Nổi bật nhất trong bức tranh bi tráng có lẽ là hai mối tình khắc cốt ghi tâm: Trương Thúy Sơn - Ân Tố Tố và Dương Tiêu - Kỷ Hiểu Phù.
Trương Thúy Sơn và Ân Tố Tố: Giọt máu đào nhuộm đỏ đỉnh Võ Đang
Từ cõi mộng Băng Hỏa Đảo đến hiện thực tàn khốc: Trương Thúy Sơn là Trương ngũ hiệp quang minh lỗi lạc, đệ tử ái ân của Thái sơn Bắc đẩu Trương Tam Phong. Ân Tố Tố lại là con gái cưng của Bạch Mi Ưng Vương Ân Thiên Chính, kẻ bị võ lâm trung nguyên liệt vào hàng tà ma ngoại đạo. Sự khác biệt một trời một vực ấy tưởng chừng sẽ khiến họ mãi mãi là kẻ thù.
Thế nhưng, bi kịch ập đến khi họ bước chân trở lại Trung Thổ. Áp lực vô hình của hai chữ "Chính - Tà" và sự dồn ép của các danh môn chính phái nhân ngày thọ bách tuế của Trương Tam Phong đã bức bách gia đình nhỏ đến bước đường cùng.
Bi kịch đổ vỡ và sự xả thân vì tình nghĩa: Nỗi đau đớn tột cùng giáng xuống Trương Thúy Sơn khi chàng bẽ bàng phát hiện ra: Người vợ hiền thục yêu dấu của mình chính là kẻ phóng ám khí, gián tiếp làm tam sư huynh Du Đại Nham tàn phế suốt đời.
Không thể tìm ra lối thoát giữa ranh giới Chính - Tà oan nghiệt, Trương Thúy Sơn chọn cách tàn khốc nhất để giải quyết mọi ân oán. Chàng đứng trước quần hùng thiên hạ, dõng dạc nhận hết mọi lỗi lầm về mình: "Tất cả mọi tội nghiệt đều do Trương Thúy Sơn này làm cả. Đại trượng phu một mình mình làm, một mình mình chịu, hôm nay sẽ để cho các vị được thỏa dạ.". Nói xong, chàng "đưa thanh kiếm lên cổ mình cắt ngang một nhát, máu tươi vọt ra, ngã phịch xuống".
Ân Tố Tố, người con gái từng giết người không ghê tay, nay chứng kiến phu quân vì mình mà chết, cõi lòng cũng nát tan. Lời thề "họa phúc cùng chung" năm xưa trên Băng Hỏa Đảo không phải là lời nói suông. Nàng dặn dò Vô Kỵ xong, nhoẻn một nụ cười thê lương rồi ngã xuống, "trên ngực đã cắm một thanh chủy thủ" tự tận theo chồng.
Cái chết của Trương Thúy Sơn và Ân Tố Tố là một bản án đanh thép cáo buộc thói đạo đức giả của những kẻ tự xưng là "danh môn chính phái". Họ mang danh trượng nghĩa nhưng lại dùng sự bức bách tập thể để dồn một gia đình vào cõi chết. Trương Thúy Sơn dùng cái chết để bảo toàn khí tiết môn phái, bảo vệ bí mật của nghĩa huynh Tạ Tốn, và trọn vẹn tình yêu bao dung dành cho người vợ "tà đạo" của mình. Sự hi sinh của họ là minh chứng cho thấy: Tình yêu chân chính không phân biệt Chính - Tà, và đôi khi, cái chết là sự thăng hoa vĩnh cửu nhất để tình yêu ấy không bị vấy bẩn bởi miệng lưỡi thế gian.
Dương Tiêu và Kỷ Hiểu Phù: Bản di chúc tình yêu mang tên "Bất Hối"
Mối tình ngang trái và sự lựa chọn nghiệt ngã: Kỷ Hiểu Phù là ái đồ được Diệt Tuyệt sư thái (chưởng môn phái Nga Mi) kỳ vọng nhất, vạch sẵn con đường kế nhiệm y bát. Dương Tiêu lại là Quang Minh Tả Sứ của Minh Giáo, một đại ma đầu mà toàn thể võ lâm trung nguyên hận thấu xương. Dương Tiêu đã cưỡng đoạt Kỷ Hiểu Phù, giam lỏng nàng, nhưng cũng chính sự ngang tàng, tiêu sái và tình yêu bá đạo của y đã làm trái tim nữ hiệp danh môn rung động, biến sự oán hận ban đầu thành một tình yêu mê đắm đến mức nàng chấp nhận bỏ trốn, lén sinh con cho y.
Khi chân tướng vỡ lở, Diệt Tuyệt sư thái đã đưa ra một lựa chọn cực kỳ tàn nhẫn: Nếu Kỷ Hiểu Phù đồng ý đi ám sát Dương Tiêu, bà sẽ truyền lại y bát và Ỷ Thiên kiếm, phong nàng làm chưởng môn. Nếu từ chối, kết cục chỉ có cái chết. Kỷ Hiểu Phù, một cô gái bề ngoài nhu mì, lại quì gối và "thần thái cực kỳ kiên quyết, hiển nhiên không chịu theo lệnh sư phụ". Kết quả, nàng bị Diệt Tuyệt sư thái một chưởng đánh vỡ sọ táng mạng ngay tại chỗ.
Sau này, khi đối diện với vị hôn phu Ân Lê Đình - người đàn ông danh môn chính phái đã đau khổ ôm hận chờ đợi nàng suốt mười năm - cô bé Dương Bất Hối dội một gáo nước lạnh vào những ảo mộng của ông bằng một lời tuyên bố tàn nhẫn nhưng lẫm liệt nhất: "Tôi tên Dương Bất Hối. Mẹ tôi bảo rằng, chuyện này mẹ tôi không bao giờ hối hận cả.".
Kim Dung đã xây dựng Kỷ Hiểu Phù như một tượng đài về sự kiên kiên định trong ái tình. Bỏ gia đình, phụ hôn phu, trái lệnh ân sư, vứt bỏ ngôi vị chưởng môn, và cuối cùng dâng hiến cả tính mạng – nàng làm tất cả chỉ để bảo vệ tình yêu với một "tên ma đầu". Ba chữ "không hối hận" chính là cái tát chí mạng vào mặt những kẻ tự xưng là Chính Phái như Diệt Tuyệt sư thái. Kỷ Hiểu Phù dùng cái chết để minh chứng rằng: Tình yêu mà nàng dành cho Dương Tiêu rực rỡ và quang minh chính đại hơn bất cứ thứ giáo điều sáo rỗng nào của võ lâm.
Kết luận
Dưới ngòi bút tài hoa và uyên bác của Kim Dung, bi kịch của Trương Thúy Sơn - Ân Tố Tố và Dương Tiêu - Kỷ Hiểu Phù không đọng lại sự bi lụy, mà toát lên khí phách oai hùng. Họ là những con thiêu thân lao vào ngọn lửa ái tình, chấp nhận để bản thân thiêu rụi chứ tuyệt đối không cúi đầu trước những quy tắc nhân tạo rạch ròi "Chính - Tà".
Máu của họ đã đổ xuống, nhưng chính từ sự xả thân bi tráng ấy, mầm mống của sự bao dung đã nảy mầm. Giọt máu của Thúy Sơn và Tố Tố - Trương Vô Kỵ - sau này sẽ trở thành Giáo chủ Minh Giáo, người dùng chính sự nhân hậu của mình để hóa giải ân oán trăm năm giữa lục đại môn phái và Minh Giáo. Tình yêu của họ dẫu kết thúc bằng cái chết, nhưng dư âm của nó vẫn là một bản trường ca bất tử, sừng sững sống mãi trong thế giới Ỷ Thiên Đồ Long, minh chứng cho một chân lý: Chính hay Tà nằm ở tâm người, còn Tình Yêu thì luôn nằm ở trên mọi ranh giới!
Trong thế giới giang hồ bao la mà Kim Dung đã dày công nhào nặn, cuộc đấu tranh vĩnh cửu không chỉ nằm ở những bí kíp võ công tuyệt đỉnh hay những thanh thần binh lợi khí, mà còn là cuộc chiến ý thức hệ gay gắt giữa hai phe: "Chính phái" và "Tà giáo". Tuy nhiên, điều làm nên sự vĩ đại của ngòi bút Kim Dung chính là việc ông không sơn màu trắng đen rạch ròi cho hai khái niệm này. Càng đi sâu vào các tác phẩm, độc giả càng nhận ra ranh giới giữa chính và tà vô cùng mỏng manh, mang nặng tính định kiến, cảm tính và chứa đựng những nghịch lý xót xa.
Khái niệm "Danh môn Chính phái" và "Tà ma Ngoại đạo"
* Thế nào là Danh môn Chính phái?
Trong võ lâm, "Chính phái" thường để chỉ những môn phái có lịch sử lâu đời, nguồn gốc võ học rõ ràng (thường xuất phát từ Phật giáo hoặc Đạo giáo), và có hệ thống môn quy nghiêm ngặt. Các phái này thường tự nhận mình gánh vác trách nhiệm "hành hiệp trượng nghĩa, cứu tế phò nguy", trừ gian diệt ác.Điển hình nhất là Thiếu Lâm (được tôn là Thái Sơn Bắc Đẩu, nguồn gốc của võ học) và Võ Đang (danh chấn thiên hạ nhờ Trương Tam Phong).
Ngoài ra còn có Ngũ Nhạc Kiếm Phái (Tung Sơn, Thái Sơn, Hoa Sơn, Hằng Sơn, Hành Sơn) hay phái Toàn Chân, Nga Mi, Côn Lôn, Cái Bang...
Võ công của họ thường lấy nội công làm gốc, chú trọng sự rèn luyện tuần tự, quang minh chính đại,,.
* Thế nào là Tà ma Ngoại đạo (Tà giáo)?
Ngược lại, "Tà giáo" thường là những tổ chức có nguồn gốc bí ẩn, đôi khi xuất phát từ ngoại bang, hành tung bí mật và không tuân theo các lề thói đạo đức Nho giáo truyền thống của Trung Nguyên. Võ công của họ thường đi theo đường lối tàn độc, âm hiểm, muốn thành tựu nhanh chóng hoặc phải trả giá bằng nhân tính,.Điển hình là Minh Giáo (Ma giáo) xuất phát từ Ba Tư, thờ Minh Tôn (Ma Ni giáo), do thường xuyên bị triều đình cấm đoán nên phải hành sự ngụy bí, bị người đời gọi chệch từ chữ "Ma" (trong Ma Ni) thành "Ma" (trong ma quỉ).
Hay Triêu Dương thần giáo (Nhật Nguyệt thần giáo), Ngũ Độc giáo (Ngũ Tiên giáo), hoặc phái Tinh Tú của Đinh Xuân Thu chuyên dùng độc dược và những lời nịnh hót vô sỉ.
Sự phân biệt và ranh giới mong manh, cảm tính
Thoạt nhìn, giang hồ phân lập rõ ràng: Chính phái đại diện cho ánh sáng, Tà giáo đại diện cho bóng tối. Các đệ tử chính phái được nhồi nhét tư tưởng "chính tà bất lưỡng lập" (chính tà không thể đội trời chung) từ thuở lọt lòng. Tuy nhiên, Kim Dung đã dùng những nghịch lý trớ trêu để đập tan định kiến này:
Sự đạo đức giả của những kẻ tự xưng là "Chính phái"
Kim Dung đã bóc trần bộ mặt thật của không ít những kẻ núp bóng "danh môn". Bọn họ miệng nói nhân nghĩa đạo đức nhưng bụng dạ hẹp hòi, tàn độc, vì mưu đồ bá nghiệp hoặc bí kíp võ công mà sẵn sàng làm những chuyện cầm thú:
- Dư Thương Hải (chưởng môn phái Thanh Thành): Thân là chưởng môn một đạo quán, nhưng vì thèm khát pho Tịch tà kiếm phổ, y đã đồ sát toàn bộ tiêu cục nhà họ Lâm.
- Nhạc Bất Quần (Quân tử kiếm phái Hoa Sơn): Lão miệng lúc nào cũng răn dạy đệ tử phải tránh xa Ma giáo, lải nhải nhân nghĩa đạo lý, nhưng thực chất lại là kẻ thâm hiểm bậc nhất. Lão gài bẫy chính đồ đệ Lệnh Hồ Xung, lén lút luyện Tịch tà kiếm pháp, tự biến mình thành kẻ tàn ác không kém gì yêu ma.
- Tả Lãnh Thiền (Ngũ Nhạc Minh chủ phái Tung Sơn): Để hợp nhất Ngũ Nhạc phái hòng xưng bá võ lâm, y không từ thủ đoạn hèn hạ nào, từ việc gài gian tế (Lao Đức Nặc), ám sát Lưu Chính Phong, đến việc đồ sát các ni cô phái Hằng Sơn.
Ngay cả những danh môn như Thiếu Lâm, Nga Mi hay Côn Lôn cũng có lúc hồ đồ. Diệt Tuyệt sư thái tàn nhẫn bức tử Kỷ Hiểu Phù chỉ vì nàng trót yêu người của Ma giáo. Bọn Tây Hoa Tử (Côn Lôn) hay Giản Tiệp, Tiết Công Viễn (Không Động) hành xử ngạo mạn, vô sỉ, vong ân phụ nghĩa chẳng khác nào sói lang,.
Nghĩa khí và sự quang minh của những người mang tiếng "Tà giáo"
Ngược lại, Kim Dung xây dựng vô số nhân vật mang danh "Ma giáo" nhưng lại có khí phách đại trượng phu, trọng tình trọng nghĩa:
- Tôn chỉ thực sự của Minh Giáo: Trái với lời đồn đại ác bá, tôn chỉ của Minh Giáo là làm điều thiện, trừ điều ác, cứu tế chúng sinh, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau và phản kháng lại ách thống trị tàn bạo của triều đình.
- Tình huynh đệ trong Ma giáo: Những người như Thường Ngộ Xuân, Bành Oánh Ngọc sẵn sàng chịu chết thay cho anh em. Khúc Dương (trưởng lão Ma giáo trong Tiếu ngạo giang hồ) cùng Lưu Chính Phong kết giao tri kỷ qua âm nhạc, bất chấp rào cản môn phái, tạo nên khúc Tiếu Ngạo Giang Hồ tuyệt luân rồi cùng nhau bình thản chịu chết.
- Hướng Vấn Thiên và Nhậm Ngã Hành: Tuy tính khí ngang tàng, hành sự độc địa với kẻ thù, nhưng họ sòng phẳng, dám làm dám chịu, không thèm dùng lớp vỏ bọc ngụy quân tử để che đậy dã tâm.
Minh họa và phản biện trong tác phẩm
Để chứng minh cho ranh giới cảm tính này, Kim Dung đã mượn miệng các nhân vật để đưa ra những triết lý sắc bén:
- Giác ngộ của Trương Tam Phong: Vị đại tông sư phái Võ Đương là người nhìn thấu suốt nhất ranh giới này. Khi Trương Thúy Sơn e ngại vì lấy Ân Tố Tố (con gái giáo chủ Thiên Ưng giáo), Trương Tam Phong đã cười lớn và nói một câu đúc kết toàn bộ triết lý của Kim Dung: "Hai chữ chính tà, thực ra rất khó phân biệt. Đệ tử chính phái mà tâm thuật bất chính, cũng là tà đồ. Người trong tà phái nhưng nhất tâm hướng thiện, cũng là chính nhân quân tử.".
Sự chất vấn của Trương Vô Kỵ: Trên đỉnh Quang Minh, khi đối diện với Diệt Tuyệt sư thái đang cuồng sát giáo chúng Minh Giáo, Trương Vô Kỵ đã lớn tiếng vạch trần sự phi lý của cái gọi là "chính tà": "Thanh Dực Bức Vương kia chỉ giết hai người, các người giết đến mười lần hơn thế. Y dùng răng giết người, tôn sư dùng Ỷ Thiên kiếm giết người, cũng là giết cả, có gì để phân biệt thiện hay ác?". Câu nói này đánh trúng tim đen của cái mác "chính phái": Người ta tự cho mình cái quyền giết chóc thủ đoạn nhân danh "chính nghĩa", trong khi bản chất hành vi chẳng khác gì ma quỉ.
Sự phản kháng của Đông Tà Hoàng Dược Sư: Hoàng Dược Sư vì căm ghét lề thói giáo điều, sự giả tạo của bọn Nho giáo nên tự nhận mình là "Tà". Ông phẫn nộ thốt lên: "Hoàng Dược Sư ta không tin thứ lễ giáo ăn thịt người không nhả xương ấy thì người ta bảo ta là tà ma ngoại đạo, hừ! Ta là tà ma ngoại đạo nhưng so với bọn khốn khiếp luôn miệng nói nhân nghĩa đạo đức để hại người e còn thua một chút đấy.".
Bản chất võ công không có chính - tà: Khưu Xứ Cơ (phái Toàn Chân) cũng từng nghiệm ra rằng: Võ công bản thân nó không chia thiện ác, toàn là do người dùng. "Làm việc thiện thì võ công càng mạnh càng tốt, làm điều xấu thì võ công càng mạnh càng xấu".
Đánh giá và Kết luận
Bằng cách thiết lập cấu trúc "Chính - Tà" rồi từ từ tháo dỡ nó, Kim Dung đã đưa tiểu thuyết võ hiệp thoát khỏi khuôn mẫu "thiện thắng ác" đơn thuần của truyện cổ tích. Ông ép độc giả (và cả các nhân vật như Lệnh Hồ Xung, Trương Vô Kỵ) phải trải qua sự giằng xé nội tâm đau đớn để nhận ra chân lý: Chiếc áo cà sa không làm nên nhà sư, và nhãn mác "Danh môn chính phái" không định danh được một quân tử.
Ranh giới chính tà trong truyện Kim Dung mang tính cảm tính và định kiến đám đông. Con người ta thường sợ hãi những gì mình không hiểu (như cách người ta sợ Minh Giáo vì họ tụng kinh lạ, hỏa táng người chết, ăn chay,). Sự sợ hãi đó bị những kẻ mang dã tâm (như Thành Côn hay Tả Lãnh Thiền) lợi dụng để kích động sự thù hận tàn sát lẫn nhau.
Nghệ thuật xây dựng "Chính - Tà" của Kim Dung mang đậm triết lý hiện sinh và Phật giáo/Đạo giáo. Ông khẳng định rằng cái "Ác" tột cùng thường ẩn nấp đằng sau danh nghĩa của cái "Thiện" tuyệt đối. Một Lệnh Hồ Xung nát rượu, giao du với bọn đạo tặc lại mang trái tim bồ tát; một Nhạc Bất Quần tao nhã, đọc thi thư lại mang tâm xà.
Trong võ lâm kiếm hiệp Kim Dung, "Chính phái" hay "Tà giáo" rốt cuộc chỉ là những chiếc vỏ bọc chính trị của giang hồ. Ranh giới thực sự không nằm ở việc bạn xuất thân từ Thiếu Lâm hay Hắc Mộc Nhai, mà nằm ở nhân tâm và sự lựa chọn hành động. Cuộc hành trình của các nhân vật chính luôn là cuộc hành trình vượt qua cái nhìn nhị nguyên chật hẹp, gạt bỏ định kiến môn phái để đạt tới tự do của linh hồn, tựa như khúc đàn Tiếu Ngạo Giang Hồ vang lên vòi vọi, mặc kệ thế nhân cười chê hay oán ghét.
....
- Trương Thuý Sơn
- Ân Tố Tố
- Dương Tiêu
- Kỷ Hiểu Phù
- Thú vị 3 mỹ nhân cùng sở thích ... đóng giả người mình yêu?
- Bi kịch tình yêu của Quách Tương và A Tử: KIm Dung có quá nhẫn tâm?
- Tình yêu trong truyện kiếm hiệp thật tuyệt vời
- Tình si và tình dục trong tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung
- Những mỹ nhân chết thảm vì tình yêu trong kiếm hiệp Kim Dung
No comments:
Post a Comment