Chùa Thiếu Lâm được xem là nơi "ngoạ hổ tàng long" quy tụ nhiều cao tăng võ công thượng thặng, trong đó có Tam tăng Độ Ách, Độ Kiếp, Độ Nạn (minh hoạ)
Cát Tường
Nguồn gốc, thân thế và vị trí trong môn phái
Thiếu Lâm tam tăng gồm Độ Ách, Độ Kiếp và Độ Nạn, là những bậc nguyên lão thuộc thế hệ cao nhất của phái Thiếu Lâm còn sống sót. Về vai vế, họ là sư thúc của Không Kiến thần tăng và là thái sư thúc của phương trượng Không Văn cùng các thần tăng Không Trí, Không Tính.
Hơn ba mươi năm trước, ba vị sư này đã từng giao đấu và thảm bại dưới tay giáo chủ Minh Giáo đương thời là Dương Đính Thiên, trong đó Độ Ách bị đánh chột một mắt. Ôm mối hận sâu sắc và quyết tâm phục cừu, ba sư huynh đệ đã lui về ẩn tu, tọa "khô thiền" (ngồi thiền như gốc cây khô) suốt hơn ba mươi năm ròng rã, tách biệt hoàn toàn với thế sự. Do ẩn cư quá lâu, danh tiếng của họ trên giang hồ gần như chìm vào quên lãng, đến mức những cao thủ bực nhất như Dương Tiêu hay Trương Tam Phong cũng không hề biết tới sự tồn tại của họ.
Ngoại hình và Tính cách
* Ngoại hình:
Ngoại hình của tam tăng mang đậm dấu ấn của những tháng năm dài tọa thiền khổ hạnh. Họ gầy gò đến mức lọt thỏm trong hốc của ba cây tùng tàn tạ, thân hình bé nhỏ chẳng khác gì ba cái xác khô. Dưới ánh chớp đêm mưa, khuôn mặt của họ hiện lên đầy dị biệt: Độ Ách mặt vàng như gỗ và chột một mắt, Độ Kiếp mặt trắng bệch như tờ giấy, còn Độ Nạn mặt đen xám như chì. Khuôn mặt ai cũng hóp vào, chỉ còn da bọc xương, nhưng năm con mắt của ba người lại lấp lánh có thần, toát ra nội lực kinh người.
* Tính cách:
Dẫu là bậc cao tăng tu hành lâu năm, nhưng ba người vẫn vướng mắc nặng nề vào "sân si" và "chấp niệm". Việc họ mang theo mối hận Dương Đính Thiên ròng rã hơn ba mươi năm cho thấy họ chưa buông bỏ được cái "ngã" của người luyện võ. Họ rất tự phụ về võ công của mình và bảo thủ trong việc nhìn nhận người khác (coi Minh Giáo rặt là bọn tà ma ngoại đạo cần phải diệt trừ) [9]. Tuy nhiên, bản chất của họ vẫn là những người chân tu quang minh chính đại, coi trọng tín nghĩa (giữ lời hứa thả người nếu nói ra bí mật) và tuân thủ nghiêm ngặt lệnh của phương trượng.
Võ công và Môn phái
Là những bảo vật sống của phái Thiếu Lâm, võ công của tam tăng đạt tới cảnh giới thần kỳ:
* Trận pháp Kim Cương Phục Ma Khuyên:
Đây là tuyệt kỹ trấn phái, lấy tinh nghĩa từ kinh Kim Cương. Ba vị dùng ba sợi dây đen làm binh khí. Khi thi triển, ba sợi dây hợp lại thành một vòng tròn kiên cố như thành đồng vách sắt, không có kẽ hở.
* Cảnh giới Tâm ý tương thông:
Hơn ba mươi năm cùng ngồi một chỗ tu luyện, tâm linh ba người cảm ứng đến độ huyền diệu. Một người có ý niệm gì nảy ra, lập tức hai người kia biết liền. Sự hợp nhất này khiến họ chiến đấu không còn là ba cá thể mà là một khối thống nhất, bổ khuyết cho nhau hoàn hảo.
* Nội công trác tuyệt:
Nội kình của họ cực kỳ cương mãnh, có thể truyền qua sợi dây đánh nát đá, gãy cành tùng. Riêng Độ Nạn còn luyện thành Tu Di Sơn Chưởng – một trong 72 tuyệt kỹ Thiếu Lâm, phát chưởng lập tức không cần ngưng khí xuống tấn.
Nhiệm vụ canh giữ Tạ Tốn và Kế mưu của Viên Chân (Thành Côn)
Mặc dù đã đoạn tuyệt trần tục, tam tăng lại bị Viên Chân (Thành Côn) khéo léo lợi dụng. Viên Chân mượn cớ báo thù cho ân sư Không Kiến bị Tạ Tốn đánh chết, đồng thời dùng miếng mồi bảo vệ Đồ Long Đao – biểu tượng uy vọng của phái Thiếu Lâm – để thuyết phục ba vị xuất quan.
Thực chất, Viên Chân dùng tam tăng làm mồi nhử nhằm thu hút các cao thủ Minh Giáo và quần hùng thiên hạ đến tự nạp mạng, dùng chính trận pháp Kim Cương Phục Ma Khuyên làm cỗ máy xay thịt mượn dao giết người, dọn đường cho y lên ngôi phương trượng và bá chủ võ lâm. Ba nhà sư, vì sự cả tin và chấp niệm bảo vệ danh dự môn phái, đã tự biến mình thành những người cai ngục gác địa lao giam giữ Tạ Tốn giữa ba gốc tùng trên đỉnh Thiếu Thất.
Những tình tiết quan trọng và nhân vật liên quan
Sự hiện diện của tam tăng tạo nên những trận ác chiến kinh thiên động địa nhất phần cuối tác phẩm:
* Tiêu diệt phái Côn Lôn:
Chỉ trong nháy mắt, tam tăng dùng ba sợi dây đen cuốn lấy vợ chồng Hà Thái Xung và Ban Thục Nhàn, ném họ từ đỉnh núi cao hàng trăm trượng xuống vực sâu tan xác, thể hiện uy lực quỉ khốc thần sầu.
* Chống lại tám đại cao thủ:
Ba nhà sư đã dùng Kim Cương Phục Ma Khuyên đối đầu với 8 cao thủ (gồm Thanh Hải tam kiếm, Hà Gian song sát và ba người khác). Nhờ Trương Vô Kỵ ngầm giúp đỡ ở bên trong, tám người kia mới bị đẩy lui.
* Trận đại chiến 3 chọi 3:
Trương Vô Kỵ liên thủ cùng Dương Tiêu và Ân Thiên Chính phá trận. Trận chiến dùng xảo lực và nội kình khốc liệt đến mức Bạch Mi Ưng Vương Ân Thiên Chính kiệt sức mà qua đời sau đó.
* Trận chiến tâm lý và Phật pháp:
Khi Trương Vô Kỵ liên thủ với Chu Chỉ Nhược, chàng sử dụng võ công Ba Tư tà môn nên suýt bị ma chướng nhập tâm tẩu hỏa nhập ma. Tạ Tốn dưới hầm đã tụng kinh Kim Cương để cảnh tỉnh chàng và thức tỉnh ba nhà sư. Cuối cùng, hai bên thu hồi nội kình, hòa nhau trong tiếng cười đại ngộ.
Đánh giá và Bình luận
Kim Dung xây dựng hình tượng Thiếu Lâm tam tăng mang tính triết lý cực kỳ sâu sắc, vượt khỏi giới hạn của những trận đả đấu thông thường:
* Nghịch lý của chữ "Thiền":
Dù ngồi "khô thiền" ba chục năm, tưởng như đã buông bỏ vạn vật, nhưng tam tăng thực chất lại bị giam cầm trong chính cái lồng của hận thù (đối với Dương Đính Thiên) và lòng kiêu hãnh môn phái. Trận pháp của họ gọi là Kim Cương Phục Ma Khuyên (Vòng Kim Cương thu phục ma quỉ), nhưng oái oăm thay, tâm ma lại nằm ngay trong chính người thi triển.
* Sự phá vỡ cảnh giới cao nhất:
Trận pháp này yêu cầu đạt đến cảnh giới "vô ngã tướng, vô nhân tướng, vô chúng sinh tướng, vô thọ giả tướng" (không còn phân biệt ta và người). Thế nhưng, vì tam tăng vẫn còn tâm tranh thắng, vẫn phân biệt "ta" (Thiếu Lâm) và "địch" (Minh Giáo) nên uy lực của trận pháp không thể đạt đến cực điểm. Độ Nạn là người tu tập cao nhất nhưng cũng là người ham thắng nhất.
* Sự giác ngộ cuối cùng:
Lời tụng kinh Kim Cương của người đầy tội ác như Tạ Tốn lại đánh thức Phật tính thực sự trong tam tăng. Ở cuối truyện, khi Độ Ách thâu nhận Tạ Tốn làm đệ tử, những câu đối đáp thiền ngữ giữa họ ("Sư phụ vốn là không, Đệ tử cũng không nốt") đánh dấu sự buông bỏ hoàn toàn. Độ Ách chấp nhận cái tên "Tạ Tốn hay cục phân cũng đều là hư ảnh", chứng tỏ họ đã thực sự phá vỡ cái "Khuyên" vô hình giam giữ tâm trí mình suốt nửa đời người.
Kết luận
Thiếu Lâm tam tăng Độ Ách, Độ Kiếp, Độ Nạn là một nét chấm phá xuất thần của Kim Dung. Họ là đỉnh cao của võ thuật phái Thiếu Lâm, là rào cản vật lý và tinh thần lớn nhất mà Trương Vô Kỵ phải vượt qua. Qua hình tượng của họ, thông điệp về "hóa giải hận thù" và "từ bi" của Đạo Phật được khắc họa trọn vẹn: Kẻ thù lớn nhất không phải là đại ma đầu Minh Giáo, mà chính là tâm ma, là sự chấp nệ vào hư danh và thù hận của chính mình. Dao đồ tể bỏ xuống, vạn ác đều tiêu tan, cảnh giới vô địch thực sự chỉ đến khi con người đạt được sự thanh tịnh vô ngã trong tâm hồn.
.....
Độ Ách thu nhận Tạ Tốn làm đồ đệSau khi tự tay đánh mù mắt và phế bỏ hoàn toàn võ công của nghịch sư Thành Côn, Tạ Tốn quyết định tự phế luôn một thân võ công của chính mình để tạ tội với thiên hạ. Ông đứng hiên ngang nhẫn nhục, cúi đầu cam chịu những cái tát, bãi nước bọt và những lời nhục mạ từ các cừu nhân năm xưa để rũ sạch ân oán giang hồ. Khi nợ máu đã trả xong, tâm hồn được gột rửa, Tạ Tốn chính thức bước vào con đường đại triệt đại ngộ.
Diễn biến và tình tiết Tạ Tốn qui y cửa Phật
Nhận thức được tội nghiệt một đời của mình, Tạ Tốn đi đến trước mặt phương trượng Thiếu Lâm Không Văn, quì xuống thỉnh cầu: "Đệ tử tội nghiệt thâm trọng, mong phương trượng cho ở lại, xuống tóc tu hành.".
Chưa đợi Không Văn trả lời, thần tăng Độ Ách (người có vai vế cao nhất Thiếu Lâm bấy giờ) bất ngờ lên tiếng thu nhận: "Ngươi lại đây, lão tăng thu ngươi làm đồ đệ.".
Tạ Tốn ngần ngại vì biết vai vế của Độ Ách quá cao (nếu bái Không Văn làm thầy thì ở hàng chữ Viên, nếu bái Độ Ách thì ở hàng chữ Không, ngang hàng với cả phương trượng Không Văn và Không Trí), nên chối từ: "Đệ tử không dám mong được phúc duyên như thế.".
Để khai mở Phật tính và phá bỏ chấp niệm về vai vế cho Tạ Tốn, Độ Ách liền quát lên bốn câu kệ:
"Hừ, Không đã đành là không, Viên cũng lại là không, Ngã tướng với nhân tướng, Nào có chi bất đồng.".
Tạ Tốn vốn là một kỳ tài văn võ toàn vẹn, lập tức thấu hiểu huyền cơ. Ông nhận ra sư phụ, đệ tử, hàng trên, hàng dưới, hay pháp danh thứ tự trong nhà Phật thảy đều là huyễn ảo, liền đáp lại bằng bốn câu kệ:
"Sư phụ vốn là không, Đệ tử cũng không nốt. Không tội, nghiệp sao còn, Công đức đâu mà kết.".
Độ Ách nghe thế vô cùng hoan hỉ, cười ha hả chấp nhận, và quyết định một việc chưa từng có tiền lệ là dùng chính tên tục của ông làm pháp danh: "Thiện tai! Thiện tai! Ngươi vào làm môn hạ của ta, tên ngươi vẫn là Tạ Tốn, ngươi có hiểu chăng?".
Tạ Tốn đáp lời, chứng minh bản thân đã hoàn toàn thấu triệt đạo lý vô ngã:
"Đệ tử hiểu rồi! Tạ Tốn hay cục phân, Cũng đều là hư ảnh. Đến thân còn chẳng chấp, Lẽ nào vướng vào danh?".
Màn vấn đáp xuất thần kết thúc, Độ Ách phán: "Thôi đi! Thôi đi! Đã ngộ được đạo đừng trở vào ma chướng nữa."Rồi ông nắm tay Tạ Tốn, cùng Độ Kiếp, Độ Nạn thủng thẳng đi xuống núi, bỏ lại sau lưng biết bao sự ngỡ ngàng và cảm thán của quần hùng.
Bi kịch được hóa giải bằng sự thức tỉnh
* Sự giải thoát từ việc buông bỏ "Ngã chấp" (Cái tôi):
* Triết lý "Phóng hạ đồ đao, lập địa thành Phật":
* Bi kịch được hóa giải bằng sự thức tỉnh:
Tổng kết:
No comments:
Post a Comment