Thuỷ Tiên
Trong Ỷ thiên đồ long ký, sự kiện Chu Chỉ Nhược quì xin phương trượng Không Văn lập đàn tràng cầu siêu cho Ân Ly giữa đêm khuya vắng tại chùa Thiếu Lâm là một trường đoạn mang đậm màu sắc tâm linh và tâm lý sâu sắc. Nó cho thấy một Chu Chỉ Nhược hoàn toàn khác so với vị chưởng môn Nga Mi uy phong lẫm liệt vào ban ngày. Đã nhúng tay giết người, thì dù không ai biết, trong lòng vẫn không thể an yên, nát thần hồn nát thần tính. Thế nên phải cúng con ma.
Chu Chỉ Nhược bị ám ảnh bởi "hồn ma" Ân Ly
Sự việc bắt đầu khi Chu Chỉ Nhược liên tục bị ám ảnh bởi việc "hồn ma" Ân Ly hiện về quấy phá. Nàng hoảng loạn thú nhận với Trương Vô Kỵ: "Cái hồn ma đó quấn quít em, bản thân em làm nhiều điều tàn ác cho nên nó mới báo oán. Em nói thật cho chàng hay... chắc em... chắc em không sống được bao lâu nữa đâu...".
Nỗi sợ này đã thôi thúc nàng lén đến quì trước Không Văn phương trượng, xin ông huy động tăng chúng Thiếu Lâm lập đàn cầu siêu.
Vào nửa đêm, Trương Vô Kỵ đi theo một bóng đen và tình cờ chứng kiến cảnh tượng trong đại điện: mấy trăm tăng nhân Thiếu Lâm đang tụng kinh siêu độ, Không Văn đại sư đích thân chủ tế, và đứng phía bên phải chính là Chu Chỉ Nhược. Trên bàn thờ đặt một bài vị ghi bảy chữ: "Nữ hiệp Ân Ly chi linh vị".
Trong tiếng chuông mõ, Chu Chỉ Nhược xì xụp lạy và mấp máy khấn nguyện. Bằng thần công của mình, Vô Kỵ nghe rõ lời khấn đầy run rẩy của nàng:
"- Ân cô nương... ở trên trời linh thiêng, xin được an nghỉ... đừng hiện về phá tôi...".
Tuy nhiên, cuộc cầu siêu đã biến thành cơn ác mộng. Khi Chu Chỉ Nhược vừa quay đầu sang hướng đông, nàng kinh hoàng tột độ khi nhìn thấy qua khe giấy dán cửa sổ rách một khuôn mặt đầy những vết sẹo ngang dọc. Nàng rú lên át cả tiếng chuông khánh:
"- Ngươi... ngươi... ngươi... lại đến kìa.".
Khuôn mặt đó biến mất, còn Chu Chỉ Nhược thì sợ hãi đến mức ngã lăn ra ngất xỉu [6]. Khi được Trương Vô Kỵ cứu tỉnh, vị chưởng môn Nga Mi uy quyền ban ngày giờ đây mất hết hồn vía, sà ngay vào lòng chàng ôm chặt lấy và thét lên:
"- Có ma! Có ma!".
Khi Vô Kỵ an ủi rằng đó là người thật (Châu Nhi vẫn còn sống), nàng vẫn hoảng hốt không dám tin: "- Cô ta không phải ma sao?".
Tâm lý và nỗi sợ hãi về tội ác trong quá khứ
Tình huống này là một nét bút tinh tế của Kim Dung nhằm phơi bày sự giằng xé nội tâm đến mức hoang tưởng của Chu Chỉ Nhược.
* Sự tương phản tâm lý đỉnh cao:
Vào nửa đêm, Trương Vô Kỵ đi theo một bóng đen và tình cờ chứng kiến cảnh tượng trong đại điện: mấy trăm tăng nhân Thiếu Lâm đang tụng kinh siêu độ, Không Văn đại sư đích thân chủ tế, và đứng phía bên phải chính là Chu Chỉ Nhược. Trên bàn thờ đặt một bài vị ghi bảy chữ: "Nữ hiệp Ân Ly chi linh vị".
Trong tiếng chuông mõ, Chu Chỉ Nhược xì xụp lạy và mấp máy khấn nguyện. Bằng thần công của mình, Vô Kỵ nghe rõ lời khấn đầy run rẩy của nàng:
"- Ân cô nương... ở trên trời linh thiêng, xin được an nghỉ... đừng hiện về phá tôi...".
Tuy nhiên, cuộc cầu siêu đã biến thành cơn ác mộng. Khi Chu Chỉ Nhược vừa quay đầu sang hướng đông, nàng kinh hoàng tột độ khi nhìn thấy qua khe giấy dán cửa sổ rách một khuôn mặt đầy những vết sẹo ngang dọc. Nàng rú lên át cả tiếng chuông khánh:
"- Ngươi... ngươi... ngươi... lại đến kìa.".
Khuôn mặt đó biến mất, còn Chu Chỉ Nhược thì sợ hãi đến mức ngã lăn ra ngất xỉu [6]. Khi được Trương Vô Kỵ cứu tỉnh, vị chưởng môn Nga Mi uy quyền ban ngày giờ đây mất hết hồn vía, sà ngay vào lòng chàng ôm chặt lấy và thét lên:
"- Có ma! Có ma!".
Khi Vô Kỵ an ủi rằng đó là người thật (Châu Nhi vẫn còn sống), nàng vẫn hoảng hốt không dám tin: "- Cô ta không phải ma sao?".
Tâm lý và nỗi sợ hãi về tội ác trong quá khứ
Tình huống này là một nét bút tinh tế của Kim Dung nhằm phơi bày sự giằng xé nội tâm đến mức hoang tưởng của Chu Chỉ Nhược.
* Sự tương phản tâm lý đỉnh cao:
Ban ngày, Chu Chỉ Nhược là một nữ ma đầu lạnh lùng, thi triển võ công quỉ mị đánh bại quần hùng, uy hiếp cả Du Liên Châu và Ân Lê Đình, thậm chí lạnh lùng hạ sát thủ với Trương Vô Kỵ. Nàng khoác lên mình lớp áo giáp của một chưởng môn vì tham vọng quang đại môn phái. Nhưng ban đêm, khi lớp vỏ bọc uy quyền bị lột bỏ, nàng trở về là một cô gái yếu đuối, bị bóng tối của tội ác nuốt chửng.
* Bản án của lương tâm:
Nỗi sợ hãi của Chu Chỉ Nhược không đến từ bên ngoài, mà đến từ chính sự rỉ máu của lương tâm. Nàng vốn mang bản tính hiền thục, ôn nhu, nhưng vì di mệnh và lời thề độc của Diệt Tuyệt sư thái mà phải nhúng chàm: đánh cắp Đao Kiếm, rạch mặt và hạ sát Ân Ly, vu oan cho Triệu Mẫn. Nàng làm những việc đó bằng sự ép uổng hơn là bản tâm ác độc. Chính vì tàn nhẫn với người khác một cách khiên cưỡng, nội tâm nàng không đủ độ "lì lợm" để gánh vác tội ác, dẫn đến sự suy sụp thần kinh trầm trọng.
Phải chăng Chu Chỉ Nhược tin là có ma?
Đúng, Chu Chỉ Nhược thực sự tin là có ma. Nhưng con ma lớn nhất không nằm ngoài song cửa, mà nằm ngay trong tâm trí nàng. Nàng tin vào luật nhân quả báo ứng, tin rằng những việc thương thiên hại lý mình làm ắt sẽ bị quỉ thần trừng phạt. Khuôn mặt của Ân Ly (dù là người thật đang theo dõi) trong mắt nàng chính là hiện thân của nghiệp chướng đang đòi mạng.
Điều thú vị và sâu sắc nhất của đoạn trích này nằm ở lời bình luận mang tầm triết lý Phật giáo của Không Văn đại sư khi Trương Vô Kỵ hỏi ông về cõi u minh và việc siêu độ u hồn:
"- Thiện tai! Thiện tai! U hồn không thể siêu độ được, người chết đi rồi nhưng nghiệp vẫn còn, thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo. Nhà Phật lập đàn tràng tụng niệm là để cho người sống được an tâm, siêu độ là để người còn sống được siêu độ.".
Lời giảng này là chìa khóa giải mã toàn bộ tâm lý Chu Chỉ Nhược. Việc nàng quì lạy, nhờ tụng kinh siêu độ cho Ân Ly thực chất không phải để cứu rỗi Ân Ly, mà là một nỗ lực tuyệt vọng để tự "siêu độ" cho chính bản thân mình, mong tìm lấy một chút an bình giả tạo để xoa dịu đi nỗi dằn vặt khôn nguôi về tội lỗi [9]. Cảnh tượng một chưởng môn Nga Mi xưng hùng xưng bá lại phải co rúm, khóc lóc van xin một "hồn ma" buông tha mình là bi kịch lớn nhất của những kẻ dùng thủ đoạn tà ác để đoạt lấy hư danh.
....
Ân Ly hoá ra ... còn sống!
Ân Ly xuất hiện tại chùa Thiếu Lâm là vì nàng thực chất chưa hề chết sau vụ mưu sát trên hoang đảo, đã tự bò lên khỏi mộ và âm thầm bám theo Trương Vô Kỵ cùng Chu Chỉ Nhược đến tận đây.
Sự xuất hiện mang tính "kinh dị" và bất ngờ này bắt nguồn từ những nguyên nhân và diễn biến chi tiết sau:
Sống sót thần kỳ nhờ những điều tình cờ
* Mộ nông và không lấp đất:
Phải chăng Chu Chỉ Nhược tin là có ma?
Đúng, Chu Chỉ Nhược thực sự tin là có ma. Nhưng con ma lớn nhất không nằm ngoài song cửa, mà nằm ngay trong tâm trí nàng. Nàng tin vào luật nhân quả báo ứng, tin rằng những việc thương thiên hại lý mình làm ắt sẽ bị quỉ thần trừng phạt. Khuôn mặt của Ân Ly (dù là người thật đang theo dõi) trong mắt nàng chính là hiện thân của nghiệp chướng đang đòi mạng.
Điều thú vị và sâu sắc nhất của đoạn trích này nằm ở lời bình luận mang tầm triết lý Phật giáo của Không Văn đại sư khi Trương Vô Kỵ hỏi ông về cõi u minh và việc siêu độ u hồn:
"- Thiện tai! Thiện tai! U hồn không thể siêu độ được, người chết đi rồi nhưng nghiệp vẫn còn, thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo. Nhà Phật lập đàn tràng tụng niệm là để cho người sống được an tâm, siêu độ là để người còn sống được siêu độ.".
Lời giảng này là chìa khóa giải mã toàn bộ tâm lý Chu Chỉ Nhược. Việc nàng quì lạy, nhờ tụng kinh siêu độ cho Ân Ly thực chất không phải để cứu rỗi Ân Ly, mà là một nỗ lực tuyệt vọng để tự "siêu độ" cho chính bản thân mình, mong tìm lấy một chút an bình giả tạo để xoa dịu đi nỗi dằn vặt khôn nguôi về tội lỗi [9]. Cảnh tượng một chưởng môn Nga Mi xưng hùng xưng bá lại phải co rúm, khóc lóc van xin một "hồn ma" buông tha mình là bi kịch lớn nhất của những kẻ dùng thủ đoạn tà ác để đoạt lấy hư danh.
....
Ân Ly hoá ra ... còn sống!
Ân Ly xuất hiện tại chùa Thiếu Lâm là vì nàng thực chất chưa hề chết sau vụ mưu sát trên hoang đảo, đã tự bò lên khỏi mộ và âm thầm bám theo Trương Vô Kỵ cùng Chu Chỉ Nhược đến tận đây.
Sự xuất hiện mang tính "kinh dị" và bất ngờ này bắt nguồn từ những nguyên nhân và diễn biến chi tiết sau:
Sống sót thần kỳ nhờ những điều tình cờ
* Mộ nông và không lấp đất:
Khi tưởng Ân Ly đã tắt thở, Trương Vô Kỵ vì thương xót, sợ đổ đất đá lên sẽ làm nát khuôn mặt đang sưng vù của nàng, nên chỉ bẻ cành cây xếp lên người rồi mới nhè nhẹ đặt đá hoa cương lên trên. Chính nhờ sự cẩn thận đầy yêu thương này mà Ân Ly không bị ngạt. Về sau nàng hờn dỗi kể lại: "Ngươi định chôn sống ta sao lại chất lên người ta nào cành cây, nào đá cục? Sao không dùng đất mà vùi, ta không thở được có phải chết luôn rồi không?".
* Độc nhện được hóa giải nhờ vết chém:
* Độc nhện được hóa giải nhờ vết chém:
Những nhát kiếm Ỷ Thiên rạch trên mặt Ân Ly (do Chu Chỉ Nhược rạch để hãm hại và giá họa cho Triệu Mẫn) vô tình lại trở thành cách giải độc tuyệt vời. Ân Ly giải thích với Chu Chỉ Nhược: "Cô lấy kiếm vạch trên mặt tôi mấy nhát cũng không phải là không tốt. Mặt tôi vốn sưng vù, trúng kiếm rồi bao nhiêu máu độc chảy ra hết, vết sưng trên mặt dần dần xẹp đi".
Hành trình bám theo và nghe lén
Sau khi tỉnh lại và bò ra khỏi mộ, Ân Ly tìm thấy tấm bia gỗ do Trương Vô Kỵ dựng đề dòng chữ "Ái thê Châu Nhi Ân Ly chi mộ. Trương Vô Kỵ cẩn lập". Nàng âm thầm theo dõi và nghe lén được những lời thề non hẹn biển, xưng hô "Vô Kỵ ca ca" giữa Trương Vô Kỵ và Chu Chỉ Nhược, bấy giờ mới vỡ lẽ "Tăng A Ngưu" chính là Trương Vô Kỵ. Từ đó, nàng lặng lẽ bám gót hai người đến tận núi Thiếu Thất.
Những lần xuất hiện tại chùa Thiếu Lâm
* Giả ma nhát quỉ:
Hành trình bám theo và nghe lén
Sau khi tỉnh lại và bò ra khỏi mộ, Ân Ly tìm thấy tấm bia gỗ do Trương Vô Kỵ dựng đề dòng chữ "Ái thê Châu Nhi Ân Ly chi mộ. Trương Vô Kỵ cẩn lập". Nàng âm thầm theo dõi và nghe lén được những lời thề non hẹn biển, xưng hô "Vô Kỵ ca ca" giữa Trương Vô Kỵ và Chu Chỉ Nhược, bấy giờ mới vỡ lẽ "Tăng A Ngưu" chính là Trương Vô Kỵ. Từ đó, nàng lặng lẽ bám gót hai người đến tận núi Thiếu Thất.
Những lần xuất hiện tại chùa Thiếu Lâm
* Giả ma nhát quỉ:
Lần đầu tiên, nàng xuất hiện bên ngoài cửa sổ đại điện chùa Thiếu Lâm ngay lúc Chu Chỉ Nhược đang lập đàn tràng cầu siêu cho mình (với bài vị "Nữ hiệp Ân Ly chi linh vị"). Khuôn mặt loang lổ sẹo ngang dọc của nàng bất thình lình hiện ra nơi vết thủng trên cửa sổ khiến Chu Chỉ Nhược hoảng loạn thét lên và ngất xỉu vì tưởng hồn ma hiện về báo oán. Trương Vô Kỵ đuổi theo nhưng nàng dùng khinh công lẩn khuất vào bóng đêm.
* Cứu mạng Trương Vô Kỵ:
* Cứu mạng Trương Vô Kỵ:
Lần thứ hai, khi Chu Chỉ Nhược bị Vô Kỵ dồn ép cắn rứt, thẹn quá hóa giận rút kiếm toan đâm chết chàng, Ân Ly đã từ trong đám cỏ chạy vụt ra, vung tay điểm tới để ngăn cản, cứu mạng Trương Vô Kỵ.
Đánh giá và cảm nhận
Sự xuất hiện của Ân Ly đóng vai trò lột trần mọi âm mưu của Chu Chỉ Nhược trên hoang đảo, khiến Chu Chỉ Nhược suy sụp tinh thần và phải thú nhận mọi tội lỗi (rạch mặt Ân Ly, ăn cắp đao kiếm, bỏ thuốc độc...).
Tuy nhiên, bi kịch tâm lý dằn vặt nhất của Ân Ly lại bộc lộ ở đoạn kết. Dù nàng đã tìm thấy Trương Vô Kỵ bằng xương bằng thịt (chính là Tăng A Ngưu - người hết lòng chăm sóc nàng), nàng lại từ chối tình cảm của chàng. Nàng tuyên bố người mình thực sự yêu thương là "thằng bé Trương Vô Kỵ đã cắn chảy máu tay tôi nơi Hồ Điệp Cốc", một hình bóng ngang bướng, dữ dằn trong ký ức tuổi thơ chứ không phải một Trương Vô Kỵ trưởng thành, đàng hoàng, nhân hậu đang đứng trước mặt.
Sự ám ảnh này khiến nàng dứt khoát quay lưng đi thẳng vào bóng đêm, tiếp tục cuộc hành trình lang thang tìm kiếm một ảo ảnh vĩnh viễn không bao giờ có thực, để lại Trương Vô Kỵ ngậm ngùi nhận ra rằng: "Người thực việc thực làm sao có thể bằng được bóng hình đang ở trong tim?". Đây là một trong những kết cục tình yêu u hoài và mang tính triết lý sâu sắc mà Kim Dung dành cho nhân vật của mình.
Đánh giá và cảm nhận
Sự xuất hiện của Ân Ly đóng vai trò lột trần mọi âm mưu của Chu Chỉ Nhược trên hoang đảo, khiến Chu Chỉ Nhược suy sụp tinh thần và phải thú nhận mọi tội lỗi (rạch mặt Ân Ly, ăn cắp đao kiếm, bỏ thuốc độc...).
Tuy nhiên, bi kịch tâm lý dằn vặt nhất của Ân Ly lại bộc lộ ở đoạn kết. Dù nàng đã tìm thấy Trương Vô Kỵ bằng xương bằng thịt (chính là Tăng A Ngưu - người hết lòng chăm sóc nàng), nàng lại từ chối tình cảm của chàng. Nàng tuyên bố người mình thực sự yêu thương là "thằng bé Trương Vô Kỵ đã cắn chảy máu tay tôi nơi Hồ Điệp Cốc", một hình bóng ngang bướng, dữ dằn trong ký ức tuổi thơ chứ không phải một Trương Vô Kỵ trưởng thành, đàng hoàng, nhân hậu đang đứng trước mặt.
Sự ám ảnh này khiến nàng dứt khoát quay lưng đi thẳng vào bóng đêm, tiếp tục cuộc hành trình lang thang tìm kiếm một ảo ảnh vĩnh viễn không bao giờ có thực, để lại Trương Vô Kỵ ngậm ngùi nhận ra rằng: "Người thực việc thực làm sao có thể bằng được bóng hình đang ở trong tim?". Đây là một trong những kết cục tình yêu u hoài và mang tính triết lý sâu sắc mà Kim Dung dành cho nhân vật của mình.
....
Bài liên quan:
- Ân Ly
- Chu Chỉ Nhược
- Chu Chỉ Nhược qua mắt Trương Vô Kỵ đem đao kiếm về Trung Nguyên
- Triệu Mẫn tỷ đấu Tiểu Chiêu - ai thắng?
- Triệu Mẫn phát hiện thân thế Tiểu Chiêu
- Vì sao Kim Hoa bà bà quyết đoạt mạng đệ tử Ân Ly?
- Chu Chỉ Nhược sẽ yêu cầu Trương Vô Kỵ làm điều gì?
- Phỏng vấn Triệu Mẫn và Chu Chỉ Nhược: hai người đẹp nói gì về nhau?
No comments:
Post a Comment