Sunday, May 4, 2014

Vu Chính: "biên kịch vàng" hay kẻ phá hoại di sản Kim Dung?




Ảnh chế “đại văn xào” Vu Chính trong tạo hình của Tiểu Long Nữ và Lý Mạc Sầu của cư dân mạng trước tạo hình không thể chấp nhận được của Trần Nghiên Hy trong Thần điêu hại hiệp 2014 (minh hoạ)

Tiểu Muội

Trong làng giải trí Hoa ngữ, hiếm có nhân vật nào mà sự nổi tiếng lại song hành với tai tiếng một cách cực đoan như Vu Chính. Được xưng tụng là "Biên kịch vàng" nhờ những bộ phim có chỉ số người xem (rating) ngất ngưởng, nhưng Vu Chính cũng đồng thời bị gán cho những biệt danh đầy mỉa mai như: "Đại văn xào" (kẻ xào nấu văn chương), "Hung thần của phim chuyển thể" hay "Người đàn ông bị ghét nhất làng truyền hình".


Sự thành công của Vu Chính thường bị giới chuyên môn đánh giá là cuộc "xâm lấn" dựa trên hào quang của các tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung, nhưng thay vì tôn vinh, ông lại biến chúng thành những nồi lẩu thập cẩm nhảm nhí.

"Đại văn xào" và những bản án đạo nhái xuyên lục địa

Biệt danh "Đại văn xào" không phải tự nhiên mà có. Vu Chính sở hữu một "bộ sưu tập" những nghi án đạo văn từ Á sang Âu:

Vụ kiện lịch sử với Quỳnh Dao: Năm 2014, bộ phim Cung tỏa Liên Thành bị nữ văn sĩ Quỳnh Dao khởi kiện vì cốt truyện đánh tráo hai đứa trẻ giống hệt tác phẩm Mai Hoa Lạc. Thậm chí, chính diễn viên chính Đới Kiều Thiên cũng thừa nhận bộ phim "thoát thai" từ tác phẩm của Quỳnh Dao.

"Xào nấu" từ Hollywood đến nội địa: Bộ phim Mỹ nhân thiên hạ bị phát hiện là bản sao lỗi của serie đình đám Vượt ngục (Prison Break) từ bối cảnh xăm bản đồ lên người đến động cơ vào tù cứu người thân. Trong khi đó, Cung tỏa tâm ngọc bị coi là "hàng nhái" rẻ tiền của Bộ bộ kinh tâm, còn Mỹ nhân vô lệ lại bị tố "mượn" công thức thành công từ Chân Hoàn Truyện.

Tự đạo chính mình: Vu Chính còn bị chỉ trích khi dùng chung một kịch bản cho hai bộ phim Mai khôi giang hồ và Nữ nhân của vua, bất chấp việc bối cảnh lịch sử cách nhau cả ngàn năm.

Kiếm hiệp Kim Dung: Nạn nhân của sự "sáng tạo" nhảm nhí

Trong lĩnh vực kiếm hiệp, sự căm ghét mà người hâm mộ dành cho Vu Chính đạt đến đỉnh điểm. Thay vì chuyển thể, ông "phóng tác" một cách tùy tiện, bóp méo hoàn toàn tư tưởng và linh hồn của nguyên tác.

Tân Tiếu Ngạo Giang Hồ (2012): Đây là cú sốc lớn đối với những ai yêu mến Kim Dung. Vu Chính biến đại ma đầu Đông Phương Bất Bại – vốn là một người đàn ông tự cung để luyện võ – thành một cô gái xinh đẹp, lụy tình và có mối tình tay ba sướt mướt với Lệnh Hồ Xung. Sự thay đổi này không chỉ phá nát tính cách nhân vật mà còn làm rẻ rúng triết lý về sự tha hóa của quyền lực trong nguyên tác.

Tân Thần Điêu Đại Hiệp: Vu Chính tiếp tục biến Tiểu Long Nữ "băng thanh ngọc khiết" thành một hình tượng bị "ném đá" dữ dội với tạo hình đùi gà và tính cách sến sẩm. Những hư cấu vô lý như Lý Mạc Sầu là hồ ly tinh biến hình đã khiến cộng đồng fan Kim Dung tại Việt Nam lẫn Trung Quốc phẫn nộ, coi đây là sự xúc phạm nặng nề đến cố nhà văn.

Nghịch lý mang tên "Phim càng dở, xem càng đông"

Điều quái quỷ là dù phim của Vu Chính luôn bị mặc định với các từ khóa: sến sẩm, phi lý, lòe loẹt, nhưng chúng lại cực kỳ ăn khách. Sự thành công này phản ánh một thị hiếu đáng lo ngại: "Xem để chửi".

Khán giả trẻ đôi khi bị thu hút bởi những thị phi, ồn ào xung quanh bộ phim hơn là giá trị nội dung. Họ kiên nhẫn xem để có tư liệu lên mạng "gạch đá", vô tình lại tạo ra dòng tiền và chỉ số truyền thông khổng lồ cho vị biên kịch lắm chiêu này. Phim của Vu Chính giống như một loại "mì ăn liền" tẩm quá nhiều gia vị độc hại, ăn thì thấy lạ miệng nhưng để lại sự rỗng tuếch về tâm hồn.

Đánh giá và Lời kết

Thành công của Vu Chính là sự thành công của một tiểu nhân đắc chí trong kỷ nguyên giải trí số, nơi chỉ số rating che lấp đi lòng tự trọng nghề nghiệp. Những biến tấu "tào lao thiên tướng" của ông không giúp tác phẩm Kim Dung gần gũi hơn với giới trẻ, mà chỉ khiến thế hệ mới hiểu sai lệch về những giá trị võ học, đạo đức và nhân văn mà Kim Dung đã dày công xây dựng.

Trước khi bật tivi xem những bộ phim "màu mè" của Vu Chính, lời khuyên chân thành nhất là hãy cầm lấy cuốn nguyên tác của Kim Dung để thấy rằng: Ánh sáng của một viên ngọc thật sự khác xa với vẻ lấp lánh của một mảnh thủy tinh rẻ tiền.
...

Sự "xuống cấp" về thẩm mỹ 

Trong lịch sử chuyển thể các tác phẩm võ hiệp của cố nhà văn Kim Dung, sự đối lập giữa các phiên bản kinh điển (thường do đài TVB sản xuất vào thập niên 80-90) và các phiên bản của "biên kịch vàng" Vu Chính không chỉ nằm ở cốt truyện mà còn nằm ở một hố sâu thẩm mỹ về tạo hình nhân vật. Nếu các bản TVB được xem là "khuôn vàng thước ngọc" về thần thái, thì tạo hình trong phim Vu Chính lại bị coi là một sự "xuống cấp" thảm họa, biến các vị anh hùng, mỹ nhân thành những nhân vật diêm dúa, xa lạ với thế giới kiếm hiệp.

TVB: Triết lý "Thần thái định phục trang"

Sự thành công về mặt tạo hình của các phiên bản TVB kinh điển xuất phát từ việc họ ưu tiên tuyệt đối cho việc khắc họa khí chất nhân vật, bất chấp những hạn chế về kinh phí hay công nghệ thời bấy giờ.

Trong các bộ phim như Thần điêu đại hiệp 1995 hay Tiếu ngạo giang hồ 1996, trang phục của diễn viên thường rất đơn giản, thậm chí tối giản. TVB không dùng quần áo lụa là lấp lánh để "đập" vào mắt người xem. Thay vào đó, họ tập trung vào sự phù hợp giữa diễn viên và cốt cách nhân vật. Tạo hình Tiểu Long Nữ của Lý Nhược Đồng chỉ là một bộ váy trắng trơn, mái tóc tết đơn giản, không hề có phụ kiện cầu kỳ. Nhưng chính sự giản dị ấy lại tôn lên vẻ đẹp "băng thanh ngọc khiết", lạnh lùng mà thoát tục, bám sát từng câu chữ mô tả của Kim Dung.

Võ phục của các nhân vật nam như Lệnh Hồ Xung của Lữ Tụng Hiền hay Dương Quá của Cổ Thiên Lạc thường có màu sắc trầm, chất liệu vải trông thô, thậm chí hơi cũ kỹ. Điều này tạo ra sự bám rễ vào thực tế của một thế giới giang hồ phong trần, nơi các đại hiệp phải dãi dầu mưa nắng. Tạo hình ấy giúp khán giả tin rằng họ là những kiếm khách thực thụ, chứ không phải những người mẫu đang trình diễn thời trang cổ trang. TVB đã chứng minh rằng: Khi diễn viên có thần thái, chỉ cần một bộ quần áo vải mộc cũng có thể làm nên một huyền thoại.

Vu Chính: Thẩm mỹ "Cung đình hóa" giang hồ

Ngược lại hoàn toàn, Vu Chính mang đến một tư duy thẩm mỹ bị ảnh hưởng nặng nề bởi dòng phim cung đình, nơi sự lộng lẫy về thị giác được đặt lên hàng đầu. Ông đã phạm một sai lầm chết người: Đồng hóa giang hồ phong trần với hậu cung xa hoa.

Tạo hình trong phim Vu Chính thường bị chỉ trích là "mì ăn liền", lòe loẹt và sến sẩm. Ông lạm dụng các tông màu nóng, rực rỡ đến mức chói mắt như đỏ tươi, vàng kim, tím đậm... cho trang phục của các nhân vật kiếm hiệp. Trong Tân Tiếu ngạo giang hồ, võ phục của Lệnh Hồ Xung hay trang phục của Đông Phương Bất Bại đều lấp lánh lụa là, thêu thùa cầu kỳ, trông giống đồ của các vương tôn công tử hơn là kẻ hải hồ. Sự lộng lẫy này dập tắt hoàn toàn cái chất "bụi bặm", lãng tử của thế giới Kim Dung.

Sự "xuống cấp" về thẩm mỹ còn thể hiện rõ ở cách Vu Chính "o bế" nhan sắc diễn viên bằng mọi giá. Các nhân vật luôn xuất hiện với gương mặt được trang điểm kỹ lưỡng, không một chút tì vết ngay cả khi đang giao chiến hay trọng thương. Thẩm mỹ của Vu Chính là thứ thẩm mỹ công nghiệp, ưu tiên sự mướt mắt của hình ảnh hơn là sự sâu sắc của thần thái.

Những "thảm họa" chuyển thể từ sự đối lập

Sự khác biệt về thẩm mỹ này dẫn đến những thảm họa chuyển thể kinh điển khi Vu Chính cố gắng "đổi mới" hình tượng các nhân vật.

Đông Phương Bất Bại: Từ ngụy quân tử đến lụy tình diêm dúa. TVB 1996 khắc họa Đông Phương Bất Bại (Lỗ Chấn Thuận đóng) đúng như nguyên tác: một người đàn ông dũng mãnh, vì luyện võ công mà tự cung, dần trở nên bán nam bán nữ, tâm lý biến thái, ăn mặc kỳ dị nhưng vẫn giữ được uy quyền đáng sợ. Vu Chính biến nhân vật này thành một cô gái xinh đẹp (Trần Kiều Ân đóng), mặc váy áo rực rỡ, trang điểm đậm, suốt ngày bận rộn yêu đương lụy tình với Lệnh Hồ Xung. Đây là sự bóp méo nhân vật nặng nề nhất, biến một biểu tượng về sự tha hóa của quyền lực thành một nhân vật ngôn tình rẻ tiền.

Tiểu Long Nữ: Từ tiên tử thoát tục đến "Cô Cô đùi gà". Lý Nhược Đồng của TVB là chuẩn mực về sự thanh khiết. Trái lại, Tiểu Long Nữ của Trần Nghiên Hy trong bản Vu Chính bị ném đá dữ dội vì tạo hình kiểu tóc búi "đùi gà" kỳ dị, khuôn mặt bánh bao tròn trịa và trang phục pha màu hồng/xanh thiếu tinh tế. Không còn một chút khí chất "băng thanh ngọc khiết", Tiểu Long Nữ của Vu Chính trông nhí nhảnh, hoạt bát và hồn nhiên quá mức, hủy hoại hoàn toàn sự bí ẩn của phái Cổ Mộ.

Kết luận

So sánh tạo hình giữa TVB và Vu Chính là so sánh giữa thẩm mỹ tôn trọng nguyên tác và thẩm mỹ thương mại hóa. TVB kinh điển tạo ra những nhân vật để khán giả "kính", còn Vu Chính tạo ra những nhân vật chỉ để khán giả "nhìn". Sự "xuống cấp" trong tạo hình của Vu Chính không chỉ là vấn đề xấu đẹp, mà nó phản ánh một sự hời hợt trong việc thấu hiểu linh hồn của kiếm hiệp Kim Dung, biến những huyền thoại trở thành những con búp bê màu mè, sáo rỗng trên màn ảnh. 

No comments: