Nguồn gốc mâu thuẫn thầy - trò
Mối quan hệ giữa Kim Hoa bà bà và Ân Ly bắt đầu từ một chữ "Ân". Khi Ân Ly vì bảo vệ mẹ mà giết chết người dì ghẻ, nàng bị chính cha ruột là Ân Dã Vương truy sát. Trong khoảnh khắc thập tử nhất sinh, Kim Hoa bà bà đã ra tay cứu mạng và cưu mang nàng. Từ đó, Ân Ly trở thành đệ tử, bầu bạn cùng bà lão ho hen, độc địa này trên đảo Linh Xà cô độc.
Tuy nhiên, rạn nứt nảy sinh từ một chữ "Tình". Ân Ly mang trong lòng khối tình si chấp niệm với Trương Vô Kỵ - người đã cắn nàng chảy máu tay nơi Hồ Điệp Cốc. Khi Kim Hoa bà bà đưa Tạ Tốn (nghĩa phụ của Vô Kỵ) về đảo Linh Xà nhằm đoạt bảo đao Đồ Long, Ân Ly đã đứng về phía Tạ Tốn để bảo vệ người thân duy nhất của tình lang.
Sự bảo vệ này đã chạm vào vảy ngược của Kim Hoa bà bà. Đêm trên đảo Linh Xà, khi Kim Hoa bà bà lén cắm kim độc xunh quanh để ám toán Tạ Tốn, Ân Ly đã lên tiếng can ngăn, cho rằng hành vi đó làm mất thân phận anh hùng và khuyên bà nên từ bỏ.
Sự phản kháng này khiến Kim Hoa bà bà bừng bừng sát khí, gắt gỏng vạch rõ ranh giới ân huệ: "Con nhãi kia, năm xưa ai cứu ngươi thoát khỏi bàn tay cha ngươi? Bây giờ ngươi khôn lớn, không còn nghe lời bà bà dặn dò nữa phải không? Gã Tạ Tốn kia không bà con thân thích gì với ngươi hết, sao ngươi cứ nhất định phải bênh y chầm chập là sao?". Đối với Kim Hoa bà bà, sự trái lệnh của Ân Ly không chỉ là cản trở kế hoạch đoạt đao, mà còn là sự phản bội trắng trợn ơn cứu mạng.
Kim Hoa bà bà nhẫn tâm hạ sát thủ
Sự tàn nhẫn của Kim Hoa bà bà không chỉ nằm ở lời dọa nạt, mà biến thành hành động đoạt mạng dứt khoát và lạnh lùng.
* Lần thứ nhất: Ám toán bằng ba đóa kim hoa
Khi Tạ Tốn và Kim Hoa bà bà đang giao đấu kịch liệt, Trương Vô Kỵ nấp trong bóng tối (lúc này đang cải trang thành Tăng A Ngưu) bị bà ta phát giác. Trong lúc Trương Vô Kỵ chưa kịp lên tiếng, Kim Hoa bà bà đã sử dụng chiến thuật "dương đông kích tây", ngoài miệng nói chuyện với chàng nhưng tay lại phóng ám khí vào chính đồ đệ của mình: "Đột nhiên một ánh vàng lấp lánh, Ân Ly hự lên một tiếng đã bị ba đóa kim hoa bắn trúng ngay nơi yếu hại trên ngực".
Kim Hoa bà bà thừa hiểu Trương Vô Kỵ võ công cao cường, nếu bà ta ra tay trừng trị Ân Ly công khai, y thể nào cũng ngăn trở, nên đã "thừa dịp không phòng bị ném kim hoa ra". Nhát đánh này hoàn toàn nhằm tước đoạt mạng sống của Ân Ly, không lưu lại chút tình thầy trò nào. May mắn thay, Trương Vô Kỵ đã kịp thời điểm huyệt bảo vệ tâm mạch cho nàng.
* Lần thứ hai: Truy sát đến cùng để diệt trừ hậu hoạn
Khi ba sứ giả Ba Tư xuất hiện, Kim Hoa bà bà thất thế. Trương Vô Kỵ, Triệu Mẫn, Tạ Tốn và Kim Hoa bà bà phải bỏ chạy. Trương Vô Kỵ nhường Ân Ly cho Kim Hoa bà bà bồng. Nhưng ngay trên đường tháo thân, khi Tạ Tốn gầm lên đánh Kim Hoa bà bà vì phát hiện ác ý của mụ, bà ta đã ném phịch Ân Ly xuống đất.
Khi Tạ Tốn chất vấn tại sao lại định giết Ân Ly, Kim Hoa bà bà lạnh lùng gạt phăng mọi nhân luân đạo lý: "Ông giết hay không giết tôi là chuyện của ông. Tôi giết hay không giết nó là chuyện của tôi, ông có quyền gì can thiệp vào?". Ngay sau đó, khi cắm cổ bỏ chạy, mụ vẫn không buông tha cho sinh mạng mong manh của đệ tử, "đột nhiên vung tay ném ngược lại ba đóa kim hoa nhắm sau cổ Ân Ly phóng tới". Một lần nữa, Trương Vô Kỵ phải vung tay búng bay ba đóa hoa vàng mới cứu được mạng sống của biểu muội.
Phân tích tâm lý nhân vật và bình luận
* Kim Hoa bà bà (Đại Ỷ Ti): Ích kỷ, tuyệt tình và tàn nhẫn
Hành động giết đồ đệ của Kim Hoa bà bà bộc lộ bản chất cực kỳ ích kỷ và tàn nhẫn. Đại Ỷ Ti vốn là Thánh nữ Ba Tư, từng vì tình yêu với Hàn Thiên Diệp mà phản xuất Minh Giáo. Đáng lý ra, bà phải thấu hiểu sự mù quáng của chữ "Tình" mà Ân Ly đang mang. Thế nhưng, sau cái chết của chồng, bà trở nên cực đoan, đa nghi và máu lạnh. Việc hạ sát Ân Ly xuất phát từ hai lý do tâm lý cốt lõi:
- Loại trừ chướng ngại vật:
Ân Ly không những không giúp bà đoạt đao Đồ Long, lại còn tiết lộ tin tức Trương Vô Kỵ đã chết cho Tạ Tốn biết, làm hỏng hoàn toàn ngụy kế dùng Vô Kỵ uy hiếp Tạ Tốn của bà.
- Trừng phạt sự phản bội:
Trong hệ qui chiếu của Kim Hoa, mạng của Ân Ly là do bà ban cho. Việc Ân Ly vì một "thằng nhãi" không máu mủ mà chống lại bà là tội đáng chết. Ném ba đóa kim hoa vào ngực, rồi lại ném ba đóa kim hoa vào sau cổ, chứng tỏ sát tâm của bà ta là quyết liệt, không hề có sự nương tay hay hối hận.
* Ân Ly: Cam chịu, chấp niệm và trọng tình
Ngược lại với sự tàn nhẫn của sư phụ, Ân Ly lại mang một tâm lý cam chịu đầy bi thương. Nàng biết rõ sự tàn độc của sư phụ, nhưng vẫn một lòng kính trọng vì ơn cứu mạng. Trong cơn nửa tỉnh nửa mê vì trọng thương, nàng vẫn lẩm bẩm những lời rút gan rút ruột: "Bà bà đối với em tốt lắm, nếu không có bà bà cứu cho thì cha em đã giết em rồi. Em vì cha nuôi của anh mà phải phản lại bà bà, chắc là bà bà hận em lắm. Em chỉ muốn thật tốt với bà bà thôi...".
Sự bao dung và thấu hiểu này của Ân Ly làm nổi bật lên nét đẹp bi tráng của nhân vật. Nàng thà chấp nhận cái chết dưới tay sư phụ chứ không oán hận, tất cả chỉ để bảo vệ chút liên hệ mong manh với người trong mộng Trương Vô Kỵ.
Cảm nhận và kết luận
Tình tiết Kim Hoa bà bà hạ sát Ân Ly thể hiện sự chân thực và khắc nghiệt của giới võ lâm giang hồ, nơi ân oán đan xen và mạng người mỏng như tờ giấy. Mối quan hệ sư đồ giữa hai người không có sự ấm áp, chở che như Trương Tam Phong với nhóm đệ tử Võ Đang, mà xây dựng trên sự lợi dụng và phục tùng tuyệt đối.
Qua ngòi bút Kim Dung, Đại Ỷ Ti hiện lên là một đại mỹ nhân nhưng tâm địa độc ác như bọ cạp, sẵn sàng vứt bỏ mọi đạo lý khi quyền lợi và uy quyền của mình bị xâm phạm. Ngược lại, Ân Ly dẫu mang dung mạo sưng phù xấu xí vì tu luyện độc công, lại sở hữu một trái tim trong sáng, trọng tình trọng nghĩa đến mức cố chấp.
Sự đối lập giữa hai thầy trò chính là lời bình luận sâu sắc về Thể và Dụng, về Cái Đẹp hình thức và Cái Thiện nội tâm. Cái ác của Kim Hoa bà bà cuối cùng cũng đưa bà đến chỗ phải đối mặt với án hỏa thiêu của tổng giáo, trong khi sự hi sinh ngốc nghếch của Ân Ly lại khiến Trương Vô Kỵ khắc cốt ghi tâm, vĩnh viễn dành cho nàng một góc trân trọng nhất trong trái tim mình. Màn sư đồ tương tàn này không chỉ thúc đẩy cao trào của mạch truyện trên đảo Linh Xà, mà còn để lại trong lòng độc giả một nỗi xót xa dai dẳng về thân phận người phụ nữ bồng bềnh giữa biển tình và sóng gió giang hồ.
....
Mối quan hệ "đồng bệnh tương lân"
Mối quan hệ thầy trò giữa Kim Hoa bà bà và Ân Ly là sự kết hợp kỳ lạ và xót xa. Giữa họ có một sự đồng điệu đến kinh ngạc về mặt số phận và tâm lý: Cả hai đều là những người phụ nữ tận cùng bất hạnh, mất đi người thân yêu nhất đời mình (chồng, mẹ) do sự tàn nhẫn, lạnh lùng của chính những kẻ thân thiết, quen biết.
Sự mất mát tột cùng ấy đã bóp méo tâm hồn họ, biến họ thành những kẻ nhìn đời bằng con mắt căm giận, hành xử độc ác và mất hoàn toàn niềm tin vào nhân tình thế thái.
Nỗi đau mất đi lẽ sống: Khởi nguồn của sự thù hận
* Với Kim Hoa bà bà:
Bà vốn là thánh nữ Đại Ỷ Ti của Minh Giáo Ba Tư, vì tình yêu với Hàn Thiên Diệp (Ngân Diệp tiên sinh) mà dám phản giáo, từ bỏ mọi vinh hoa và chống lại giáo qui khắt khe. Chồng chính là lẽ sống, là thế giới duy nhất của bà. Thế nhưng, bi kịch ập đến khi Ngân Diệp tiên sinh bị một kẻ Mông Cổ dưới trướng một đầu đà câm điếc hạ độc. Sự phẫn uất tột cùng của bà không chỉ nhắm vào kẻ hạ độc, mà nhắm vào chính những người quen biết cũ trong Minh Giáo – cụ thể là Điệp Cốc Y Tiên Hồ Thanh Ngưu. Khi hai vợ chồng đến Hồ Điệp Cốc cầu cứu, Hồ Thanh Ngưu đã lạnh lùng từ chối chữa trị cho Ngân Diệp tiên sinh chỉ vì cái giáo qui cứng nhắc: không cứu người ngoài Minh Giáo.
Cú sốc bị chính người quen cũ (Hồ Thanh Ngưu là cấp dưới cùng giáo phái năm xưa) từ chối cứu mạng chồng đã khiến bà thốt lên một câu đầy cay đắng: "Ha ha, Minh giáo, Minh giáo, thì ra cũng chỉ lại Minh giáo". Sự lạnh lùng ấy đã giết chết chút thiện lương cuối cùng của bà.
* Với Ân Ly:
Tuổi thơ của Ân Ly là một chuỗi ngày đẫm máu và nước mắt. Mẹ nàng là vợ cả, vì sợ cha nàng (Ân Dã Vương) chán ghét nên đã tự phế bỏ võ công Thiên Châu Vạn Độc Thủ để giữ gìn nhan sắc. Ngờ đâu, cha nàng vẫn nạp thêm thiếp, để mặc vợ lẽ và con riêng ức hiếp mẹ nàng. Phẫn uất thay cho mẹ, cô bé Ân Ly đã vung đao đâm chết người dì ghẻ. Để bảo vệ con gái khỏi sự truy sát của chính cha ruột và các anh, mẹ nàng đã phải cứa cổ tự sát. Người thân thiết nhất lẽ ra phải bảo vệ gia đình là Ân Dã Vương lại trở thành kẻ thù truy cùng diệt tận con gái mình, mắng chửi nàng "so với cầm thú cũng không bằng". Ân Ly mất mẹ, mất gia đình, bị chính cha ruột ruồng bỏ và truy sát, cõi lòng nàng hoàn toàn vỡ vụn.
Tâm lý căm giận, độc ác và mất niềm tin vào con người
Vì tổn thương quá sâu bởi những người thân thuộc, cả hai thầy trò đều phát triển một cơ chế phòng vệ tâm lý cực đoan: Dùng sự tàn độc để bảo vệ bản thân và trả thù đời.
Kim Hoa bà bà trở thành một nữ ma đầu hỉ nộ vô thường. Để trả thù Hồ Thanh Ngưu, bà ta không giết ngay mà nhẫn tâm hạ độc, tra tấn mười lăm cao thủ phái khác bằng những thủ đoạn thiên kỳ bách quái (như chặt tay phải nối qua tay trái, ép uống thuốc độc...) chỉ để ép họ đến tìm Hồ Thanh Ngưu, mượn tay họ làm khó dễ và mang họa đến cho kẻ thù,. Bà không tin tưởng bất kỳ ai, lúc nào cũng nghi ngờ và sẵn sàng trở mặt.
Ân Ly cũng bị lây nhiễm sự tàn nhẫn này. Nàng không tin vào lòng tốt của ai. Khi thấy Trương Vô Kỵ (lúc này lấy tên Tăng A Ngưu) cư xử tử tế, nàng thản nhiên giơ củi gõ mạnh vào cái đùi đang gãy của chàng chỉ để thỏa mãn thú vui vặn vẹo, đồng thời tuyên bố: "Ngươi nghĩ sai rồi, ta sinh bình thích hại người khác lắm". Thậm chí, vì tự ti và hoang tưởng, nàng từng đe dọa Vô Kỵ: "Nếu anh thực sự lấy em làm vợ, em sẽ đâm mù mắt anh, rồi giết anh luôn" để chàng không bao giờ nhìn thấy ai khác.
Đặc điểm chung: tự hủy hoại dung nhan để trốn chạy thực tại
Một điểm chung mang tính biểu tượng sâu sắc giữa hai người phụ nữ này là họ đều tự tay che dấu hoặc hủy hoại nhan sắc tuyệt trần của mình.
Kim Hoa bà bà vốn là "Tử Sam Long Vương" Đại Ỷ Ti – đệ nhất mỹ nhân trong võ lâm một thời, đẹp đến mức khiến bao anh hùng điên đảo,. Nhưng vì trốn tránh sự truy lùng của tổng giáo Ba Tư và để che dấu cõi lòng tang tóc sau cái chết của chồng, bà đã mang mặt nạ da người, dán tóc bạc, ép giọng nói, biến mình thành một bà lão còng lưng, xấu xí, bệnh hoạn. Bà chôn vùi cái đẹp vì cái đẹp gắn liền với một thời dĩ vãng đã mất.
Ân Ly cũng từng là một bé gái thanh tú. Nhưng vì chứng kiến mẹ mình giữ gìn nhan sắc mà phải chịu khuất nhục đến chết, nàng nhận ra: "Ôi, mặt mũi xinh đẹp có ích lợi gì đâu". Nàng chủ động tu luyện Thiên Châu Vạn Độc Thủ, hút chất độc của nhện vào người khiến khuôn mặt sưng phù, xấu xí ghê rợn,. Nàng thà làm một kẻ xấu xí có võ công tàn độc để tự bảo vệ mình, còn hơn làm một mỹ nhân yếu đuối để đàn ông chà đạp.
Mối quan hệ "đồng bệnh tương lân"
Chính sự tương đồng về bi kịch đã gắn kết Kim Hoa bà bà và Ân Ly. Kim Hoa bà bà cứu Ân Ly khỏi lưỡi đao của Ân Dã Vương có lẽ vì bà nhìn thấy ở cô bé sự quật cường, dám phản kháng lại cái gia trưởng độc ác – thứ mà bản thân bà cũng từng chống lại (giáo qui Ba Tư).
Dù Kim Hoa bà bà đối xử với Ân Ly rất hà khắc, lạnh lùng, nhưng tận sâu thẳm, Ân Ly lại coi bà như một người mẹ thứ hai. Dù trong cơn mê sảng sắp chết, Ân Ly vẫn lẩm bẩm dặn dò Trương Vô Kỵ (trong tâm tưởng) rằng nàng không thể xuống hoàng tuyền sớm vì sợ: "bà bà ở lại một mình lênh đênh khổ sở. Bà bà đối với em tốt lắm, nếu không có bà bà cứu cho thì cha em đã giết em rồi". Sự trung thành mù quáng này cho thấy bản chất của Ân Ly vẫn khát khao tình thương đến tột cùng.
Xấu xí để giấu đi một trái tim rỉ máu vì tình yêu
Dưới ngòi bút của Kim Dung, Kim Hoa bà bà và Ân Ly không phải là những kẻ ác bẩm sinh. Sự độc ác, tàn nhẫn của họ là kết quả của một xã hội và những lề thói tàn nhẫn – nơi giáo qui cứng nhắc của Minh Giáo (của Hồ Thanh Ngưu) từ chối cứu người, nơi thói đa thê gia trưởng (của Ân Dã Vương) bức tử người vợ tào khang.
Kim Hoa bà bà và Ân Ly khoác lên mình chiếc vỏ bọc tàn độc, xấu xí để giấu đi một trái tim rỉ máu vì tình yêu. Việc họ thù hằn thế gian và mất niềm tin vào con người chính là một cơ chế phòng vệ đáng thương. Nhìn hai thầy trò, chúng ta chợt nhận ra một triết lý nhân sinh xót xa: Những kẻ làm tổn thương người khác nhiều nhất, thường lại là những kẻ từng mang vết thương sâu hoắm và đau đớn nhất. Dưới vẻ ngoài của một "Bà bà Kim Hoa" cay nghiệt hay một "Ân Nhi" hỉ nộ vô thường, chung quy lại, chỉ là hai người phụ nữ cô độc, yếu đuối, mãi mãi ôm bóng hình của người chồng, người mẹ đã khuất mà khóc thầm trong bóng đêm.
....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment