Lãng Mạn Trong Tình Yêu

1. Quách Tĩnh và Hoàng Dung (Anh hùng xạ điêu) – Chén rượu bóc trần vỏ bọc, gắn kết tri kỷ

Hoàn cảnh: Lần đầu gặp gỡ tại Trương Gia Khẩu, Hoàng Dung cải trang thành một tên ăn mày bẩn thỉu, nghèo rớt mồng tơi. Ngược lại, Quách Tĩnh là một chàng ngốc từ đại mạc mới về Trung Nguyên. Dù bị tiểu nhị khinh thường, Quách Tĩnh vẫn hào phóng mời "tên ăn mày" vào Trường Khánh tửu lâu uống rượu, ăn những món ngon nhất. 

Sau đó, trên một chiếc thuyền nhỏ giữa hồ, Hoàng Dung rủ Quách Tĩnh uống rượu thưởng tuyết, trút bỏ lớp áo hóa trang để trở về hình dáng một thiếu nữ tuyệt trần.

Phân tích: Chén rượu ở đây là sự thử thách nhân cách. Quách Tĩnh mời rượu một kẻ xa lạ rách rưới bằng tất cả sự chân thành, không vụ lợi. Chính chén rượu không phân biệt hèn sang đó đã đánh cắp trái tim của cô tiểu thư kiêu kỳ đảo Đào Hoa. Cảnh hai người uống rượu ngắm tuyết rơi trên hồ là một trong những khung cảnh lãng mạn, tinh khôi và thơ mộng nhất trong toàn bộ tác phẩm Kim Dung.

2. Trương Vô Kỵ và Triệu Mẫn (Ỷ thiên đồ long ký) – Ly rượu của oan gia ngõ hẹp và nụ hôn gián tiếp

Hoàn cảnh: Triệu Mẫn là quận chúa Mông Cổ đầy mưu mô, còn Trương Vô Kỵ là Giáo chủ Minh Giáo - hai kẻ ở hai chiến tuyến một mất một còn. Thế nhưng, Triệu Mẫn lại hẹn Vô Kỵ đến một quán rượu nhỏ tồi tàn ở Đại Đô để đối ẩm. 

Biết Vô Kỵ nghi ngờ rượu có độc, nàng cố tình nâng chén của chàng lên uống trước một ngụm, để lại trên miệng chén một vệt son môi mờ mờ, khiến Trương Vô Kỵ ngây ngất rồi uống cạn,.

Phân tích: Chén rượu này là đỉnh cao của nghệ thuật tán tỉnh và sự táo bạo trong tình yêu. Triệu Mẫn dùng chén rượu để phá vỡ rào cản địch - ta. Nàng uống chung một chén, để lại vết son, thực chất là một nụ hôn gián tiếp trao cho chàng ngốc họ Trương. Rượu lúc này không làm người ta say, mà hương thơm từ vết son và ánh mắt kiều diễm của người ngọc mới thực sự khiến Trương Vô Kỵ chuếnh choáng, sa lưới tình.

3. Hồ Phỉ và Miêu Nhược Lan (Tuyết sơn phi hồ) – Chén rượu thanh tao, cầm sắt hòa minh

Hoàn cảnh: Hồ Phỉ và Miêu Nhược Lan vốn mang dòng máu của hai gia tộc có thù oán trăm năm. Khi Miêu Nhược Lan rót rượu mời, Hồ Phỉ không chút do dự uống cạn dù không mang theo thuốc giải. 

Chàng tin tưởng tuyệt đối vào nhân cách của nàng cũng như cha nàng. Hai người vừa uống rượu, vừa gảy đàn, vừa ngâm những câu thơ trong Kinh Thi: "Nghĩ ngôn ẩm tửu, dữ tử giao lão / Cầm sắt tại ngư, mạc bất tĩnh hảo" (Rót ly rượu ngọt đong đầy / Cùng nhau giai lão vui say tuổi già),.

Phân tích: Tình yêu qua chén rượu của họ mang đậm nét văn nhã, thanh tao của kẻ sĩ. Chén rượu giúp họ xóa bỏ hận thù gia tộc trăm năm, thay vào đó là sự thấu hiểu, kính trọng lẫn nhau. Tình yêu nảy nở từ sự đồng điệu tâm hồn, mượn men rượu và tiếng đàn để thề ước chuyện trăm năm.

Rượu Và Nghĩa Khí Bằng Hữu

4. Đoàn Dự và Kiều Phong (Thiên Long bát bộ) – Uống rượu thi, kết nghĩa anh em

Hoàn cảnh: Tại Tùng Hạc Lâu (Vô Tích), Đoàn Dự buồn bã uống rượu một mình thì gặp một đại hán oai phong lẫm liệt (Kiều Phong). Kiều Phong hào sảng gọi mấy chục cân rượu mạnh ra thách uống. Đoàn Dự ban đầu bị tửu lực làm cho choáng váng, phải dùng nội công ép rượu chảy ra ngón tay (Lục mạch thần kiếm) để uống thi.

Kiều Phong thấy Đoàn Dự uống mãi không say, sắc mặt không đổi thì vô cùng khâm phục. Hai người thấy hợp nhãn, hợp ý liền kết bái huynh đệ.

Phân tích: Chén rượu là thước đo của bậc anh hùng. Kiều Phong uống rượu bằng sự sảng khoái, bao dung của một đại nam nhi; Đoàn Dự uống rượu bằng sự liều mạng để giữ sĩ diện, không chịu khuất phục. Dù có dùng chút tiểu xảo, nhưng khi Đoàn Dự thú thật, Kiều Phong không hề giận mà càng thêm nể phục sự thật thà của chàng. Tình huynh đệ sinh tử của họ bắt đầu từ chính những vò rượu mạnh mẽ này.

5. Lệnh Hồ Xung và Điền Bá Quang (Tiếu ngạo giang hồ) – Tình bạn kỳ lạ vượt ranh giới Chính - Tà

Hoàn cảnh: Lệnh Hồ Xung bị phạt quay mặt vào vách đá trên đỉnh Hoa Sơn (Sám Hối nhai), thèm rượu đến điên cuồng. Điền Bá Quang – một tên dâm tặc khét tiếng bị cả võ lâm truy sát – lại mang hai hũ danh tửu hảo hạng ở Túy Tiên lâu (Trường An) nhọc nhằn gánh lên tận đỉnh núi để mời Lệnh Hồ Xung uống.

Hai người uống rượu, đấu đao, rồi Lệnh Hồ Xung thà đá văng hai hũ rượu quý xuống vực chứ không chịu phá bỏ nguyên tắc chính tà, nhưng trong lòng họ đã coi nhau là những người bạn đáng kính.

Phân tích: Đây là sự phức tạp và tuyệt diệu của nghĩa khí giang hồ. Một người là đại đệ tử chính phái, một kẻ là dâm tặc tà môn, nhưng chén rượu đã xóa nhòa định kiến. Điền Bá Quang kính trọng sự quân tử của Lệnh Hồ Xung; Lệnh Hồ Xung nể phục sự thẳng thắn, không giả dối của Điền Bá Quang. Rượu chứng giám cho một thứ tình bạn kỳ phùng địch thủ, trọng nhau ở cái khí phách chứ không phải ở nhãn mác giang hồ.

6. Thạch Phá Thiên và Trương Tam, Lý Tứ (Hiệp khách hành) – Uống rượu độc để kết giao

Hoàn cảnh: Thạch Phá Thiên (Cẩu Tạp Chủng) tình cờ gặp hai Sứ giả Thưởng Thiện Phạt Ác (Trương Tam, Lý Tứ). Hai gã này mang theo hai bầu rượu cực độc (một cực nóng, một cực lạnh). Thạch Phá Thiên ngây ngô không biết sự đời, thấy họ có rượu liền xin uống. 

Dù uống vào nóng cháy ruột gan, lạnh buốt thấu xương, chàng vẫn khen ngon, lại còn mời họ ăn thịt lợn rừng do mình nướng, rồi đòi kết bái huynh đệ với hai gã sát thủ đáng sợ nhất võ lâm,,.

Phân tích: Chén rượu ở đây thể hiện nghĩa khí của sự thuần phác, vô tư tuyệt đối. Trương Tam, Lý Tứ vốn tàn độc, không tin ai, định dùng rượu độc giết chàng. Nhưng chính sự trong sáng, lòng tốt không vụ lợi và việc dám uống cạn bầu rượu độc của Thạch Phá Thiên đã cảm hóa hoàn toàn hai ác nhân. Nghĩa khí không màu mè, không tính toán đã giúp Thạch Phá Thiên có được hai người anh em sẵn sàng sống chết vì mình.

Bình luận và Kết luận

* Rượu là tấm gương phản chiếu nhân cách: 

Trong thế giới của Kim Dung, cách một người uống rượu bộc lộ trọn vẹn bản ngã của họ. Kiều Phong uống rượu bằng bát lớn bộc lộ sự oai hùng, uy vũ; Lệnh Hồ Xung uống rượu bằng sự si mê, tự do tự tại; Quách Tĩnh uống vì lòng hiếu khách thật thà. Kẻ ngụy quân tử hiếm khi dám say, chỉ những người có tấm lòng quang minh chính đại mới dám uống đến túy lúy càn khôn mà không sợ lộ sơ hở.

* Rượu phá vỡ mọi lễ giáo, ranh giới: 

Chén rượu là thứ vũ khí mềm mại nhất bẻ gãy mọi quy tắc khắc nghiệt của lễ giáo phong kiến hay ranh giới Chính - Tà. Nhờ chén rượu, một quận chúa Mông Cổ có thể công khai trêu ghẹo Giáo chủ phản quân (Triệu Mẫn); một đệ tử danh môn có thể sảng khoái cụng ly cùng dâm tặc (Lệnh Hồ Xung); một thiếu nữ khuê các có thể cùng ngâm thơ đối ẩm với một tên đạo tặc giang hồ (Miêu Nhược Lan).

Kết luận: 

"Rượu" trong tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung đã vượt ra khỏi giới hạn của một thứ đồ uống thông thường để trở thành một biểu tượng nghệ thuật xuất sắc. Thiếu đi hơi men, giang hồ sẽ trở nên khô khan, chỉ còn lại những toan tính tranh quyền đoạt lợi đẫm máu. Nhờ có rượu, những bậc anh hùng mới trọn vẹn nét hào sảng, bi tráng; và những mối tình mới thấm đẫm chất thơ, lãng mạn và kiều diễm. Rượu và Tình, Rượu và Nghĩa – đó chính là linh hồn bất diệt làm nên sức hấp dẫn vĩnh cửu của vũ trụ võ hiệp Kim Dung.

......