Rượu và cách thưởng rượu là một nội dung thú vị, hấp dẫn trong kiếm hiệp Kim Dung (minh hoạ)
Bạch Y Ngũ Bút
Trong tác phẩm Tiếu ngạo giang hồ, rượu không chỉ là một thức uống giải sầu mà đã được Kim Dung nâng lên thành một nghệ thuật sống, một nét văn hóa tinh tế và là thước đo khí phách của bậc anh hùng. Gắn liền với nhân vật chính Lệnh Hồ Xung – một lãng tử "quý rượu như tính mạng" – thế giới giang hồ hiện lên qua những bầu rượu quý hiếm, những bộ tửu cụ tuyệt luân và những triết lý thưởng thức sâu sắc. Sau đây tại hạ xin phép điểm qua và bình bàn những nét hay, đẹp và thú vị về rượu trong Tiếu ngạo giang hồ.
Những danh tửu tuyệt thế trên giang hồ
Xuyên suốt tác phẩm, vô số loại danh tửu hiếm có đã xuất hiện, mỗi loại mang một nguồn gốc, hương vị và câu chuyện ly kỳ riêng:
* Hầu Nhi Tửu (Rượu Khỉ): Đây là loại rượu do bầy khỉ trong rừng Tương Tây hái những trái cây rất tươi và ngọt ướp thành. Nó cực kỳ hiếm và tỏa mùi thơm ngào ngạt. Lệnh Hồ Xung đã dùng mẹo, vận "Hỗn nguyên nhất khí công" uống cạn nửa bầu rượu của một lão ăn mày chỉ trong một ngụm không lấy hơi, sau đó đền bù cho lão một bữa nhậu say túy lúy.
* Phần Tửu cất 30 năm ở Túy Tiên Lâu (Trường An): Tên dâm tặc Điền Bá Quang đã lấy trộm 2 hũ rượu này, đồng thời đập nát hơn 200 hũ còn lại dưới hầm để trên đời chỉ còn duy nhất 2 hũ làm quà ra mắt Lệnh Hồ Xung. Tuy rượu ngon tuyệt đỉnh, nhưng Lệnh Hồ Xung vì không muốn kết giao với phường vô sỉ nên sau khi uống 3 bát đã thẳng chân đá hai hũ rượu rớt xuống vực sâu.
* Ngũ Tiên Đại Bổ Dược Tửu (Rượu Ngũ Bảo): Do giáo chủ Ngũ Độc giáo Lam Phượng Hoàng mang đến. Rượu cất theo phương pháp bí truyền, trong vắt như nước suối, ngâm 5 loại trùng độc (rắn đen, rết, nhện, bọ cạp, rắn nhỏ) và hàng chục loại kỳ hoa dị thảo. Uống vào giúp tăng 10 năm công lực, bách độc bất xâm. Lệnh Hồ Xung đã thể hiện sự gan dạ tuyệt luân khi nhắm mắt nốc cạn bát rượu ngâm 5 con trùng độc, khiến Lam Phượng Hoàng vô cùng kính phục và quý mến.
* Bồ Đào Tửu nước Thổ Lỗ Phồn (Cất 120 năm): Đây là bảo vật của Tứ trang chúa Đan Thanh tiên sinh tại Cô Sơn Mai trang. Rượu màu đỏ như máu, phải ướp 4 lần, cất 4 lần, dùng 20 con ngựa Đại Uyển thồ từ Tây Vực về Hàng Châu, cất thêm 12 năm rưỡi nữa. Loại rượu này quý đến mức Đan Thanh tiên sinh phải đổi bằng 3 chiêu kiếm pháp với kiếm khách Tây Vực Mạc Hoa Nhĩ. Điểm độc đáo là rượu "trong cái cũ có cái mới, trong cái mới có cái cũ". Tuy nhiên, do khí hậu Tây Vực nóng bức, rượu hơi có mùi cay/chua. Để khử mùi này, phải dùng băng giá để hãm rượu. Hắc Bạch Tử đã dùng tuyệt kỹ "Huyền thiên chỉ" điểm vào chậu nước, biến nước thành băng để hãm rượu, tạo nên một mùi vị thanh lương thấm vào tâm phế.
* Trúc Diệp Thanh cất hơn trăm năm: Được một vị đại hòa thượng chùa Kim Sơn ở Trấn Giang cất, coi như vật báu trấn tự, sắc rượu xanh biếc như ngọc Phỉ Thúy, uống vào ban đầu nhẹ nhàng nhưng sau đậm đà vô cùng.
Nghệ thuật phối tửu cụ: Bài giảng của Tổ Thiên Thu
Nét đẹp văn hóa thưởng rượu trong Tiếu ngạo giang hồ thăng hoa rực rỡ nhất qua đoạn Lệnh Hồ Xung gặp Tổ Thiên Thu trên sông Hoàng Hà. Tổ Thiên Thu, một kẻ sĩ phong nhã mang theo vô số chén ngọc, chén vàng, nanh hổ, sừng tê..., đã giảng giải một bài học kinh điển: "Uống rượu ngon không có đồ dùng tốt là uổng... Uống thứ rượu nào phải dùng chén nấy".
Sự phối hợp tinh tế đó được quy định chặt chẽ:
- Phần Tửu phải uống bằng Chén Ngọc (Ngọc uyển) để làm cho sắc rượu thêm rực rỡ.
- Bạch Tửu ngoài quan ải phải uống bằng Chén Sừng Tê Giác để mùi rượu thêm thuần mỹ.
- Bồ Đào Tửu phải dùng Chén Dạ Quang. Rượu nho đỏ rót vào chén dạ quang sẽ đỏ như máu, khơi dậy tráng chí nam nhi uống máu kẻ thù trên sa trường.
- Cao Lương Tửu cổ kính phải uống bằng Chén Tước Thanh Đồng để hợp với ý rượu.
- Bách Thảo Mỹ Tửu phải dùng Chén Cổ Đẳng (làm bằng cây mây trăm năm) để hương thơm hoa cỏ tăng lên bội phần.
- Trạng Nguyên Hồng Thiệu Hưng phải uống bằng Chén Sành Cổ Bắc Tống.
- Lê Hoa Tửu phải dùng Chén Phỉ Thúy để bắt ánh sáng ảo diệu.
- Ngọc Lộ Tửu sủi tăm như hạt châu, phải dùng Chén Lưu Ly (Pha lê) để nhìn thấu bên trong.
Nét đẹp văn hóa thưởng rượu trong Tiếu ngạo giang hồ thăng hoa rực rỡ nhất qua đoạn Lệnh Hồ Xung gặp Tổ Thiên Thu trên sông Hoàng Hà. Tổ Thiên Thu, một kẻ sĩ phong nhã mang theo vô số chén ngọc, chén vàng, nanh hổ, sừng tê..., đã giảng giải một bài học kinh điển: "Uống rượu ngon không có đồ dùng tốt là uổng... Uống thứ rượu nào phải dùng chén nấy".
Sự phối hợp tinh tế đó được quy định chặt chẽ:
- Phần Tửu phải uống bằng Chén Ngọc (Ngọc uyển) để làm cho sắc rượu thêm rực rỡ.
- Bạch Tửu ngoài quan ải phải uống bằng Chén Sừng Tê Giác để mùi rượu thêm thuần mỹ.
- Bồ Đào Tửu phải dùng Chén Dạ Quang. Rượu nho đỏ rót vào chén dạ quang sẽ đỏ như máu, khơi dậy tráng chí nam nhi uống máu kẻ thù trên sa trường.
- Cao Lương Tửu cổ kính phải uống bằng Chén Tước Thanh Đồng để hợp với ý rượu.
- Bách Thảo Mỹ Tửu phải dùng Chén Cổ Đẳng (làm bằng cây mây trăm năm) để hương thơm hoa cỏ tăng lên bội phần.
- Trạng Nguyên Hồng Thiệu Hưng phải uống bằng Chén Sành Cổ Bắc Tống.
- Lê Hoa Tửu phải dùng Chén Phỉ Thúy để bắt ánh sáng ảo diệu.
- Ngọc Lộ Tửu sủi tăm như hạt châu, phải dùng Chén Lưu Ly (Pha lê) để nhìn thấu bên trong.
Khí phách và tình nghĩa qua chén rượu
Rượu trong truyện không chỉ để nếm vị ngon mà còn là một phương tiện để thể hiện nhân cách, kết giao tri kỷ:
Tính cách quang minh lỗi lạc: Lệnh Hồ Xung thích rượu đến mạng sống cũng không màng. Khi "Sát nhân danh y" Bình Nhất Chỉ bắt chàng kiêng rượu, kiêng nữ sắc, kiêng đánh nhau để sống thêm vài năm, Lệnh Hồ Xung thà chết sảng khoái còn hơn sống gò bó.
Bỏ qua ranh giới Chính - Tà: Lệnh Hồ Xung bước vào quán lương đình, thấy một lão già áo trắng (Hướng Vấn Thiên) bị hàng trăm tay cao thủ bao vây nhưng vẫn điềm nhiên uống rượu. Khâm phục hào khí ngất trời đó, chàng không màng lão là ai, ngang nhiên bước vào rót rượu bồi tiếp, rồi cùng lão sát cánh đánh địch. Rượu ở đây là cầu nối của những bậc anh hùng đồng khí tương cầu.
Có nguyên tắc rõ ràng: Dù thèm rượu đến mấy, Lệnh Hồ Xung vẫn có điểm dừng đạo đức. Chàng uống 3 bát rượu để trả cái tình Điền Bá Quang gánh rượu lên núi, nhưng rồi đá văng vò rượu tuyệt thế xuống vực vì kiên quyết không kết giao với kẻ hái hoa dâm tặc.
Rượu trong truyện không chỉ để nếm vị ngon mà còn là một phương tiện để thể hiện nhân cách, kết giao tri kỷ:
Tính cách quang minh lỗi lạc: Lệnh Hồ Xung thích rượu đến mạng sống cũng không màng. Khi "Sát nhân danh y" Bình Nhất Chỉ bắt chàng kiêng rượu, kiêng nữ sắc, kiêng đánh nhau để sống thêm vài năm, Lệnh Hồ Xung thà chết sảng khoái còn hơn sống gò bó.
Bỏ qua ranh giới Chính - Tà: Lệnh Hồ Xung bước vào quán lương đình, thấy một lão già áo trắng (Hướng Vấn Thiên) bị hàng trăm tay cao thủ bao vây nhưng vẫn điềm nhiên uống rượu. Khâm phục hào khí ngất trời đó, chàng không màng lão là ai, ngang nhiên bước vào rót rượu bồi tiếp, rồi cùng lão sát cánh đánh địch. Rượu ở đây là cầu nối của những bậc anh hùng đồng khí tương cầu.
Có nguyên tắc rõ ràng: Dù thèm rượu đến mấy, Lệnh Hồ Xung vẫn có điểm dừng đạo đức. Chàng uống 3 bát rượu để trả cái tình Điền Bá Quang gánh rượu lên núi, nhưng rồi đá văng vò rượu tuyệt thế xuống vực vì kiên quyết không kết giao với kẻ hái hoa dâm tặc.
Bình luận, đánh giá
Về nét văn hóa và thẩm mỹ: Kim Dung đã biến việc uống rượu – vốn dễ bị coi là thói phàm tục, nát rượu – thành một nhã thú nghệ thuật mang đậm tính triết học, thi ca và lịch sử. Việc mượn thi ca của Lý Bạch, Đỗ Phủ, Vương Hàn, hay việc dùng nội công thượng thừa (như Huyền thiên chỉ) chỉ để... làm đá lạnh ướp rượu, cho thấy cái thú phong lưu, lãng mạn của các cao nhân võ lâm. Sự am tường về thi, họa, cầm, kỳ hòa quyện cùng tửu lý tạo nên một không gian văn hóa Đông phương cổ kính, uyên bác và đẹp đẽ.
Trong Tiếu ngạo giang hồ, rượu là một "nhân vật" song hành cùng Lệnh Hồ Xung. Những chén rượu ngon, những chiếc ly quý phái không chỉ miêu tả sự sành sỏi của người giang hồ mà còn làm nổi bật triết lý "Tiếu ngạo" – khao khát tự do, thoát khỏi mọi ràng buộc lễ giáo sáo rỗng, trọng tình trọng nghĩa, không phân biệt xuất thân. Chén rượu là nơi con người trút bỏ lớp mặt nạ ngụy quân tử để sống thật với bản ngã hào sảng, chân tình nhất của chính mình.
….
Cuộc vui thưởng rượu tuyệt bút giữa Lệnh Hồ Xung và Giang Nam Tứ Hữu
Về nét văn hóa và thẩm mỹ: Kim Dung đã biến việc uống rượu – vốn dễ bị coi là thói phàm tục, nát rượu – thành một nhã thú nghệ thuật mang đậm tính triết học, thi ca và lịch sử. Việc mượn thi ca của Lý Bạch, Đỗ Phủ, Vương Hàn, hay việc dùng nội công thượng thừa (như Huyền thiên chỉ) chỉ để... làm đá lạnh ướp rượu, cho thấy cái thú phong lưu, lãng mạn của các cao nhân võ lâm. Sự am tường về thi, họa, cầm, kỳ hòa quyện cùng tửu lý tạo nên một không gian văn hóa Đông phương cổ kính, uyên bác và đẹp đẽ.
Trong Tiếu ngạo giang hồ, rượu là một "nhân vật" song hành cùng Lệnh Hồ Xung. Những chén rượu ngon, những chiếc ly quý phái không chỉ miêu tả sự sành sỏi của người giang hồ mà còn làm nổi bật triết lý "Tiếu ngạo" – khao khát tự do, thoát khỏi mọi ràng buộc lễ giáo sáo rỗng, trọng tình trọng nghĩa, không phân biệt xuất thân. Chén rượu là nơi con người trút bỏ lớp mặt nạ ngụy quân tử để sống thật với bản ngã hào sảng, chân tình nhất của chính mình.
….
Lệnh Hồ Xung có tật mê rượu, uống không say - giống như Tiêu Phong (minh hoạ)
Cuộc vui thưởng rượu tuyệt bút giữa Lệnh Hồ Xung và Giang Nam Tứ Hữu
Trong hành trình giải cứu Nhậm Ngã Hành, Hướng Vấn Thiên đã dẫn Lệnh Hồ Xung (lúc này hóa danh là Phong Nhị Trung) thâm nhập Cô Sơn Mai Trang – nơi ở của Giang Nam Tứ Hữu. Để lôi kéo bốn vị trang chúa vốn đã thoái ẩn giang hồ vào cuộc đánh cuộc, Hướng Vấn Thiên đã gãi đúng sở thích của từng người (Cầm, Kỳ, Thi, Họa). Trong đó, cuộc gặp gỡ đầu tiên mang tính chất "khai vị" chính là màn đàm đạo và thưởng thức rượu giữa Lệnh Hồ Xung và Tứ trang chúa Đan Thanh tiên sinh.
Cuộc vui uống rượu và những màn trổ tài kinh điển
Khởi đầu bằng sự tinh tế của "chén Phỉ Thúy" Khi mới bước vào sảnh đường, Lệnh Hồ Xung đã bắt gặp Đan Thanh tiên sinh bước ra với hình ảnh: "Lão râu chùng tới bụng, tay trái cầm một cái chén uống rượu, vẻ mặt ra chiều say sưa ngây ngất". Bằng trí thông minh tuyệt đỉnh và sự ghi nhớ bài học về "tửu cụ" của Tổ Thiên Thu trên sông Hoàng Hà trước đó, Lệnh Hồ Xung lập tức nhận ra và lên tiếng mỉa mai đầy nghệ thuật:
"Nhắp rượu Lê hoa chung Phí Thúy, nghề chơi kể cũng lắm công phu! Uống rượu Lê hoa bằng chén Phí Thúy, tứ trang chúa quả nhiên là tay sành sỏi."
Câu nói này lập tức đánh trúng tim đen của Đan Thanh tiên sinh – một người "hiếu tửu, hiếu lụa, hiếu kiếm, nên người ta kêu bằng tam tuyệt". Lão vui mừng khôn xiết, lập tức coi Lệnh Hồ Xung là tri kỷ: "A ha! A ha! Bạn tri kỷ của ta đã tới rồi! Lại đây, lại đây! Chúng ta uống 300 chung.".
Màn "Ngửi hương đoán rượu" xuất thần Được dẫn vào hầm rượu, Lệnh Hồ Xung lại tiếp tục khiến Tứ trang chúa kinh ngạc tột độ khi chỉ cần ngửi mùi đã đọc vanh vách tên cũng như số năm ủ của các loại danh tửu:
"Hay quá! ở đây có mùi rượu Phần. úi chà! Thứ bách thảo tửu này e rằng cất đã 75 năm nay. Chà! Lại hầu nhi tửu kia mới thật là khó kiếm.".
Chưa dừng lại ở đó, chàng tiếp tục chỉ mặt đặt tên: "Đây là Thiện hưng nữ nhi hồng, trân quí cực phẩm! Kìa rượu Bồ đào ở Thổ lồ phồn bên Tây Vực phải cất bốn lần mới được. Trên đời hiện nay tìm đâu cho thấy.". Đan Thanh tiên sinh kinh hãi vì thùng rượu Bồ đào bị đóng kín mà chàng vẫn ngửi thấy.
Đỉnh cao của việc phẩm rượu: Trong cái cũ có cái mới Khi được Đan Thanh tiên sinh rót cho thứ rượu Bồ đào đỏ như máu để thử tài, Lệnh Hồ Xung không uống hời hợt mà nhắm mắt thưởng thức. Chàng đã chỉ ra một điểm vô lý cực kỳ tinh vi: Rượu từ Thổ Lỗ Phồn vận chuyển vạn dặm về Hàng Châu đáng lẽ phải sóng sánh và có mùi chua, nhưng thứ rượu này lại hoàn toàn không có. Chàng phán định:
"Thứ rượu này còn một chp64 lạ nữa tựa hồ đã cất đến 120 năm mà lại giống như mới cất 12, 13 năm mới kỳ. Mùi vị mới mẻ mà có chỗ thấm thía rất lâu, tức là trong cái cũ có cái mới trong cái mới có cái cũ.".
Câu nói này khiến Đan Thanh tiên sinh sướng đến phát điên, thổi hất tung cả chòm râu, lớn tiếng ca ngợi chàng là tri kỷ. Lão tiết lộ bí quyết: Lão đã dùng 3 chiêu kiếm pháp đổi lấy 10 vò rượu để được 120 năm của Mạc Hoa Nhĩ ở Tây Vực, đem về Hàng Châu lại ủ cất thêm một lần nữa thành 1 thùng, tính đến nay vừa đúng 12 năm rưỡi.
Dùng thần công hóa băng hãm rượu Sự hoàn mĩ của cuộc thưởng rượu được đẩy lên tới cực điểm khi Lệnh Hồ Xung yêu cầu cách uống đúng nhất: Rượu nho Thổ Lỗ Phồn vốn mang khí nóng, "cần có băng hãm cho hết mùi cay gắt mới xứng với thân thế cao cả của nhị vị".
Giữa mùa hè oi bức, để chiều lòng tri kỷ và thỏa mãn thú uống rượu, Đan Thanh tiên sinh lập tức mời Nhị ca của mình là Hắc Bạch Tử ra tay. Hắc Bạch Tử đã thi triển môn nội công cực kỳ thâm hậu là "Huyền thiên chỉ" (cao hơn cả Hắc phong chỉ) nhúng tay vào chậu nước, lập tức khiến chậu nước biến thành một tảng băng giá. Rượu được hãm băng sủi tăm, khi uống vào "hương rượu vừa đậm vừa ngon, mất hết mùi chua chát, mà thêm vị thanh lương thấm vào tâm phế". Lệnh Hồ Xung đã phải tán thán: "Rượu của ta đã ngon mà nhân phẩm của Phong lão đệ lại cao hơn. Cách chế băng của nhị ca mới là tuyệt diệu.".
Bình luận
Nghệ thuật mượn hoa dâng phật của Lệnh Hồ Xung Điểm thú vị nhất trong phân đoạn này là sự thông minh, cơ trí của Lệnh Hồ Xung. Thực chất, Lệnh Hồ Xung là một lãng tử giang hồ "ngư ẩm" (uống như cá, vò nào cũng tu), vốn không rành về sự kết hợp giữa chén ngọc, chung tê và các loại rượu. Tuy nhiên, nhờ bài học nhập môn thao thao bất tuyệt của Tổ Thiên Thu trên thuyền ở sông Hoàng Hà trước đó, Lệnh Hồ Xung đã áp dụng thành công rực rỡ tại Mai Trang. Điều này cho thấy tính cách linh hoạt, học một biết mười và khả năng ứng biến tuyệt vời của chàng.
Đẳng cấp phong nhã của Giang Nam Tứ Hữu Kim Dung đã xây dựng Cô Sơn Mai Trang như một thế giới tách biệt với sự tàn khốc, đẫm máu của giang hồ. Bốn vị trang chúa ở đây không sống bằng tham vọng "nhất thống võ lâm" mà sống bằng đam mê nghệ thuật. Việc Đan Thanh tiên sinh chịu đổi 3 tuyệt chiêu kiếm pháp chỉ để lấy 10 vò rượu ngon, hay việc cất công lẻn vào hoàng cung Bắc Kinh bắt cóc một tên ngự trù chỉ để về... nấu rượu cho đúng lửa, cho thấy độ "ngông" và độ "sành" đạt mức nghệ sĩ của lão. Cảnh Hắc Bạch Tử dùng tuyệt đỉnh nội công "Huyền thiên chỉ" không phải để giết người, mà chỉ để... làm đá lạnh ướp rượu thiết khách, là một chi tiết cực kỳ đắt giá, nâng tầm thú chơi lên mức vô tiền khoáng hậu.
Sự giao thoa giữa Tửu đạo và Kiếm đạo Trong Tiếu ngạo giang hồ, rượu và kiếm luôn đồng hành. Đan Thanh tiên sinh mê rượu, vẽ tranh trong cơn say, nét bút lại mang kiếm ý. Lệnh Hồ Xung hiểu rượu, luận rượu, từ đó khiến Đan Thanh tiên sinh kính phục nhân phẩm mà buông lỏng cảnh giác, vui vẻ bước vào cuộc tỷ kiếm. Mối quan hệ giữa họ vạch ra một triết lý: Những kẻ thực sự đam mê nghệ thuật (dù là tửu, họa hay kiếm) đều rất dễ đồng cảm và trân trọng nhau, vượt qua rào cản về tuổi tác hay thế lực.
Đánh giá và Kết luận
Cuộc vui uống rượu tại Cô Sơn Mai Trang không đơn thuần là một trạm dừng chân trong cốt truyện, mà là một điểm sáng chói lọi về văn hóa thẩm mỹ học phương Đông trong tiểu thuyết Kim Dung.
Về mặt cốt truyện, màn thưởng rượu này là bước đi vô cùng hoàn hảo của Hướng Vấn Thiên và Lệnh Hồ Xung, dùng "mồi nhử" là sở thích cá nhân để đánh sập hàng phòng ngự tâm lý của Giang Nam Tứ Hữu, dọn đường cho mục đích thực sự là giải cứu Nhậm Ngã Hành. Về mặt văn hóa, nó tôn vinh "Tửu đạo" (nghệ thuật thưởng rượu) một cách tinh tế: Rượu ngon phải có chén quý, có thời gian ủ ấp, có nhiệt độ thích hợp (băng giá) và quan trọng nhất là phải có "tri kỷ" biết thưởng thức.
Sự hào sảng, không câu nệ của Lệnh Hồ Xung hòa quyện cùng cái thú thanh cao, cuồng si của Đan Thanh tiên sinh đã tạo nên một phân cảnh vô cùng lãng mạn, nên thơ. Nó cho thấy đằng sau những đao quang kiếm ảnh, thế giới võ hiệp của Kim Dung vẫn lấp lánh những giá trị sống thi vị, đẹp đẽ, nơi mà một ngụm rượu ướp lạnh bằng thần công cũng đủ làm vơi đi vạn nỗi phong trần.
….
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment