Thuỷ Trúc
Trong vũ trụ kiếm hiệp Kim Dung, chữ “Tình” luôn là một thứ ma lực vô hình nhưng có sức tàn phá kinh khủng nhất. Ở đó, có những mối tình khắc cốt ghi tâm đơm hoa kết trái, nhưng cũng có những bi kịch cào xé tâm can của những bóng hồng ôm mối tình đơn phương vô vọng. Quách Tương (trong Thần điêu hiệp lữ) và A Tử (trong Thiên Long bát bộ) chính là hai hình mẫu điển hình cho sự bi ai đó. Cả hai đều mang vẻ đẹp thanh xuân rực rỡ, đều thông minh lanh lợi, nhưng lại bị tạo hóa trêu đùa khi trót trao trái tim cho những bậc đại anh hùng đã có bóng hình nữ nhân khác ngự trị trọn vẹn trong linh hồn: Dương Quá và Tiêu Phong. Phải chăng Kim Dung đã quá nhẫn tâm khi đẩy nhân vật nữ của mình vào những số phận bi thương, tàn khốc như vậy?
Quách Tương – Nỗi sầu trong trẻo và sự buông bỏ đầy nước mắt
Quách Tương, nhị tiểu thư của Quách Tĩnh và Hoàng Dung, mang ngoại hiệu "Tiểu Đông Tà", là một thiếu nữ hào sảng, thông minh và thiện lương. Nàng yêu Dương Quá không phải vì vẻ ngoài, mà vì những nghĩa cử hào hiệp nàng được nghe kể tại bến Phong Lăng. Nhưng chua xót thay, trái tim Dương Quá đã thuộc về Tiểu Long Nữ với lời thề sinh tử không phai.
Tình yêu của Quách Tương dành cho Dương Quá là một thứ tình yêu vô tư, thánh thiện và đầy sự hi sinh. Nàng biết mình đến sau, biết mình không thể thay thế Tiểu Long Nữ, nên nàng chọn cách lùi lại để chúc phúc. Tình tiết xúc động nhất thể hiện sự cao thượng của nàng là khi nàng dùng điều ước thứ ba trong ngày sinh nhật của mình để cầu nguyện cho người thương: "- Điều ước thứ ba của con, mong sao Thần điêu đại hiệp Dương Quá… cùng phu nhân của chàng là Tiểu Long Nữ sớm được đoàn tụ, bình an hỉ lạc.". Nàng yêu chàng đến mức chỉ mong chàng được hạnh phúc bên người con gái khác.
Thế nhưng, tình yêu ấy sâu đậm đến mức ranh giới sinh tử cũng bị xóa nhòa. Tại Đoạn Trường nhai, khi chứng kiến Dương Quá vì tuyệt vọng mà gieo mình xuống vực sâu, Quách Tương đã không chần chừ lao theo chàng: "Quách Tương sợ đến hồn xiêu phách lạc, cũng không biết là để cứu Dương Quá, hay là do thâm tình muốn theo chàng lìa trần, nàng nhún hai chân, nhảy luôn theo chàng xuống vực.".
Bi kịch của Quách Tương đạt đến đỉnh điểm ở cuối tác phẩm. Khi quần hùng chia tay trên đỉnh Hoa Sơn, nhìn bóng Dương Quá và Tiểu Long Nữ khuất dần, giọt nước mắt của thiếu nữ mười sáu tuổi đã rơi xuống, mở đầu cho một đời cô độc: "Lúc này trăng sáng, gió nhẹ rì rào, Quách Tương không nhịn được nữa, lệ ứa ra thành hai hàng trên má.". Dòng lệ ấy chứa đựng nỗi tương tư khắc khoải: "Bao giờ gặp lại người thương / Đêm nay tình ấy tỏ tường cùng ai".
A Tử – Mối tình si độc ác, vỡ nát dưới đáy vực sâu
Nếu tình yêu của Quách Tương như dòng suối trong vắt, thì tình yêu của A Tử lại là một liều kịch độc. Lớn lên trong môi trường tà ác của phái Tinh Tú, A Tử không biết cách yêu thương một cách bình thường. Mối tình si của nàng dành cho tỷ phu Tiêu Phong bắt nguồn từ một khoảnh khắc bi tráng tột cùng: "- Sao tiểu muội lại còn là đứa con nít được? Giữa đêm mưa gió ở bên cây cầu nhỏ, tiểu muội thấy tỷ phu đánh chết tỷ nương, rồi khóc lóc cực kỳ thảm thiết. Tiểu muội thấy thế cũng thương tỷ phu vô cùng và định bụng theo luôn bên mình tỷ phu.".
A Tử khao khát thứ tình yêu vĩ đại, điên cuồng mà Tiêu Phong dành cho A Châu. Vì Tiêu Phong luôn lạnh nhạt và chỉ coi nàng là một di nguyện của A Châu, tình yêu của nàng trở nên vặn vẹo, ích kỷ và tàn nhẫn. Nàng dùng độc châm bắn Tiêu Phong với một suy nghĩ rợn người: "- Tỷ phu! Tỷ phu có biết tại sao hôm ấy em bắn độc châm vào tỷ phu? Em không muốn bắn chết tỷ phu, mà chỉ chủ tâm bắn cho tỷ phu không nhúc nhích được, để em được kề cận luôn bên mình.".
Nhưng dẫu độc ác đến đâu, tình yêu của nàng dành cho Tiêu Phong là tuyệt đối và duy nhất. Khi Tiêu Phong tự vẫn ngoài Nhạn Môn Quan, tâm hồn A Tử cũng chết theo. Nàng từ chối thứ tình yêu hèn mọn của Du Thản Chi, dứt khoát tự móc hai mắt trả lại cho gã, rồi ôm thi thể Tiêu Phong lao xuống vực thẳm. Lời nói cuối cùng của nàng là bản cáo chung bi phẫn cho một kiếp si tình: "Tỷ phu ơi! Chúng ta không còn nợ gì gã nữa. Ngày trước tiểu muội đã dùng độc châm để bắn tỷ phu. Từ nay tiểu muội vĩnh viễn ở với tỷ phu. Như vậy là tâm nguyện tiểu muội được thoả mãn rồi.".
Tại sao Kim Dung nỡ tàn nhẫn đến thế?
Đọc truyện, độc giả không khỏi xót xa: Tại sao Kim Dung lại nỡ đọa đày hai người con gái thông minh, xinh đẹp đến vậy? Tại sao Quách Tương phải đi tìm bóng hình Dương Quá cả nửa đời người để rồi xuất gia lập ra phái Nga Mi trong sầu muộn? Tại sao A Tử lại phải chịu kết cục đui mù, nát xương tan thịt?
Hãy thử lý giải, phân tích:
Thứ nhất, Kim Dung muốn mượn bi kịch để khẳng định sức mạnh tuyệt đối của tình yêu (Tình ái nan giải). Tình yêu vốn không có qui luật, không phân biệt đúng sai, và không thể chia sẻ. Cả Dương Quá và Tiêu Phong đều là những bậc nam tử hán "chí tính chí tình". Dương Quá đợi Tiểu Long Nữ 16 năm, Tiêu Phong từng nói: "Vĩnh viễn không có người thứ hai nào thay thế cho A Châu được". Sự chung thủy tuyệt đối của nam chính chính là bức tường thành tàn nhẫn nhất chặn đứng mọi cơ hội của Quách Tương và A Tử. Sự thất bại của hai nàng tôn vinh thêm tình yêu vĩ đại của hai nam chính.
Thứ hai, Kim Dung truyền tải triết lý nhân sinh và triết lý Phật giáo sâu sắc. Trong Ỷ Thiên Đồ Long ký, khi miêu tả tâm trạng Quách Tương rong ruổi tìm Dương Quá, Kim Dung đã trích dẫn câu kinh Phật: "do ái cố sinh ưu, do ái cố sinh bố; nhược li ư ái giả, vô ưu diệc vô bố" (Vì yêu mà sinh ra buồn phiền, vì yêu mà sinh ra sợ hãi, nếu như dứt được yêu, chẳng buồn cũng chẳng sợ). Nỗi khổ của Quách Tương và A Tử chính là nỗi khổ của "Chấp niệm" (sự dính mắc). Chỉ vì bám víu vào bóng hình một người đàn ông không thuộc về mình, họ tự đày đọa tuổi thanh xuân và sinh mạng của mình.
Thứ ba, nguyên lý "Tính cách quyết định số phận". Chính Kim Dung đã từng viết: "Thế sự ngẫu hợp biến ảo, thành bại cùng thông tuy có liên quan đến cơ duyên, vận khí, có may rủi, nhưng suy cho cùng, vẫn là do tính cách con người mà ra.".
Thứ nhất, Kim Dung muốn mượn bi kịch để khẳng định sức mạnh tuyệt đối của tình yêu (Tình ái nan giải). Tình yêu vốn không có qui luật, không phân biệt đúng sai, và không thể chia sẻ. Cả Dương Quá và Tiêu Phong đều là những bậc nam tử hán "chí tính chí tình". Dương Quá đợi Tiểu Long Nữ 16 năm, Tiêu Phong từng nói: "Vĩnh viễn không có người thứ hai nào thay thế cho A Châu được". Sự chung thủy tuyệt đối của nam chính chính là bức tường thành tàn nhẫn nhất chặn đứng mọi cơ hội của Quách Tương và A Tử. Sự thất bại của hai nàng tôn vinh thêm tình yêu vĩ đại của hai nam chính.
Thứ hai, Kim Dung truyền tải triết lý nhân sinh và triết lý Phật giáo sâu sắc. Trong Ỷ Thiên Đồ Long ký, khi miêu tả tâm trạng Quách Tương rong ruổi tìm Dương Quá, Kim Dung đã trích dẫn câu kinh Phật: "do ái cố sinh ưu, do ái cố sinh bố; nhược li ư ái giả, vô ưu diệc vô bố" (Vì yêu mà sinh ra buồn phiền, vì yêu mà sinh ra sợ hãi, nếu như dứt được yêu, chẳng buồn cũng chẳng sợ). Nỗi khổ của Quách Tương và A Tử chính là nỗi khổ của "Chấp niệm" (sự dính mắc). Chỉ vì bám víu vào bóng hình một người đàn ông không thuộc về mình, họ tự đày đọa tuổi thanh xuân và sinh mạng của mình.
Thứ ba, nguyên lý "Tính cách quyết định số phận". Chính Kim Dung đã từng viết: "Thế sự ngẫu hợp biến ảo, thành bại cùng thông tuy có liên quan đến cơ duyên, vận khí, có may rủi, nhưng suy cho cùng, vẫn là do tính cách con người mà ra.".
Quách Tương bản tính thiện lương, hào sảng, bao dung. Do đó, nỗi buồn của nàng chuyển hóa thành sự thăng hoa, nàng buông bỏ ái tình cá nhân, giác ngộ và trở thành Nhất đại Tông sư sáng lập phái Nga Mi.
A Tử bản tính cực đoan, tàn nhẫn, sở hữu dục vọng cao độ. Do đó, tình yêu của nàng mang tính hủy diệt. Nàng không có được trái tim Tiêu Phong lúc sống, thì quyết chiếm lấy thân xác chàng lúc chết. Cái chết dưới vực sâu là dấu chấm hết tất yếu cho một tính cách bạo liệt như thế.
Kết luận
Sự tàn nhẫn của Kim Dung đối với Quách Tương và A Tử không phải là sự ghét bỏ nhân vật, mà là đỉnh cao của nghệ thuật xây dựng bi kịch. Ông đã tạo ra những đóa hoa tuyệt đẹp rồi tàn nhẫn vò nát chúng trước mắt độc giả, để lại những dư âm ám ảnh khôn nguôi. Qua hai nhân vật này, bức tranh giang hồ không chỉ thấm đẫm máu của đao kiếm, mà còn ướt đẫm nước mắt của ái tình, nhắc nhở chúng ta về sự mong manh, vô thường và sức mạnh đáng sợ của trái tim con người.
....
Hai khúc bi ca cuối cùng
Quách Tương và A Tử là hai người con gái xinh đẹp, thông minh nhưng mang hai nét tính cách hoàn toàn trái ngược: một người trong sáng, thánh thiện; một người tàn nhẫn, cực đoan. Thế nhưng, tạo hóa lại sắp đặt cho họ chung một kết cục bi thương khi cùng trót yêu những bậc đại anh hùng đã có hình bóng khác trong tim.
Những giây phút cuối cùng của hai nàng trong nguyên tác (một người mỏi mòn tìm kiếm bóng hình Dương Quá trong vô vọng, một người gieo mình xuống vực sâu vĩnh viễn ôm lấy Tiêu Phong) chính là những thước phim tâm lý đầy ám ảnh, thể hiện sự tàn khốc nhưng cũng vô cùng vĩ đại của chữ "Tình".
Sự tàn nhẫn của Kim Dung đối với Quách Tương và A Tử không phải là sự ghét bỏ nhân vật, mà là đỉnh cao của nghệ thuật xây dựng bi kịch. Ông đã tạo ra những đóa hoa tuyệt đẹp rồi tàn nhẫn vò nát chúng trước mắt độc giả, để lại những dư âm ám ảnh khôn nguôi. Qua hai nhân vật này, bức tranh giang hồ không chỉ thấm đẫm máu của đao kiếm, mà còn ướt đẫm nước mắt của ái tình, nhắc nhở chúng ta về sự mong manh, vô thường và sức mạnh đáng sợ của trái tim con người.
....
Hai khúc bi ca cuối cùng
Quách Tương và A Tử là hai người con gái xinh đẹp, thông minh nhưng mang hai nét tính cách hoàn toàn trái ngược: một người trong sáng, thánh thiện; một người tàn nhẫn, cực đoan. Thế nhưng, tạo hóa lại sắp đặt cho họ chung một kết cục bi thương khi cùng trót yêu những bậc đại anh hùng đã có hình bóng khác trong tim.
Những giây phút cuối cùng của hai nàng trong nguyên tác (một người mỏi mòn tìm kiếm bóng hình Dương Quá trong vô vọng, một người gieo mình xuống vực sâu vĩnh viễn ôm lấy Tiêu Phong) chính là những thước phim tâm lý đầy ám ảnh, thể hiện sự tàn khốc nhưng cũng vô cùng vĩ đại của chữ "Tình".
Quách Tương: Giọt nước mắt dưới trăng thu và nỗi sầu vô vọng (Thần điêu hiệp lữ)
Bối cảnh và diễn biến: Sau khi Dương Quá và Tiểu Long Nữ đoàn tụ, họ cùng quần hùng giải cứu Quách Tương và đánh đuổi quân Mông Cổ. Trên đỉnh Hoa Sơn, sau khi mọi ân oán được giải quyết, Dương Quá đã quyết định thoái ẩn giang hồ.
Chàng dõng dạc cất lời từ biệt: "Cuộc gặp gỡ hôm nay thật là hào hứng. Sau này giang hồ tương hội, sẽ lại uống rượu chuyện trò. Chúng ta tạm biệt ở đây.". Dứt lời, chàng phất tay áo, nắm tay Tiểu Long Nữ, cùng Thần điêu sánh vai nhau đi xuống núi.
Đứng nhìn bóng dáng người mình yêu thương nhất khuất dần, tâm trạng của cô thiếu nữ mười sáu tuổi vỡ òa: "Lúc này trăng sáng, gió nhẹ rì rào, Quách Tương không nhịn được nữa, lệ ứa ra thành hai hàng trên má.". Trong khung cảnh cô liêu ấy, nàng nhẩm cất lên bài từ "Thu tứ" của Lý Bạch:
Bối cảnh và diễn biến: Sau khi Dương Quá và Tiểu Long Nữ đoàn tụ, họ cùng quần hùng giải cứu Quách Tương và đánh đuổi quân Mông Cổ. Trên đỉnh Hoa Sơn, sau khi mọi ân oán được giải quyết, Dương Quá đã quyết định thoái ẩn giang hồ.
Chàng dõng dạc cất lời từ biệt: "Cuộc gặp gỡ hôm nay thật là hào hứng. Sau này giang hồ tương hội, sẽ lại uống rượu chuyện trò. Chúng ta tạm biệt ở đây.". Dứt lời, chàng phất tay áo, nắm tay Tiểu Long Nữ, cùng Thần điêu sánh vai nhau đi xuống núi.
Đứng nhìn bóng dáng người mình yêu thương nhất khuất dần, tâm trạng của cô thiếu nữ mười sáu tuổi vỡ òa: "Lúc này trăng sáng, gió nhẹ rì rào, Quách Tương không nhịn được nữa, lệ ứa ra thành hai hàng trên má.". Trong khung cảnh cô liêu ấy, nàng nhẩm cất lên bài từ "Thu tứ" của Lý Bạch:
"Thu phong thanh /
Thu nguyệt minh /
Lạc diệp tụ hoàn tán /
Hàn nha tê phục kinh /
Tương tư tương kiến tri hà nhật /
Thử thời thử dạ nan vi tình."
(Mùa thu con gió trong veo /
Mùa thu trăng sáng dõi theo bóng nàng /
Lá bay kìa hợp rồi tan /
Lạnh lùng quạ khóc mênh mang đêm trường /
Bao giờ gặp lại người thương /
Đêm nay tình ấy tỏ tường cùng ai).
Sự bi thương của Quách Tương không bộc phát dữ dội mà thấm đẫm một nỗi khắc khoải, u buồn. Nàng yêu Dương Quá bằng một tình yêu thuần khiết, vị tha, đến mức từng dùng điều ước sinh nhật để mong chàng và Tiểu Long Nữ được đoàn tụ. Nhưng khi lời cầu chúc ấy thành sự thật, đối diện với khoảnh khắc chia li vĩnh viễn, cái vỏ bọc mạnh mẽ của "Tiểu Đông Tà" rụng xuống, chỉ còn lại trái tim rỉ máu của một thiếu nữ mới lớn.
Việc Kim Dung mượn bài thơ của Lý Bạch làm cái kết cho Thần điêu hiệp lữ là một tuyệt bút về tả cảnh ngụ tình. Hình ảnh "lá bay hợp rồi tan" hay "trăng sáng, gió nhẹ" đối lập hoàn toàn với nỗi bão tố trong lòng Quách Tương.
Sự bi thương của Quách Tương không bộc phát dữ dội mà thấm đẫm một nỗi khắc khoải, u buồn. Nàng yêu Dương Quá bằng một tình yêu thuần khiết, vị tha, đến mức từng dùng điều ước sinh nhật để mong chàng và Tiểu Long Nữ được đoàn tụ. Nhưng khi lời cầu chúc ấy thành sự thật, đối diện với khoảnh khắc chia li vĩnh viễn, cái vỏ bọc mạnh mẽ của "Tiểu Đông Tà" rụng xuống, chỉ còn lại trái tim rỉ máu của một thiếu nữ mới lớn.
Việc Kim Dung mượn bài thơ của Lý Bạch làm cái kết cho Thần điêu hiệp lữ là một tuyệt bút về tả cảnh ngụ tình. Hình ảnh "lá bay hợp rồi tan" hay "trăng sáng, gió nhẹ" đối lập hoàn toàn với nỗi bão tố trong lòng Quách Tương.
Giọt nước mắt của nàng không có sự oán hận, oán trách, mà là sự bất lực trước số phận "hữu duyên vô phận". Chàng đi rồi, mang theo cả thanh xuân và trái tim nàng. Câu hỏi "Bao giờ gặp lại người thương" đã mở ra một bi kịch kéo dài nửa đời người sau đó: Quách Tương rong ruổi cưỡi lừa đi khắp chân trời góc bể tìm kiếm Dương Quá nhưng chẳng bao giờ thấy, để rồi cuối cùng đại triệt đại ngộ, xuất gia lập ra phái Nga Mi.
A Tử ôm xác Tiêu Phong, nhảy xuống vực cùng chết bên tỷ phu
A Tử: Đôi mắt đẫm máu và cái ôm vĩnh cửu dưới đáy vực (Thiên long bát bộ)
Bối cảnh và diễn biến: Trái ngược với sự chia ly êm đềm trên Hoa Sơn, cảnh kết của Thiên long bát bộ là một bức tranh đẫm máu ngoài ải Nhạn Môn Quan. Sau khi ép vua Liêu lui quân, Tiêu Phong đã dùng tên tự sát vì tự thấy mình bất trung bất hiếu.
Trong khi quần hùng khóc than, A Tử đã gạt phăng tất cả: "Tránh ra! Các ngươi hại chết tỷ phu ta rồi, lại còn ngồi đây giả vờ khóc lóc làm chi?".
Nàng tiến tới, ôm lấy thi thể Tiêu Phong, thì thầm dịu dàng một cách rùng rợn: "Tỷ phu! Bọn người này đều là hạng hung tàn. Tỷ phu đừng thèm nhìn đến họ nữa. Chỉ có mình A Tử mới thiệt là người hết lòng với tỷ phu mà thôi.".
Nàng tiến tới, ôm lấy thi thể Tiêu Phong, thì thầm dịu dàng một cách rùng rợn: "Tỷ phu! Bọn người này đều là hạng hung tàn. Tỷ phu đừng thèm nhìn đến họ nữa. Chỉ có mình A Tử mới thiệt là người hết lòng với tỷ phu mà thôi.".
Khi Du Thản Chi tiến đến, A Tử tàn nhẫn gạt bỏ gã. Để cắt đứt mọi nợ nần vướng bận, nàng quyết liệt tự móc cặp mắt mà Du Thản Chi đã cho mình, ném trả lại gã: "Đây! Ta trả lại ngươi! Từ nay ta không còn thiếu gì ngươi nữa. Có thế thì tỷ phu ta mới không bắt ta phải đi theo ngươi.".
Mù lòa, đẫm máu, nàng ôm chặt thi thể Tiêu Phong thốt lên lời cuối cùng: "Tỷ phu ơi! Chúng ta không còn nợ gì gã nữa. Ngày trước tiểu muội đã dùng độc châm để bắn tỷ phu. Từ nay tiểu muội vĩnh viễn ở với tỷ phu. Như vậy là tâm nguyện tiểu muội được thoả mãn rồi.".
Mù lòa, đẫm máu, nàng ôm chặt thi thể Tiêu Phong thốt lên lời cuối cùng: "Tỷ phu ơi! Chúng ta không còn nợ gì gã nữa. Ngày trước tiểu muội đã dùng độc châm để bắn tỷ phu. Từ nay tiểu muội vĩnh viễn ở với tỷ phu. Như vậy là tâm nguyện tiểu muội được thoả mãn rồi.".
Sau đó, ôm thi thể người nàng luyến mộ, nàng chạy thẳng về phía hang thẳm: "Đột nhiên chân nàng bước hổng vào quãng không, lăn tòm xuống hang sâu vô tận.".
Nếu Quách Tương là "nhu", thì A Tử là "cương" và "liệt" đến mức cực đoan. Tình yêu của A Tử dành cho Tiêu Phong mang tính sở hữu và bệnh hoạn, bắt nguồn từ môi trường giáo dục tà ác của phái Tinh Tú. Nàng từng nói nếu không có được chàng, nàng thà làm chàng tàn phế để giữ chàng bên mình mãi mãi.
Thế nhưng, ở giây phút cuối cùng, tình yêu ấy lại bộc lộ một sự bi tráng đến rơi lệ. Việc A Tử chọc mù mắt trả cho Du Thản Chi là một hành động mang tính biểu tượng cao độ: nàng muốn rũ bỏ hoàn toàn thế giới trần tục, cắt đứt mọi ân oán để tâm hồn và thể xác hoàn toàn thuộc về Tiêu Phong.
Nếu Quách Tương là "nhu", thì A Tử là "cương" và "liệt" đến mức cực đoan. Tình yêu của A Tử dành cho Tiêu Phong mang tính sở hữu và bệnh hoạn, bắt nguồn từ môi trường giáo dục tà ác của phái Tinh Tú. Nàng từng nói nếu không có được chàng, nàng thà làm chàng tàn phế để giữ chàng bên mình mãi mãi.
Thế nhưng, ở giây phút cuối cùng, tình yêu ấy lại bộc lộ một sự bi tráng đến rơi lệ. Việc A Tử chọc mù mắt trả cho Du Thản Chi là một hành động mang tính biểu tượng cao độ: nàng muốn rũ bỏ hoàn toàn thế giới trần tục, cắt đứt mọi ân oán để tâm hồn và thể xác hoàn toàn thuộc về Tiêu Phong.
Câu nói "Từ nay tiểu muội vĩnh viễn ở với tỷ phu. Như vậy là tâm nguyện tiểu muội được thoả mãn rồi" cho thấy với A Tử, cái chết không phải là bi kịch, mà là sự giải thoát, là "đám cưới" đẫm máu nơi đáy vực mà ở đó, không còn A Châu, không còn bang phái, chỉ còn nàng và tỷ phu. Nàng đã đạt được sự chiếm hữu tuyệt đối mà khi sống nàng không bao giờ có được.
Thông điệp của Kim Dung
* Sự tàn nhẫn mang tính qui luật:
* Sự tàn nhẫn mang tính qui luật:
Độc giả thường trách Kim Dung quá tàn nhẫn với hai thiếu nữ xinh đẹp này. Một người phải chịu cảnh cô độc, héo hon tuổi xuân đi tìm một ảo ảnh; một người phải chịu thân xác tan nát, đui mù dưới đáy vực. Tuy nhiên, sự tàn nhẫn này lại tuân theo triết lý bất di bất dịch của ông: Tính cách quyết định số phận.
Quách Tương lớn lên trong nhung lụa, thừa hưởng sự nghĩa hiệp của cha và sự thông minh của mẹ, bản tính thuần lương. Nên khi đối diện với nỗi đau mất mát, nàng chọn cách lùi lại, gặm nhấm nỗi buồn một mình (Lạc diệp tụ hoàn tán), để rồi từ nỗi đau thăng hoa thành đạo lý nhà Phật.
A Tử là kết quả của sự ruồng bỏ, lớn lên giữa bầy lang sói. Tình yêu của nàng là ngọn lửa hoang, không sưởi ấm mà chỉ thiêu rụi. Cái kết rơi xuống vực thẳm cùng Tiêu Phong là dấu chấm hết hoàn hảo và logic nhất cho một tâm hồn bạo liệt, không thể thỏa hiệp với thế gian.
* Sức mạnh hủy diệt và thăng hoa của chữ "Tình":
* Sức mạnh hủy diệt và thăng hoa của chữ "Tình":
Qua hai cái kết này, Kim Dung gửi gắm thông điệp: Trong thế giới võ hiệp, những thanh đao, môn võ công tuyệt đỉnh có thể phân định thắng thua trên võ đài, nhưng tuyệt nhiên bất lực trước chữ Tình.
"Tình" đẩy Quách Tương vào cõi tịch liêu, nhưng cũng hun đúc nàng thành một bậc tông sư.
"Tình" xui khiến A Tử làm muôn việc ác, nhưng cũng chính nó đã gột rửa tâm hồn nàng ở phút lâm chung, biến một ma nữ ích kỷ thành một kẻ si tình sẵn sàng ném bỏ cả thân xác.
Kết luận:
Kết luận:
Những giây phút cuối cùng của Quách Tương trên đỉnh Hoa Sơn lộng gió và của A Tử ngoài ải Nhạn Môn quan bão tuyết là hai trường đoạn đầy tính điện ảnh và ám ảnh nhất của văn học Kim Dung. Không có cái nắm tay hạnh phúc hay nụ cười viên mãn, nhưng chính sự dang dở, rỉ máu và nước mắt ấy đã khắc tạc tên tuổi hai nàng vào cõi vĩnh hằng, minh chứng cho một câu hỏi mà ngòi bút Kim Dung luôn trăn trở: "Hỏi thế gian tình là vật gì, mà khiến ta sống chết một lời hứa vinh thề?".
...
...
Liệu có thể có một kết cục khác tốt đẹp hơn cho Quách Tương và A Tử không?
Sự ám ảnh và tiếc nuối của độc giả dành cho số phận của Quách Tương và A Tử là điều hoàn toàn dễ hiểu, bởi Kim Dung đã xây dựng họ quá ấn tượng nhưng lại bắt họ gánh chịu những bi kịch tình yêu tàn khốc nhất. Việc đặt ra giả thuyết về một kết cục "tốt đẹp hơn" cho hai nàng đòi hỏi chúng ta phải soi chiếu lại bản chất tình yêu và tính cách của họ.
Dưới góc nhìn cảm nhận và mong ước, dưới đây là những giả thuyết về số phận của hai hồng nhan này.
Quách Tương: Chấp niệm thanh xuân và Giả thuyết về sự "Buông bỏ"
Bản chất tình yêu của Quách Tương: Tình yêu của Quách Tương dành cho Dương Quá là sự ngưỡng mộ tuyệt đối, vô tư và thánh thiện. Nàng dùng cựu kim châm quí giá để ước mong gia đình bình an và đặc biệt là mong Dương Quá cùng Tiểu Long Nữ được sớm đoàn tụ, bình an hỉ lạc. Thậm chí, nàng dám nhảy xuống vực sâu vạn trượng chỉ để dùng chiếc kim châm cuối cùng cầu xin chàng đừng tự vẫn. Nàng hiểu rõ vị trí của mình và tự nhận định: "Đúng là chỉ có đại tẩu mới xứng với đại ca ca thôi".
Giả thuyết & Mong ước về một kết cục khác:
* Giả thuyết 1: Tiểu Long Nữ thực sự qua đời, Dương Quá vẹn tình với Quách Tương?
Đây là mong ước thường tình của độc giả, nhưng vô lý với ngòi bút Kim Dung. Nếu Tiểu Long Nữ chết, Dương Quá ắt sẽ tự vẫn theo nàng như chàng đã từng làm tại Đoạn Trường Nhai. Hơn nữa, với bản tính kiêu hãnh và thuần khiết, Quách Tương quyết không bao giờ muốn mình trở thành "người thay thế" cho bất kỳ ai.
* Giả thuyết 2: Quách Tương đón nhận tình cảm của Trương Quân Bảo (Trương Tam Phong)
Trương Quân Bảo đã từng ngập ngừng đi theo nàng, không nỡ rời xa, nhưng Quách Tương với trái tim đã chất đầy hình bóng Dương Quá, chỉ lạnh lùng khuyên cậu bé hãy tự đi con đường của mình. Nếu nàng mở lòng đón nhận tình cảm thuần khiết của cậu thiếu niên họ Trương, có lẽ giang hồ đã có một cặp phu thê tuyệt đỉnh thay vì hai vị đại tông sư cô độc sáng lập phái Võ Đương và Nga Mi.
* Kết cục tốt đẹp nhất (theo nguyên tác)
Sau ba năm lang thang chân trời góc biển tìm kiếm hình bóng Thần điêu đại hiệp trong vô vọng, Quách Tương cuối cùng đã đại triệt đại ngộ, xuất gia lập ra phái Nga Mi. Cảm nhận: Đây thực chất đã là kết cục "tốt đẹp nhất" cho nàng. Mối tình năm 16 tuổi tựa như pháo hoa, rực rỡ nhưng chóng tàn. Việc hóa giải tình yêu cá nhân thành tình yêu đại đạo, trở thành một nhất đại tông sư, giúp Quách Tương giữ mãi được sự thanh khiết trong tâm hồn thay vì cứ mãi lầm lũi đuổi theo một bóng hình không thuộc về mình.
A Tử: Nghiệt duyên tàn độc và Giả thuyết về sự "Hướng thiện"
Bản chất tình yêu của A Tử: Tình yêu của A Tử mang tính chiếm đoạt, ích kỷ và hủy diệt. Nàng từng nói thẳng việc bắn độc châm vào Tiêu Phong là để chàng không nhúc nhích được, vĩnh viễn không thể rời xa nàng. Tiêu Phong thì chỉ coi nàng như một đứa em gái cần chăm sóc vì di ngôn của A Châu, và thẳng thắn tuyên bố: "Vĩnh viễn không có người thứ hai nào thay thế cho A Châu được". Đối với Du Thản Chi – kẻ si tình tự nguyện móc mắt cho nàng – nàng chỉ coi gã là thứ đồ chơi, một tên "Xú Bát Quái" đáng ghê tởm.
Giả thuyết & Mong ước về một kết cục khác:
* Giả thuyết 1: A Tử được lớn lên trong vòng tay cha mẹ (Đoàn Chính Thuần - Nguyễn Tinh Trúc)
Nếu không bị lưu lạc vào phái Tinh Tú tà ác từ nhỏ, A Tử có lẽ đã trở thành một quận chúa kiêu kỳ nhưng lương thiện như Mộc Uyển Thanh hay Chung Linh. Tính cách không bị bóp méo, nàng sẽ không yêu Tiêu Phong bằng sự tàn độc, và bi kịch đã không xảy ra.
* Giả thuyết 2: A Tử cảm động trước Du Thản Chi
Nếu A Tử bị mù và sống nốt phần đời còn lại bên cạnh Du Thản Chi, liệu có tốt đẹp hơn? Thực tế, nàng chán ghét gã đến mức thà móc trả lại đôi mắt gã đã cho, để không còn nợ nần gì, cự tuyệt việc phải đi theo gã. Nếu ép A Tử phải sống chung với người nàng ghê tởm, đó sẽ là một dạng địa ngục trần gian đối với nàng.
* Cảm nhận về kết cục thực sự:
Cái chết của A Tử ôm thi thể Tiêu Phong lao xuống vực sâu là một kết cục gây rúng động, nhưng lại là sự giải thoát viên mãn nhất cho chính nàng. Nàng thốt lên: "Từ nay tiểu muội vĩnh viễn ở với tỷ phu. Như vậy là tâm nguyện tiểu muội được thoả mãn rồi".
Kim Dung không hề tàn nhẫn với A Tử. Cho nàng chết cùng người nàng yêu, bằng một cách quyết liệt và thê tráng nhất, chính là ân huệ lớn nhất mà tác giả dành cho một nhân vật mang quá nhiều ác nghiệp.
Đánh giá và Kết luận
Kim Dung từng bộc bạch triết lý sáng tác của ông: "Thế sự ngẫu hợp biến ảo, thành bại cùng thông tuy có liên quan đến cơ duyên, vận khí, có may rủi, nhưng suy cho cùng, vẫn là do tính cách con người mà ra".
Chúng ta luôn mong ước một cái kết có hậu (happy ending) theo kiểu cổ tích: người tốt sẽ được hạnh phúc lứa đôi. Nhưng vũ trụ Kim Dung lại tuân theo quy luật nhân quả và tâm lý học sâu sắc.
Kim Dung từng bộc bạch triết lý sáng tác của ông: "Thế sự ngẫu hợp biến ảo, thành bại cùng thông tuy có liên quan đến cơ duyên, vận khí, có may rủi, nhưng suy cho cùng, vẫn là do tính cách con người mà ra".
Chúng ta luôn mong ước một cái kết có hậu (happy ending) theo kiểu cổ tích: người tốt sẽ được hạnh phúc lứa đôi. Nhưng vũ trụ Kim Dung lại tuân theo quy luật nhân quả và tâm lý học sâu sắc.
Quách Tương vì quá trong sáng, quá cố chấp với chữ "Hiệp", nên nàng chọn cách cô độc tu hành chứ không thỏa hiệp với một tình yêu tạm bợ.
A Tử vì quá cuồng si, tà độc, nên kết cục thịt nát xương tan là sự đền mạng tất yếu cho những ác nghiệp nàng đã gieo rắc.
Không thể có một kết cục nào khác "tốt đẹp hơn" theo định nghĩa thông thường, bởi nếu sửa lại kết cục, Quách Tương sẽ không còn là "Tiểu Đông Tà" si tình trong sáng, và A Tử sẽ không còn là đóa hoa tà ác rực rỡ của phái Tinh Tú. Sự tàn nhẫn trong số phận của họ chính là thứ làm nên tính vĩ đại, bi tráng và tạo ra sự ám ảnh vĩnh cửu mang tên "Tình là chi hỡi thế gian" trong lòng độc giả suốt nhiều thế hệ.
Không thể có một kết cục nào khác "tốt đẹp hơn" theo định nghĩa thông thường, bởi nếu sửa lại kết cục, Quách Tương sẽ không còn là "Tiểu Đông Tà" si tình trong sáng, và A Tử sẽ không còn là đóa hoa tà ác rực rỡ của phái Tinh Tú. Sự tàn nhẫn trong số phận của họ chính là thứ làm nên tính vĩ đại, bi tráng và tạo ra sự ám ảnh vĩnh cửu mang tên "Tình là chi hỡi thế gian" trong lòng độc giả suốt nhiều thế hệ.
.....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment