Trương Vô Kỵ dùng Ỷ thiên kiếm chém đứt xiềng xích cho Tiểu Chiêu

Tiểu Chiêu rất xinh đẹp, thông minh, sâu sắc. Đây mới chính là "đối thủ nguy hiểm nhất" của quận chúa Triệu Mẫn trong hành trình thu phục trái tim Trương Vô Kỵ (minh hoạ)

Cát Tường 

Trong thế giới Ỷ Thiên Đồ Long Ký của Kim Dung, Tiểu Chiêu có lẽ là người con gái mang thân phận kỳ lạ, nhĩn nhịn và chịu đựng nhiều tủi nhục nhất. Tiểu Chiêu chỉ là một cô gái nhỏ vừa chớm tuổi dậy thì, nhưng đã dành trọn cho Trương Vô Kỵ một mối tình thuần khiết, cùng sự hi sinh vô điều kiện và cao thượng biết bao. Hình ảnh Tiểu Chiêu lê bước với sợi xích sắt nặng nề trên tay chân, và sau này được Trương Vô Kỵ dùng Ỷ Thiên kiếm chém đứt, không chỉ là một dấu ấn khó quên trong lòng độc giả, mà còn ẩn chứa những tầng nấc tâm lý sâu sắc của các nhân vật: Dương Tiêu, Dương Bất Hối, Trương Vô Kỵ, Triệu Mẫn và chính Tiểu Chiêu.

Khởi nguồn của sợi xích: Sự đa nghi và tình phụ tử của Dương Tiêu

Tiểu Chiêu là một mỹ nhân tuyệt sắc không thua kém gì Triệu Mẫn quận chúa, nhưng ban đầu xuất hiện với bộ dạng thật xấu xí: méo miệng, gù lưng, thọt chân. Chưa hết, cô bé còn bị khóa chặt bởi một sợi xích kim loại đặc biệt, tạo tiếng kêu leng keng theo mỗi bước đi. 

Tiểu Chiên là con gái của Tử Sam Long Vương (Đại Ỷ Ti, Kim Hoa bà bà), phụng mệnh mẹ trà trộn lên Quang Minh đỉnh để đánh cắp bí kíp Càn Khôn Đại Na Di. Dù Tiểu Chiêu đã ngụy trang cực kỳ khéo léo, nhưng nàng không qua mắt được Quang Minh Tả sứ Dương Tiêu.

Dương Tiêu phát hiện Tiểu Chiêu nửa đêm lén lút lục lọi tìm kiếm khắp các phòng, dọa nạt hay nhốt đói bảy ngày bảy đêm nàng vẫn không khai nửa lời. Vì lo sợ cho sự an nguy của con gái Dương Bất Hối, Dương Tiêu đã dùng hình phạt khắc nghiệt nhất. 

Ông bộc bạch tâm lý của mình với Trương Vô Kỵ: "Tôi nhốt nó bảy ngày bảy đêm không cho ăn, đói đến nỗi chỉ còn thoi thóp, nó cũng không chịu nói. Thành thử tôi mới đem chiếc xích lưu truyền trong bản giáo đã lâu nay khóa nó lại, để khi nào đi lại vang tiếng leng keng, không thể lén gia hại Bất Hối. Tôi sở dĩ chưa giết nó ngay, cốt để tra xét lai lịch của nó.".

Tâm lý Dương Tiêu: Hành động này khắc họa rõ nét một Dương Tiêu lão luyện, túc trí đa mưu và trên hết là một người cha bảo bọc con gái tuyệt đối. Sợi xích là một đòn tâm lý chiến: ông không giết Tiểu Chiêu vì muốn lưu lại manh mối điều tra kẻ thù đứng sau (ông nghi ngờ phái Côn Lôn hoặc Nga Mi phái nàng đến), nhưng ông dùng xích sắt để tước đoạt sự tự do hành động và bắt nàng phải tạo ra tiếng động để mất đi khả năng ám toán con gái mình.

Sợi xích hàn thiết và lời hứa của Trương Vô Kỵ

Sợi xích khóa Tiểu Chiêu không phải sắt thép bình thường, mà được đúc từ "một khối vẩn thạch quái dị từ trên trời rơi xuống". Trương Vô Kỵ từng vận nội công Cửu Dương thần công cái thế để kéo, nhưng "dây xích từ từ dài ra, nhưng vẫn không đứt".

Trong lúc hoạn nạn dưới mật đạo, sự chăm sóc ân cần và xả thân của Trương Vô Kỵ đã làm tan chảy trái tim Tiểu Chiêu. Để đáp lại tấm chân tình đó, Trương Vô Kỵ đã hứa: "Cô yên tâm, cứ tin rằng tôi thể nào cũng mở được xích này cho cô. Chúng mình bị kẹt trong giữa chừng núi như thế này cũng còn ra được, sá gì một sợi dây xích nhỏ?". 

Về sau, chàng còn khẳng định sẽ mượn đao Đồ Long của nghĩa phụ để chặt đứt dây xích cho nàng. Lời hứa ấy gieo vào lòng Tiểu Chiêu một niềm hy vọng lớn lao, bởi với nàng, gông cùm đó không chỉ khóa chặt thể xác, mà còn khóa chặt cả thân phận và nhan sắc của một thiếu nữ tuổi trăng tròn.

Nhát kiếm giải thoát và sự xuất hiện của Ỷ Thiên Kiếm

Khi Trương Vô Kỵ và Tiểu Chiêu chuẩn bị rời đi, Tiểu Chiêu đã cầu xin Vô Kỵ nhờ Triệu Mẫn giúp đỡ: "Công tử mượn Ỷ Thiên kiếm chặt cái dây xích này, chứ không cả đời em sẽ không được tự do nữa.".

Trên đường bám theo phái Nga Mi, cơ hội đã đến. Triệu Mẫn khi đó đang đồng hành cùng Vô Kỵ. Trương Vô Kỵ mở lời: "- Triệu cô nương, tôi nhờ cô một việc trước, cô cho tôi mượn thanh kiếm Ỷ Thiên một chút. 

Triệu Mẫn cười đáp: Công tử chưa đi mượn đao Đồ Long cho tôi đã mượn thanh kiếm Ỷ Thiên rồi, tính thế quả thực tinh minh.".

Dù ngoài miệng trêu chọc, Triệu Mẫn vẫn hào phóng cởi thanh kiếm đưa cho Vô Kỵ. Và khoảnh khắc giải thoát đã diễn ra nhanh chóng: "Trương Vô Kỵ múa kiếm chém xuống, loảng xoảng mấy tiếng nho nhỏ, các khóa xích trên tay chân Tiểu Siêu đứt rời, rơi xuống đất. Tiểu Siêu phục xuống lạy nói:Đa tạ công tử, đa tạ quận chúa.".

Tâm lý các nhân vật trong khoảnh khắc giải thoát

Khoảnh khắc sợi xích rơi xuống mang lại nhiều dư vị tâm lý thú vị giữa ba con người:

* Triệu Mẫn - Sự nhạy bén và ghen tuông ngầm của kẻ đang yêu: 

Triệu Mẫn hào phóng cho mượn thanh thần kiếm, nhưng đôi mắt sắc sảo của nàng lập tức nhận ra một sự thật bị che giấu bấy lâu nay. 

Ngay khi Tiểu Chiêu thoát khỏi xiềng xích, Triệu Mẫn mỉm cười và tung ra một câu bình luận đầy tính "nữ nhi": "Cô bé này xinh thật. Giáo chủ hẳn là thích ngươi lắm.". 

Câu nói này cực kỳ tinh tế. Triệu Mẫn lột trần sự thật rằng Tiểu Chiêu không phải là một nha hoàn xấu xí, tàn tật. Bằng bản năng của một người phụ nữ đang yêu, Triệu Mẫn lập tức xếp Tiểu Chiêu vào danh sách "tình địch" tiềm năng, đồng thời khéo léo châm chọc sự đào hoa của Trương Vô Kỵ.

* Tiểu Chiêu - Sự thẹn thùng và niềm vui vô bờ: 

Khi được giải thoát và nghe Triệu Mẫn khen/trêu chọc, phản ứng của Tiểu Chiêu được miêu tả: "Tiểu Siêu mặt đỏ bừng, mắt sáng lên một niềm vui vô bờ bến.". 

Sự vui sướng này mang ý nghĩa kép. Thứ nhất, nàng đã rũ bỏ được hình hài quái dị, tù đày suốt những năm tháng thanh xuân. Thứ hai, việc được chính Trương Vô Kỵ - người con trai nàng yêu say đắm - chém đứt xiềng xích mang lại một niềm hạnh phúc thầm kín. Sự giải thoát thể xác cũng là sự giải phóng để nàng được sống thật với nhan sắc rực rỡ và tình cảm của chính mình.

* Trương Vô Kỵ - Kẻ nam nhi nặng tình nhưng vô tâm trước sự đời: 

Giữa lúc hai người con gái đang có những đợt "sóng ngầm" về nhan sắc và tình cảm, Trương Vô Kỵ lại thể hiện sự thực dụng và tập trung vào đại cục. Chàng làm ngơ trước câu trêu chọc của Triệu Mẫn, tra kiếm vào vỏ, trả lại cho nàng và lập tức hối thúc: "Thôi mình đi" để lo việc đuổi theo phái Nga Mi. Chàng là người luôn thực hiện trọn vẹn lời hứa, cứu giúp người yếu thế, nhưng lại quá ngây ngô để nhận ra sự phức tạp trong ánh mắt của Triệu Mẫn hay sự rung động tột độ của Tiểu Chiêu.

Kết luận

Việc Trương Vô Kỵ dùng Ỷ Thiên kiếm chém đứt xiềng xích cho Tiểu Chiêu là một chi tiết mang tính biểu tượng cao trong tác phẩm. Thanh Ỷ Thiên kiếm - thứ vũ khí gây ra bao cuộc tinh phong huyết vũ, chém giết vô số người Minh Giáo - nay lại được dùng để giải cứu một thiếu nữ ngây thơ của chính Minh Giáo.

Tuy nhiên, số phận của Tiểu Chiêu dường như mãi gắn liền với những sợi dây trói buộc. Trương Vô Kỵ vửa chém đứt sợi xích hàn thiết trên tay chân nàng, thì không lâu sau đó, Tiểu Chiêu lại phải tự nguyện quàng lên mình một "sợi xích" khác nặng nề hơn gấp vạn lần: Chức vị Thánh nữ và Giáo chủ Tổng giáo Minh Giáo Ba Tư. 

Nàng được tự do về thể xác, nhưng vĩnh viễn mất đi tự do về tình yêu, đành gạt nước mắt chia ly Vô Kỵ nơi biển cả mênh mông để cứu tính mạng cho chàng và mẫu thân. Nhát kiếm Ỷ Thiên đã mở khóa cho Tiểu Chiêu, nhưng không thể mở khóa cho định mệnh oan trái của người con gái tài sắc vẹn toàn này.
.....

Trương Vô Kỵ và Tiểu Chiêu 

Dương Bất Hối nói lời ân hận vì đã đối xấu với Tiểu Chiêu

Hoàn cảnh diễn ra cuộc trò chuyện trút bầu tâm sự này là khi Trương Vô Kỵ cùng Dương Tiêu, Vi Nhất Tiếu từ biệt Trương Tam Phong để rời khỏi núi Võ Đang, đi thám thính hành tung của Triệu Mẫn. Dương Bất Hối ở lại núi Võ Đang để chăm sóc cho Ân Lê Đình, đã tiễn mọi người một đoạn đường dài rồi kéo riêng Trương Vô Kỵ đến ngồi trên một tảng đá để nói chuyện riêng.

Trước khi thổ lộ quyết định gây sốc là sẽ gắn bó cả đời với Ân Lê Đình, Dương Bất Hối đã mượn khoảnh khắc chân thành tuyệt đối này để giãi bày về những hành xử tàn nhẫn của mình trong quá khứ, đặc biệt là đối với Tiểu Chiêu.

Trích nguyên văn lời giãi bày của Dương Bất Hối

Dương Bất Hối đã bộc bạch tâm can mình với Vô Kỵ: "Em đối với Tiểu Chiêu thực hung ác, thực tàn nhẫn, chắc anh không vừa ý. Chỉ vì mẹ em chết thật thê thảm, đối với ác nhân, từ đó em lòng dạ thật cứng rắn. Về sau thấy Tiểu Chiêu đối với anh thật tốt, em không còn ghét nó nữa."

Nghe những lời này, Trương Vô Kỵ mỉm cười thấu hiểu và đáp lại: "Con tiểu a đầu Tiểu Chiêu quả thực có nhiều điều kỳ lạ, có điều anh thấy nó không phải là người xấu đâu."

Tâm lý và hoàn cảnh của Dương Bất Hối

* Tổn thương tuổi thơ biến thành lớp vỏ bọc tàn nhẫn: 

Dương Bất Hối vốn dĩ mang một tuổi thơ đầy bi kịch. Nàng tận mắt chứng kiến mẹ ruột (Kỷ Hiểu Phù) bị Diệt Tuyệt sư thái đánh chết thảm khốc, rồi cùng Trương Vô Kỵ trải qua vạn dặm ngàn cay nghìn đắng, đối diện với cái đói, sự truy sát và thậm chí suýt bị người ta ăn thịt. Những biến cố kinh hoàng đó đã gieo vào lòng cô bé sự hoảng sợ tột độ đối với lòng người ác hiểm. Nàng phải gồng mình lên, dùng sự "cứng rắn", thậm chí là tàn nhẫn để tự bảo vệ bản thân và người cha vừa mới nhận lại.

* Bản chất sự tàn ác với Tiểu Chiêu: 

Hành động xích tay chân Tiểu Chiêu, nghi ngờ Tiểu Chiêu là gián điệp, thậm chí nhiều lần muốn vung kiếm đâm chết nàng tì nữ này không xuất phát từ bản tính độc ác bẩm sinh của Bất Hối. Đó là một phản ứng phòng vệ cực đoan (defense mechanism). Nàng nhìn thấy ở Tiểu Chiêu sự mờ ám, võ công ẩn giấu và những hành tung bí ẩn, nên sự nhạy cảm của một kẻ từng trải qua sinh tử đã biến thành sự đa nghi tàn khốc.

* Sự thức tỉnh nhờ vào "Tình Yêu" và "Lòng Tốt": 

Điểm ngoặt tâm lý của Bất Hối nằm ở chỗ: Nàng nhận ra sự chân thành. Trương Vô Kỵ là ân nhân, là người anh trai mà nàng kính trọng, tin tưởng nhất trên đời. Khi nàng quan sát thấy Tiểu Chiêu xả thân, một lòng một dạ tận tâm đối xử tốt với Trương Vô Kỵ, lớp băng hoài nghi trong nàng tan vỡ. Nàng hiểu rằng một người có thể hết lòng vì người nàng yêu quí thì không thể là kẻ đại ác. Nàng gỡ bỏ sự hận thù, ghen ghét vì nhận ra lòng thiện lương nơi Tiểu Chiêu.

* Tội ác sinh ra từ nỗi sợ hãi: 

Lời thú nhận của Bất Hối phơi bày một hiện thực xót xa trong tâm lý con người: Người bị tổn thương thường dễ làm tổn thương người khác. Trẻ con khi phải trải qua những bi kịch tàn khốc của người lớn (mẹ bị giết, bị truy sát) sẽ đánh mất đi sự ngây thơ. Bất Hối trở nên "hung ác, tàn nhẫn" với Tiểu Chiêu vì thế giới quan của nàng đã bị nhuốm màu tăm tối, nơi bất cứ kẻ khả nghi nào cũng có thể là một Diệt Tuyệt sư thái thứ hai sẵn sàng tước đoạt sinh mạng người thân của nàng.

* Sức mạnh cảm hóa của Lòng Chân Thành: 

Tiểu Chiêu không hóa giải sự thù ghét của Bất Hối bằng việc giải thích hay cãi vã. Tiểu Chiêu cảm hóa Bất Hối bằng chính hành động thực tế – sự hi sinh và tận tâm dành cho Trương Vô Kỵ. Điều này để lại một bài học nhân sinh sâu sắc: Lòng tốt không cần phải chứng minh bằng lời nói. Sự lương thiện chân thành tự thân nó có sức mạnh lan tỏa, bẻ gãy những thành kiến và sự đa nghi gai góc nhất.

* Sự dũng cảm đối diện với phần tối của bản thân: 

Việc một tiểu thư kiêu ngạo như Dương Bất Hối chủ động nhắc lại và thừa nhận sai lầm của mình ("chắc anh không vừa ý") đòi hỏi một sự dũng cảm lớn. Nó cho thấy Bất Hối đã thực sự trưởng thành. Nàng đang trong quá trình tự chữa lành (healing), cởi bỏ những ám ảnh từ cái chết của mẹ để học cách nhìn nhận con người một cách bao dung hơn.

Chi tiết này của Kim Dung tuy nhỏ nhưng là nét bút tuyệt đẹp về tâm lý nhân vật. Nó dọn đường cho tâm hồn Bất Hối trở nên mềm mại, trong sáng, sẵn sàng đón nhận một tình yêu vĩ đại, đầy hi sinh, vượt qua mọi rào cản luân lý với Ân Lê Đình ngay sau đó. Một người con gái dám nhìn nhận cái "ác" của mình trong quá khứ mới có thể mạnh mẽ đi tìm hạnh phúc "không hối hận" trong tương lai.
....

Bài liên quan:

• Triệu Mẫn & Chu Chỉ Nhược: cuộc chiến hoa hồng có ta không có mi
• Tống Thanh Thư mất hết liêm sỉ vì si tình!
• Tống Thanh Thư hạ độc thái sư phụ Trương Tam Phong vì mê gái đẹp
• Vì sao Trương Vô Kỵ bị chửi là "dâm tặc", "dâm đồ ma giáo"?
• Ly kỳ nỗi oan của Trương Vô Kỵ trong cái chết của Mạc Thanh Cốc
• Những giọt nước mắt tình yêu của mỹ nhân kiếm hiệp
• Trương Vô Kỵ và lời nguyền "Mỹ nhân kế"