Từ Đạt nhận Di thư Vũ Mục

Từ Đạt được Trương Vô Kỵ tin tưởng trao binh pháp thần công để chống giặc ngoại xâm. Nhưng sau này Từ Đạt bị hãm hại tàn khốc (minh hoạ)

Cát Tường

Trong tác phẩm Ỷ thiên đồ long ký của Kim Dung, tình tiết Trương Vô Kỵ trao lại bí kíp cầm quân Vũ Mục Di Thư cho Từ Đạt là phân đoạn mang tính biểu tượng và ý nghĩa rất sâu. Một mặt, giải quyết trọn vẹn lý tưởng cứu quốc và triết lý về quyền lực; đồng thời cũng cho thấy con mắt, tầm nhìn và bản chất của giáo chủ Minh giáo Trương Vô Kỵ.  Chàng tự nhận thấy mình không có đủ khả năng để thống lĩnh quần hào võ lâm chống giặc Nguyên và khao khát chính trị vương quyền. Nhưng liệu Trương Vô Kỵ đã đúng khi trao bảo bối này cho Từ Đạt hay lại là một sai lầm chết người? 

"Ta vì trăm họ mà giao binh thư này lại cho đại ca"

Sau khi quân Minh Giáo và quần hùng võ lâm dưới sự chỉ huy của Trương Vô Kỵ, kết hợp cùng viện binh của Từ Đạt và Thường Ngộ Xuân đánh tan hai vạn tinh binh Mông Cổ dưới chân núi Thiếu Thất, mọi người tổ chức tiệc mừng chiến thắng. Trong bữa tiệc, Từ Đạt tiến đến kính rượu và hết lời ca ngợi tài dụng binh như thần của Trương Vô Kỵ.

Tuy nhiên, Trương Vô Kỵ thật thà từ chối công lao, cho biết chiến thắng có được là nhờ "di giáo của Nhạc Vũ Mục". Chàng liền lấy cuộn giấy mỏng màu vàng là Vũ Mục Di Thư giấu trong thanh đao Đồ Long đưa cho Từ Đạt xem, khiến Từ Đạt đọc xong vô cùng kinh hoàng và bội phục.

Lúc này, Trương Vô Kỵ mới giải mã bí mật lớn nhất của võ lâm:

"Võ lâm chí tôn, Bảo đao Đồ Long, Hiệu lệnh thiên hạ, Mạc cảm bất tòng. Nghĩa thực sự của mười sáu chữ đó đến nay ta mới hiểu. Gọi là 'võ lâm chí tôn' không phải là bản thân thanh đao mà là ở di thư dấu trong thanh đao này. Nếu dùng binh pháp này đối phó với địch đánh thể nào cũng đánh đâu được đó nên mới gọi là 'hiệu lệnh thiên hạ, mạc cảm bất tòng'. Còn như chỉ riêng một thanh đao mà thôi thì làm thế nào mà hiệu lệnh được thiên hạ?".

Sau đó, chàng trịnh trọng tặng lại binh thư cho Từ Đạt với lời gởi gắm:

"Từ đại ca chớ có từ chối. Ta vì trăm họ mà giao binh thư này lại cho đại ca.".

Chàng cũng không quên dùng kiếm Ỷ Thiên để răn đe người nắm giữ binh quyền:

"... thể nào cũng có một vị anh hùng tay cầm kiếm Ỷ Thiên đến lấy đầu bạo chúa. Kẻ thống lãnh bách vạn hùng binh quyền khuynh thiên hạ nhưng chưa chắc đã chống đỡ nổi một cái đánh của kiếm Ỷ Thiên, câu đó mong đại ca ghi nhớ.".

Nghe lời căn dặn đanh thép mang theo sát khí của công lý đó, Từ Đạt toát mồ hôi lạnh, cung kính lạy bốn lạy và nhận sách.

Vì sao Trương Vô Kỵ trao Di thư cho Từ Đạt?

Trương Vô Kỵ quyết định trao binh thư cho Từ Đạt xuất phát từ sự tự nhận thức vô cùng sáng suốt về năng lực của bản thân và tài năng của đối phương:

* Hiểu rõ giới hạn bản thân:

Trương Vô Kỵ thừa nhận rằng "việc dụng binh quả không phải là sở trường" của mình [8, 9]. Dù chàng vừa dùng binh pháp trong di thư để đánh thắng một trận, nhưng chàng hiểu đó chỉ là sự học vẹt ứng phó nhất thời, bản thân thiếu kinh nghiệm thực chiến.

* Tài năng quân sự của Từ Đạt:

Từ Đạt và Thường Ngộ Xuân là những vị tướng chinh chiến lâu năm, kỷ luật nghiêm minh, kinh nghiệm dạn dày. Trương Vô Kỵ nhìn thấy ở Từ Đạt tài năng quân sự xuất chúng, đủ sức kế thừa di chí của Nhạc Vũ Mục để "đường mây thẳng tiến, thu phục giang sơn". Chàng trao sách không vì tư tình, mà vì đại cục quốc gia và sinh mạng của hàng vạn bách tính.

Ý nghĩa và Tầm ảnh hưởng của sự kiện

Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quyết định vận mệnh của cả dân tộc Trung Hoa trong bối cảnh tác phẩm. Nhờ có Vũ Mục Di Thư, Từ Đạt dụng binh như thần, liên tiếp đánh bại quân Nguyên, thống lãnh quân đội đánh lên phương bắc, đuổi được người Mông Cổ ra ngoài biên ải, lập nên công nghiệp hiển hách một thời.

Nó cũng đập tan hoàn toàn ảo mộng giang hồ về sức mạnh bạo lực của Đồ Long đao, định nghĩa lại rằng: "Chí tôn" thực sự để cứu nước không nằm ở kim loại sắc bén, mà nằm ở trí tuệ, mưu lược và lòng yêu nước.

Vì sao sau này triều đại lập ra có chữ "Minh"?

Sau chiến thắng tại Thiếu Thất, anh hùng Trung Nguyên đều nức lòng quy phục, Minh Giáo trở thành thủ lãnh quần hùng, đóng vai trò cốt lõi trong việc trung hưng cơ nghiệp của người Hán. Mặc dù sau này Chu Nguyên Chương đã dùng gian mưu, hãm hại đồng đạo và ép Trương Vô Kỵ thoái vị để tự mình lên ngôi hoàng đế, nhưng những vị tướng tài ba phò tá y lập quốc đều xuất thân từ Minh Giáo, nên quốc hiệu bắt buộc không thể không xưng là nhà Minh.

Phân tích, Bình luận và Đánh giá Tâm lý nhân vật

* Trương Vô Kỵ - Sự vĩ đại của tinh thần "Vô ngã":

Tâm lý của Vô Kỵ trong phân đoạn này là đỉnh cao của sự vị tha. Chàng không hề màng đến danh vọng "Võ lâm chí tôn" hay ngai vàng hoàng đế. Chàng sẵn sàng đem thứ quý giá nhất thiên hạ tặng cho người xứng đáng hơn mình. Lời cảnh cáo của chàng về Ỷ Thiên kiếm thể hiện tư duy chính trị xuất chúng: **Quyền lực quân sự (Đồ Long) phải luôn bị giám sát và kiềm chế bởi công lý của nhân dân (Ỷ Thiên).

* Từ Đạt - Sự kính sợ trước trách nhiệm:

Tâm lý Từ Đạt đi từ sự kinh ngạc tột độ trước thiên tài của Nhạc Phi, đến sự e ngại không dám nhận trọng ân từ giáo chủ. Việc Từ Đạt toát mồ hôi lạnh khi nghe nhắc đến kiếm Ỷ Thiên cho thấy ông thấu hiểu sâu sắc sức nặng của hai chữ "trăm họ", biết sợ hãi trước sự tha hóa quyền lực.

Cảm nhận

Cảnh trao Vũ Mục Di Thư là một nốt thăng hào hùng và đầy cảm xúc. Nó thanh tẩy toàn bộ những dục vọng nhỏ nhen, những cuộc chém giết đẫm máu vô nghĩa chốn giang hồ trong suốt mấy chục năm chỉ vì một thanh đao. Bằng chi tiết này, Kim Dung đã kết hợp xuất sắc giữa hư cấu võ hiệp và lịch sử thực tế, nâng tầm Trương Vô Kỵ từ một hiệp khách võ lâm thành một bậc vĩ nhân mang tư tưởng dân chủ: Không tham quyền cố vị, dùng người đúng tài, và luôn thiết lập ranh giới bảo vệ bách tính khỏi những bạo chúa tương lai. Tác phẩm nhờ đó không chỉ là câu chuyện ân oán giang hồ, mà còn là một bản hùng ca giải phóng dân tộc bi tráng.
...

Từ Đạt là ai?

Từ Đạt là một nhân vật lịch sử có thật được Kim Dung đưa vào tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long Ký, đóng vai trò là một thủ lĩnh kiệt xuất của nghĩa quân Minh Giáo, người mang trọng trách đánh đuổi quân Nguyên, khôi phục giang sơn của người Hán.

Nguồn gốc thân thế, tính cách và võ công

Từ Đạt xuất thân từ phủ Phượng Dương, một vùng đất chịu nhiều đói khổ lầm than do sự cai trị tàn bạo của quân Mông Cổ. Y là một trong những thủ lĩnh thuộc Hồng Thủy Kỳ của Minh Giáo, kề vai sát cánh cùng Chu Nguyên Chương, Thường Ngộ Xuân, Thang Hòa, Đặng Dũ... .

Từ Đạt là một hảo hán hào hiệp, trượng nghĩa và mang hoài bão cứu nước cứu dân vô cùng lớn lao. Đứng trước cảnh đồng bào bị giết hại, ông đã bộc lộ hào khí ngút trời: "Là kẻ nam tử Hán, đại trượng phu không biết cứu dân chúng ra khỏi nơi nước lửa, có sống cũng bằng thừa". Lòng căm thù giặc và tình yêu nước của ông rất thuần khiết, khác hẳn với sự xảo quyệt, mưu mô trục lợi của Chu Nguyên Chương.

* Võ công:

Trong tác phẩm không miêu tả chi tiết về võ công cá nhân của Từ Đạt. Sức mạnh thực sự của ông không nằm ở quyền cước chốn giang hồ mà nằm ở tài năng "dụng binh như thần". Ông là một vị tướng soái thao lược, kỷ luật nghiêm minh, được chính các anh em đồng đạo như Thường Ngộ Xuân hết sức nể phục về mưu trí quân sự.

Khởi nguyên mối quan hệ với Trương Vô Kỵ và vai trò trong Minh Giáo

Mối quan hệ giữa Từ Đạt và Trương Vô Kỵ bắt đầu từ khi Vô Kỵ còn là một thiếu niên rách rưới đang đưa Dương Bất Hối đi tìm cha. Khi Vô Kỵ và Bất Hối suýt bị hai ác đồ Giản Tiệp và Tiết Công Viễn ăn thịt, nhóm của Từ Đạt đã kịp thời cầm đuốc, vác giáo xông tới ứng cứu (dù trước đó Vô Kỵ đã mưu trí dùng nấm độc hạ gục kẻ thù). Sau đó, Từ Đạt đã đối xử với Vô Kỵ cực kỳ ân cần, chia sẻ thịt bò ăn trộm được trong miếu Hoàng Giác. Sự thẳng thắn, oai phong của Từ Đạt đã để lại ấn tượng sâu sắc, khiến Vô Kỵ ngầm ngưỡng mộ và thay đổi cái nhìn thành kiến về người của "Ma giáo".

* Trong Minh Giáo:

Khi Trương Vô Kỵ trở thành Giáo chủ Minh Giáo, Từ Đạt trở thành một thuộc hạ tận trung và là rường cột của nghĩa quân. Tại trận chiến giải vây chùa Thiếu Lâm, đạo quân của Từ Đạt và Thường Ngộ Xuân đã kéo đến thần tốc, ép lui hai vạn quân Mông Cổ.

Nhận thấy tài năng quân sự xuất chúng của Từ Đạt và tự biết bản thân không có sở trường cầm quân, Trương Vô Kỵ đã có một quyết định mang tính lịch sử: Trao tặng bộ binh thư "Vũ Mục Di Thư" (được lấy ra từ trong Đồ Long đao) cho Từ Đạt. Trương Vô Kỵ gửi gắm: "Ta vì trăm họ mà giao binh thư này lại cho đại ca".

Số phận cuộc đời về sau

Nhờ có Vũ Mục Di Thư, Từ Đạt dụng binh càng thêm xuất quỉ nhập thần, liên tiếp đánh bại quân Nguyên, thống lãnh quân đội đánh lên phương bắc, đánh đuổi người Mông Cổ ra ngoài biên ải, lập nên công nghiệp hiển hách một thời.

Thế nhưng, kết cục của Từ Đạt lại là một bi kịch chua xót của sự thanh trừng chính trị. Chu Nguyên Chương vì mang dã tâm xưng đế đã dùng mưu gian, làm giả thư từ vu cáo Hàn Lâm Nhi thông đồng với giặc. Từ Đạt vì tính tình ngay thẳng, thiếu nhạy bén chính trị nên mắc mưu, đồng ý để Chu Nguyên Chương giết Hàn Lâm Nhi. Âm mưu này bị Trương Vô Kỵ nghe lén được một nửa, khiến chàng hiểu lầm rằng những người anh em vào sinh ra tử như Từ Đạt, Thường Ngộ Xuân vì mưu đồ vinh hoa phú quí mà đang rắp tâm ám hại mình. Sự thất vọng tột cùng này đã khiến Vô Kỵ từ bỏ ngôi vị Giáo chủ, bỏ đi quy ẩn.

Về sau, Chu Nguyên Chương lên ngôi Hoàng đế (Lập ra nhà Minh), y đã lật lọng, tàn sát tất cả những anh em Minh Giáo từng lập đại công để củng cố ngai vàng. Từ Đạt cũng là một nạn nhân bi thảm trong cuộc thanh trừng đó, "không qua khỏi kiếp nạn".

Bình luận, đánh giá và cảm nhận

* Sự tương phản giữa Quân sự và Chính trị:

Từ Đạt là hiện thân hoàn hảo của một vị tướng tài ba ngoài sa trường nhưng lại ngây thơ chốn quan trường. Ông dùng Vũ Mục Di Thư để cứu nước, nhưng không có đủ sự lọc lõi để bảo vệ bản thân trước những thủ đoạn "vắt chanh bỏ vỏ" của đồng minh Chu Nguyên Chương.

* Biểu tượng của thanh đao Đồ Long:

Việc Từ Đạt nhận cuốn binh thư từ Trương Vô Kỵ là sự giải mã vĩ đại nhất cho câu sấm truyền "Võ lâm chí tôn, Bảo đao Đồ Long". Sức mạnh cứu thế không nằm ở vũ khí sắc bén chém giết nhau chốn giang hồ, mà nằm ở mưu lược quân sự bảo vệ bá tánh. Từ Đạt chính là người thực thi trọn vẹn lý tưởng cứu quốc mà Quách Tĩnh - Hoàng Dung đã gửi gắm từ trăm năm trước.

* Bi kịch của bậc công thần:

Lời cảnh cáo của Trương Vô Kỵ khi giao binh thư: "Kẻ thống lãnh bách vạn hùng binh quyền khuynh thiên hạ nhưng chưa chắc đã chống đỡ nổi một cái đánh của kiếm Ỷ Thiên"* [18] như một lời sấm truyền cay đắng. Kẻ nắm quyền (Chu Nguyên Chương) cuối cùng đã tha hóa, và những người anh hùng tận trung như Từ Đạt lại phải bỏ mạng một cách oan uổng .

Cảm nhận về Từ Đạt là một niềm xót xa đan xen sự kính trọng. Dưới ngòi bút của Kim Dung, ông không phải là một cao thủ võ lâm múa may đao kiếm, mà là một anh hùng thực sự mang tầm vóc quốc gia. Cái chết của ông phản ánh chân lý nghiệt ngã của lịch sử phong kiến: Những lưỡi kiếm sắc bén nhất đánh đuổi ngoại xâm, cuối cùng lại thường bị bẻ gãy bởi chính những kẻ đồng minh ngồi trên ngai vàng quyền lực.

.....

Bài liên quan:

• Tóm tắt Ỷ thiên đồ long ký
• Y kinh và Độc kinh - cuộc chiến y thuật quái gở hãi hùng của vợ chồng Hồ Thanh Ngưu - Vương Nạn Cô
• Hồ Thanh Ngưu: con trâu thông thái & bi kịch của thiên tài y học
• Lộc Trượng Khách thèm khát nàng Hàn Cơ - vợ yêu của chủ nhân
• Cái chết tức tửi của vợ chồng Đỗ Bách Đương - Dịch Tam Nương
• Mưu đồ đoạt ngôi phương trượng Thiếu Lâm của Thành Côn