Thiên long bát bộ là tác phẩm đồ sộ, thể hiện nét tài hoa và chiều sâu văn hoá. lịch sử của Kim Dung
Bạch Y Ngũ Bút
Trong kiệt tác Thiên Long Bát Bộ của nhà văn Kim Dung, bức tranh lịch sử - võ hiệp không chỉ xoay quanh ân oán giang hồ mà còn khắc hoạ sâu sắc cuộc xung đột dân tộc giữa nhà Ðại Tống (người Hán) và nước Ðại Liêu (người Khất Ðan). Bằng ngòi bút tài hoa, Kim Dung đã tái hiện sinh động những luật tục, nét văn hoá và lối sống đặc trưng của người Khất Ðan. Những chi tiết văn hoá này không chỉ làm nền cho bối cảnh câu chuyện mà còn là chìa khoá để mở ra tấn bi kịch về bản ngã của nhân vật chính Tiêu Phong.
Có thể nói, Văn Hoá Và Luật Tục Của Người Khất Ðan Trong Thiên Long Bát Bộ Là Sự Giao Thoa Giữa Hoang Dã Và Tín Nghĩa. Dưới đây là những luật tục và nét văn hoá nổi bật của người Khất Ðan được nói đến trong tác phẩm.
Tục xăm hình "Lang hình" (đầu chó sói) – Dấu ấn huyết thống từ thuở lọt lòng
Nét văn hoá đặc trưng và mang tính bước ngoặt nhất đối với cuộc đời Tiêu Phong chính là tục xăm hình đầu sói trước ngực của nam giới Khất Ðan. Sói là loài vật tượng trưng cho sự hoang dã, dũng mãnh và bản tính của những bộ lạc du mục. Hình xăm này là minh chứng không thể chối cãi cho nguồn gốc dân tộc.
Ngay từ khi lên ba tuổi, Kiều Phong đã nhận biết trước ngực mình có thích hình đầu con sói xanh, nhưng ông không hề biết ý nghĩa của nó. Sự thật chỉ bùng nổ khi ông chứng kiến một lão hán Khất Đan bị quan binh nhà Tống sát hại ngoài ải Nhạn Môn Quan: "Kiều Phong xé áo để lộ ngực ra trên có vẽ hình... một cái đầu con sói xanh há miệng nhe nanh coi rất hung dữ. A Châu nhìn kỹ... lại nhìn vào trước ngực lão hán Khất Ðan, cũng thấy chạm hình đầu con sói giống hình trên ngực Kiều Phong như hệt. Thốt nhiên bốn người Khất Ðan la lên vang trời".
Ngay lúc đó, những người Khất Đan khác cũng cởi áo để lộ hình xăm tương tự, khiến Kiều Phong ngộ ra chân lý: "Kiều Phong không còn nghi ngờ gì nữa, biết chắc mình là giòng giống Khất Ðan. Hình vẽ đầu sói trước ngực, nhất định là ký hiệu bộ lạc Khất Ðan nên người ta thích vào từ thưở nhỏ".
Hình xăm này còn là dấu hiệu nhận biết nguồn gốc quý tộc. Khi kết nghĩa với vua Liêu Gia Luật Hồng Cơ, Tiêu Phong đã "cởi áo ra để hở dấu chàm đầu con Lang sắc xanh ở trước ngực", khiến Gia Luật Hồng Cơ mừng rỡ thốt lên: "Quả nhiên đúng rồi. Hiền đệ thuộc dòng họ Vương hậu nước Khất Ðan ta". Tương tự, tại Thiếu Lâm Tự, khi hai cha con Tiêu Viễn Sơn và Tiêu Phong nhận nhau, họ cũng dùng hình xăm đầu chó sói này để minh chứng huyết thống trước quần hùng,.
Lối sống du mục: "Tới đâu là nhà, ngã đâu là giường"
Khác với người Hán sống định cư, chú trọng nông nghiệp và lụa là gấm vóc, người Khất Đan duy trì lối sống du mục, gắn liền với săn bắn và chăn nuôi. Lối sống này tạo nên tính cách khoáng đạt, tự do và sức chịu đựng dẻo dai trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Khác với người Hán sống định cư, chú trọng nông nghiệp và lụa là gấm vóc, người Khất Đan duy trì lối sống du mục, gắn liền với săn bắn và chăn nuôi. Lối sống này tạo nên tính cách khoáng đạt, tự do và sức chịu đựng dẻo dai trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Khi A Tử lo lắng về việc về nước Liêu sẽ sống ra sao, Tiêu Phong đã tự hào miêu tả lối sống của dân tộc mình: "Cơm ăn áo mặc thì có khó gì? Người Khất Ðan chúng tôi ăn đã có thịt trâu thịt cừu, mặc đã có da trâu da cừu, tới đâu là nhà, ngã đâu là giường, như thế cũng xong". Niềm vui của họ rất đơn giản, chỉ là "săn đón uống rượu làm vui, tiêu dao ngày tháng".
Ngay cả trong quân đội, trang phục của họ cũng làm từ da thú, mang đậm tính dã man và oai hùng như đội Phi Hùng mặc áo "bằng da gấu đen, mũ cao bằng da gấu trắng", đội Phi Hổ mặc đồ bằng da hổ.
Kỷ luật quân đội nghiêm minh và Trọng chữ tín
Mặc dù bị người Hán coi là "man rợ", "di địch", nhưng người Khất Ðan lại sở hữu một hệ thống quân luật cực kỳ nghiêm khắc và một nền tảng tín nghĩa minh bạch trong giao ước.
Mặc dù bị người Hán coi là "man rợ", "di địch", nhưng người Khất Ðan lại sở hữu một hệ thống quân luật cực kỳ nghiêm khắc và một nền tảng tín nghĩa minh bạch trong giao ước.
Quân lệnh như sơn: Khi Tiêu Phong bắt sống Gia Luật Hồng Cơ (khi đó xưng là lão hồng bào) và ra lệnh cho bọn kỵ sĩ phải tự đâm chết ngựa của mình, bọn kỵ sĩ đã "không do dự chút nào, nhảy xuống ngựa rồi dùng trường mâu đâm chết ngựa của mình". Điều này khiến Tiêu Phong vô cùng cảm phục, nhận ra rằng: "Lão chỉ hô một tiếng là bọn kỵ sĩ không dám trái lệnh. Quân lệnh người Khất Ðan nghiêm minh như vậy không trách gì họ đánh nhau với người Tống, phần nhiều thắng trận".
Trọng lời hứa: Đối với các bộ tộc bán khai như Khất Đan và Nữ Chân, khi đã thỏa thuận tiền chuộc (thục kim) hay giao ước điều gì thì "một là một, hai là hai, không bao giờ nói dối lời, dù là việc tầm thường cũng vậy". Sự chân thật này đối lập với nhiều mưu mô, xảo trá của nhân sĩ võ lâm Trung Nguyên.
Tôn trọng phụ nữ trong đời sống xã hội
Một chi tiết khá thú vị về văn hoá Khất Ðan được Kim Dung lồng ghép là vị thế của người phụ nữ. Trái với quan niệm trọng nam khinh nữ sâu sắc của lễ giáo Nho gia người Hán, người Khất Ðan có sự tôn trọng đặc biệt đối với nữ giới.
Một chi tiết khá thú vị về văn hoá Khất Ðan được Kim Dung lồng ghép là vị thế của người phụ nữ. Trái với quan niệm trọng nam khinh nữ sâu sắc của lễ giáo Nho gia người Hán, người Khất Ðan có sự tôn trọng đặc biệt đối với nữ giới.
Trong yến tiệc tiếp đón Tiêu Phong tại "Bì thất đại trướng" của Hoàng đế Liêu quốc, tác giả đã viết rõ: "Người Khất Ðan rất tôn trọng nữ giới, A Tử cũng được mời vào dự yến trong 'Bì thất đại trướng'".
Sự tàn nhẫn trong chiến tranh: Tục dùng người làm "Bia thịt"
Bên cạnh những nét văn hoá hào sảng, người Khất Ðan cũng hiện lên với sự tàn nhẫn, hung bạo của kẻ chiến thắng đối với kẻ chiến bại. Sự căm hận dân tộc được đẩy lên tột cùng qua tục biến tù binh thành trò tiêu khiển.
Bên cạnh những nét văn hoá hào sảng, người Khất Ðan cũng hiện lên với sự tàn nhẫn, hung bạo của kẻ chiến thắng đối với kẻ chiến bại. Sự căm hận dân tộc được đẩy lên tột cùng qua tục biến tù binh thành trò tiêu khiển.
Tục "Bia thịt" (Tống chư): Bọn quan binh Khất Đan thường tổ chức càn quét, bắt dân Tống về để làm mục tiêu cho những cuộc săn người. Tên đội trưởng đã tâu với Tiêu Phong xin lấy đám người Tống làm "bia thịt". Kim Dung miêu tả cảnh tượng này cực kỳ man rợ: "Hàng trăm người Tống chẳng khác gì loài dã thú hoặc ngồi trên đống tuyết kêu gào hoặc chạy trốn. Những bậc quý nhân Khất Ðan cười ha hả dương cung lắp tên để bắn chết chơi... Các trò bắn người này họ gọi là bia thịt".
Bình Luận và Ðánh Giá
Kim Dung đã xây dựng hình ảnh người Khất Ðan bằng một góc nhìn đa chiều, không bị sa đà vào chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
Kim Dung đã xây dựng hình ảnh người Khất Ðan bằng một góc nhìn đa chiều, không bị sa đà vào chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
* Sự mâu thuẫn giữa hai nền văn minh: Qua lăng kính của người Hán, Khất Ðan là loài "lang sói", "cầm thú". Tuy nhiên, tác phẩm cũng vạch trần sự tàn bạo của chính quan binh nhà Tống khi tàn sát phụ nữ, trẻ em Khất Ðan và lấy giáo xâu xác trẻ con đi diễu phố. Tiêu Phong đứng ở giữa hai ranh giới này đã ngộ ra một chân lý xót xa: "Người Khất Ðan mình bắt họ về đây, rồi lại tha họ... người Hán cùng người Khất Ðan đã có mối thù sâu cay, chém giết nhau là sự thường... Ta không phải là người Hán... Ta là giống rợ Hồ Khất Ðan!".
* Biểu tượng "Đầu Sói" (Lang Hình): Tục xăm hình đầu sói không chỉ là một nét văn hoá, mà còn là một ẩn dụ văn học xuất sắc. Hình xăm in sâu vào da thịt tượng trưng cho dòng máu và bản ngã không thể chối bỏ. Dù Tiêu Phong có được giáo dục bởi đạo đức Hán tộc, làm Bang chúa Cái Bang, thì dấu ấn "lang hình" trên ngực vẫn vĩnh viễn định đoạt số phận bi kịch của ông – một con sói cô độc bị bầy đàn ở cả hai phía khước từ.
* Tính hai mặt của văn hoá du mục: Người Khất Ðan tàn bạo với ngoại tộc (bia thịt), nhưng lại cực kỳ trung thành, hào sảng, giữ chữ tín với nội tộc và bằng hữu. Chính sự thẳng thắn, không màu mè giả dối của văn hoá Khất Ðan đã giải thích vì sao Tiêu Phong lại mang một khí phách đại trượng phu, hào sảng ngút trời mà những kẻ ngụy quân tử ở Trung Nguyên không bao giờ có được.
Kết Luận
Những luật tục và văn hoá của người Khất Ðan trong Thiên Long Bát Bộ (từ việc xăm lang hình, lối sống du mục, đến kỷ luật quân đội và sự tàn khốc trong chiến tranh) đã được Kim Dung đan cài khéo léo để tạo nên một bức tranh nhân sinh sắc nét. Nó không chỉ làm nổi bật sự khác biệt giữa hai nền văn minh du mục - nông nghiệp, mà còn là phương tiện để tác giả truyền tải thông điệp sâu sắc về sự phi lý của chiến tranh sắc tộc và tình đồng loại. Dù mang trên ngực hình xăm ác thú của "rợ Hồ", Tiêu Phong vẫn là bậc đại anh hùng nhân nghĩa nhất thiên hạ, chứng minh rằng phẩm giá con người vượt lên trên mọi ranh giới của nguồn gốc và văn hoá.
Những luật tục và văn hoá của người Khất Ðan trong Thiên Long Bát Bộ (từ việc xăm lang hình, lối sống du mục, đến kỷ luật quân đội và sự tàn khốc trong chiến tranh) đã được Kim Dung đan cài khéo léo để tạo nên một bức tranh nhân sinh sắc nét. Nó không chỉ làm nổi bật sự khác biệt giữa hai nền văn minh du mục - nông nghiệp, mà còn là phương tiện để tác giả truyền tải thông điệp sâu sắc về sự phi lý của chiến tranh sắc tộc và tình đồng loại. Dù mang trên ngực hình xăm ác thú của "rợ Hồ", Tiêu Phong vẫn là bậc đại anh hùng nhân nghĩa nhất thiên hạ, chứng minh rằng phẩm giá con người vượt lên trên mọi ranh giới của nguồn gốc và văn hoá.
....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment