Hoa Văn
Sự khác biệt giữa Quách Tương và Diệt Tuyệt sư thái
* Tính cách và nhãn quan giang hồ:
Quách Tương mang ngoại hiệu "Tiểu Đông Tà", kế thừa sự hào sảng, không câu nệ lễ giáo thế tục từ ông ngoại Hoàng Dược Sư. Nàng hành hiệp trượng nghĩa với lòng từ bi tự nhiên, sẵn sàng ra tay bênh vực kẻ yếu như Giác Viễn đại sư và thiếu niên Trương Quân Bảo (Trương Tam Phong sau này) bất chấp luật lệ khắt khe của chùa Thiếu Lâm. Trái lại, Diệt Tuyệt sư thái vô cùng cực đoan, bảo thủ và tàn nhẫn. Bà phân định "chính - tà" một cách cứng nhắc, tự cho mình quyền sinh sát và coi Minh Giáo là tà ma ngoại đạo cần phải diệt tuyệt không lưu tình.
* Về quan niệm tình yêu và sự thấu cảm:
Quách Tương thấu hiểu sâu sắc nỗi khổ của tình yêu. Nàng dành cả tuổi thanh xuân đi khắp chân trời góc bể tìm kiếm Thần Điêu đại hiệp Dương Quá, mãi đến năm bốn mươi tuổi mới đại triệt đại ngộ, xuất gia lập phái. Nhờ thấu hiểu ái tình, môn qui Nga Mi thời Quách Tương không hề cấm đệ tử lấy chồng, trừ khi muốn truyền thụ tuyệt học cao thâm nhất mới cần giữ mình đồng trinh. Ngược lại, Diệt Tuyệt sư thái hoàn toàn vô cảm và khắc nghiệt với tình cảm nam nữ. Bà coi việc đệ tử Kỷ Hiểu Phù yêu Dương Tiêu là sự ô nhục, phản bội sư môn vô sỉ, và tàn nhẫn ép Chu Chỉ Nhược phải lập lời thề độc địa để cấm tuyệt tình cảm với Trương Vô Kỵ.
* Nhân cách đạo đức:
Quách Tương rèn luyện võ công và lập phái mang tính chất tu thân và hành hiệp thiên hạ. Trong khi đó, Diệt Tuyệt sư thái sẵn sàng vì mục đích mà không từ thủ đoạn. Bà quan niệm "để thành được đại sự không thể nề tiểu tiết", thậm chí ép đồ đệ Chu Chỉ Nhược phải dùng nhan sắc để lừa gạt, giả vờ khứng chịu Trương Vô Kỵ nhằm đoạt đao kiếm. Đến cuối đời, vì lòng kiêu ngạo bảo vệ danh xưng, bà thà đánh ngược lại Trương Vô Kỵ rồi tự sát rơi xuống đất gãy xương sống, chứ nhất định không nhận sự cứu giúp từ Minh Giáo.
Tại sao Diệt Tuyệt sư thái quá khắc nghiệt với đệ tử?
Sự khắc nghiệt và tàn nhẫn của Diệt Tuyệt sư thái đối với các đệ tử (đặc biệt là Kỷ Hiểu Phù và Chu Chỉ Nhược) không phải là sự độc ác vô cớ, mà xuất phát từ ba nguyên nhân cốt lõi đè nặng lên tâm trí bà:
* Mối thù sâu nặng với Minh Giáo và vết thương tâm lý từ cái chết của sư bá Cô Hồng Tử:
Diệt Tuyệt sư thái mang mối thù không đội trời chung với đại ma đầu Dương Tiêu. Sư bá của bà là Cô Hồng Tử từng mượn Ỷ Thiên kiếm đi tỉ võ với Dương Tiêu, nhưng chưa kịp rút kiếm đã bị đánh bại, bị Dương Tiêu vứt thanh kiếm xuống đất sỉ nhục, dẫn đến việc uất ức sinh bệnh mà chết. Vì vậy, việc đệ tử cưng Kỷ Hiểu Phù (người được bà có ý truyền y bát) lại đem lòng yêu và sinh con cho chính kẻ thù giết sư bá là một sự đả kích và phản bội tột cùng, khiến bà nổi cơn lôi đình tự tay đánh chết đồ đệ.
* Gánh nặng từ di mệnh của tổ sư và bí mật Ỷ Thiên - Đồ Long:
Khác với các đệ tử bình thường, Diệt Tuyệt sư thái là người duy nhất nắm giữ bí mật về binh pháp Vũ Mục Di Thư và võ công Cửu Âm Chân Kinh cất giấu trong Ỷ Thiên kiếm và Đồ Long đao do vợ chồng Quách Tĩnh - Hoàng Dung truyền lại. Cả cuộc đời bà mang trên vai hai tâm nguyện khổng lồ: một là đuổi bọn Thát tử lấy lại giang sơn, hai là đưa phái Nga Mi vượt qua Thiếu Lâm, Võ Đương trở thành môn phái số một Trung Nguyên. Gánh nặng lịch sử này khiến bà trở nên độc đoán, áp đặt trách nhiệm nặng nề lên người kế nhiệm là Chu Chỉ Nhược, ép đệ tử phải hoàn thành di mệnh bằng mọi giá dù phải làm chuyện tàn nhẫn.
* Sự ám ảnh sợ hãi lặp lại "vết xe đổ" của Kỷ Hiểu Phù:
Sau sự phản bội của Kỷ Hiểu Phù, Diệt Tuyệt sư thái sinh ra tâm lý phòng vệ cực đoan. Khi thấy Chu Chỉ Nhược ngầm có tình cảm với Trương Vô Kỵ, bà kinh sợ đệ tử xuất sắc nhất của mình sẽ đi theo vết xe đổ của Kỷ Hiểu Phù mà yêu người của ma giáo. Để triệt tiêu hoàn toàn mầm mống tình cảm này, bà đã dùng biện pháp thao túng tâm lý tàn độc nhất: quì gối ép Chu Chỉ Nhược lập lời thề nếu lấy Vô Kỵ thì cha mẹ dưới cửu tuyền không yên, sư phụ hóa quỉ quấy phá, con trai đời đời làm nô lệ, con gái đời đời làm đĩ điếm.
Bình luận và Đánh giá:
Diệt Tuyệt sư thái là một nhân vật mang tính bi kịch của sự cực đoan. Nếu Quách Tương đại diện cho chữ "Hiệp" thuần túy (sự trượng nghĩa tự do, nhân hậu), thì Diệt Tuyệt sư thái đại diện cho sự méo mó của "Đạo thống". Áp lực phục hưng môn phái, việc nắm giữ cơ mật quốc gia và sự thù hận mù quáng đã biến bà từ một trưởng bối chính phái thành một kẻ bạo chúa tinh thần đối với đồ đệ. Sự khắc nghiệt của bà tuy xuất phát từ mục đích bảo vệ môn phái, nhưng thực chất lại hủy hoại nhân tính của đệ tử, đẩy Kỷ Hiểu Phù vào cõi chết oan khuất và đẩy Chu Chỉ Nhược vào con đường hắc hóa, tha hóa và đau khổ tột cùng.
...
Căm ghét đàn ông vì đồng tính, thất tình?
Phải chăng Diệt Tuyệt sư thái khắc nghiệt là do "thất tình" hoặc "đồng tính" (vì bà thiếu vắng bản năng yêu nam giới như các nhân vật nữ khác)? đối chiếu các tình tiết trong tác phẩm và phong cách xây dựng nhân vật của Kim Dung trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, giả thuyết này dù hấp dẫn nhưng lại đi chệch khỏi cái gốc rễ mà tác giả đã định hình cho nhân vật này.
Cùng phân tích, bình luận giả thuyết dựa trên nguyên tác:
Giả thuyết: "Thất tình" (Từng bị nam giới ruồng bỏ)
Sự thù ghét cực đoan của bà đối với đàn ông, đặc biệt là những kẻ trăng hoa hay có tình ý với đệ tử của bà (như Dương Tiêu hay Trương Vô Kỵ), dễ khiến người ta liên tưởng đến tâm lý hận thù của một người đàn bà từng bị phản bội.
Tuy nhiên, nguyên tác đã khẳng định rõ bản chất của bà: "Diệt Tuyệt sư thái tính tình cô độc, cả đời tiềm tâm học võ, sống ngăn cách với chuyện bên ngoài". Bà không hề có trải nghiệm về tình yêu nam nữ để mà nếm mùi "thất tình".
Nỗi hận thù sâu như biển của bà với đàn ông (cụ thể là Dương Tiêu) không bắt nguồn từ tình ái, mà từ danh dự môn phái và tình cốt nhục: Dương Tiêu đã đánh bại và sỉ nhục sư bá của bà là Cô Hồng Tử, khiến ông uất ức mà chết; đồng thời, một kẻ khác của Minh Giáo (sau này mới rõ là Tạ Tốn giả danh Thành Côn) đã giết chết anh ruột bà là Phương Bình. Nỗi hận đó là hận thù đẫm máu của giang hồ, không phải hận tình.
Giả thuyết "Đồng tính" (Có tình cảm với nữ đệ tử)
Giả thuyết này xuất phát từ việc bà dồn sự quan tâm đặc biệt cho những nữ đệ tử xinh đẹp, tài năng như Kỷ Hiểu Phù và Chu Chỉ Nhược. Nếu bà là người đồng tính, sự phẫn nộ khi Kỷ Hiểu Phù yêu Dương Tiêu, hay việc bà ép Chu Chỉ Nhược thề độc không được yêu Trương Vô Kỵ, có thể được lý giải là sự "ghen tuông bản năng".
Thế nhưng, cách bà đối xử với các nữ đệ tử lại cực kỳ lý trí, tàn nhẫn và mang tính "sử dụng công cụ" hơn là tình cảm ái ân:
* Với Kỷ Hiểu Phù:
Khi Kỷ Hiểu Phù thú nhận thất thân với Dương Tiêu, Diệt Tuyệt sư thái ban đầu không giết ngay, mà ra điều kiện: "Ta sai ngươi làm một việc, đại công cáo thành rồi, ngươi trở lại núi Nga Mi, ta sẽ đem y bát và kiếm Ỷ Thiên truyền lại cho ngươi... " (ám chỉ việc đi ám sát Dương Tiêu). Chỉ khi Kỷ Hiểu Phù kiên quyết thà chết không giết người yêu, Diệt Tuyệt mới vung chưởng đánh vỡ sọ nàng. Một người ghen tuông vì tình yêu đồng giới sẽ không hành xử một cách đầy tính "giao dịch chính trị" như vậy.
* Với Chu Chỉ Nhược:
Bà chọn Chỉ Nhược làm chưởng môn không phải vì nhan sắc, mà vì Chỉ Nhược có "ngộ tính cao hơn cả" so với các sư tỉ. Nhận thấy mình không qua khỏi, bà cần một người đủ thông minh để lĩnh hội võ công trong Cửu Âm Chân Kinh. Bà thậm chí máu lạnh đến mức ép Chỉ Nhược dùng "mỹ nhân kế": "Ta muốn con dùng sắc đẹp dụ y lấy được bảo đao bảo kiếm... để thành được đại sự không thể nề tiểu tiết". Nếu Diệt Tuyệt có tình cảm đồng giới với Chỉ Nhược, bà tuyệt đối sẽ không đẩy người mình yêu vào vòng tay của một gã đàn ông khác (Trương Vô Kỵ) chỉ để đoạt bảo vật.
Sự cuồng tín đè bẹp bản năng sinh học
Chúng ta đều thấy rất rõ: Quách Tương, Kỷ Hiểu Phù, hay Chu Chỉ Nhược đều có bản năng khao khát tình yêu. Vậy tại sao Diệt Tuyệt lại mất đi bản năng này?
Câu trả lời nằm ở sự tha hóa bởi gánh nặng lịch sử và sự cuồng tín đạo giáo. Bà là người duy nhất nắm giữ bí mật quốc gia và võ lâm (trong Ỷ Thiên kiếm và Đồ Long đao) do Hoàng Dung để lại. Toàn bộ tâm trí và linh hồn của bà đã bị cống hiến cho hai mục đích vĩ mô: "Một là làm sao đuổi được bọn Thát tử lấy lại giang sơn cho người Hán; hai là làm sao cho phái Nga Mi võ công đứng đầu thiên hạ, vượt cả Thiếu Lâm, Võ Đương...".
Dưới áp lực khổng lồ của ngai vị chưởng môn và lý tưởng chính trị, Diệt Tuyệt đã tự bóp nghẹt mọi bản năng "con người" (bao gồm cả dục vọng, tình ái, và lòng trắc ẩn). Bà trở thành một cỗ máy, một kẻ cuồng tín nhân danh "đại nghĩa".
Kết luận:
Giả thuyết Diệt Tuyệt sư thái "thất tình" hay "đồng tính" là một góc nhìn phân tích hiện đại, hợp logic khi chúng ta cố gắng dùng các động cơ sinh học/tình dục để lý giải một cá nhân tàn nhẫn và vô cảm với tình ái.
Tuy nhiên, theo tại hạ , thông điệp thực sự mà Kim Dung muốn xây dựng qua nhân vật này đáng sợ hơn nhiều: Bà ta không cần thất tình hay đồng tính để trở nên tàn ác. Sự tàn ác của bà đến từ một lý tưởng bị đẩy đến mức cực đoan. Khi một con người tự coi mình là hiện thân của "Chính đạo" và gánh vác sứ mệnh quá lớn, họ sẵn sàng tước đoạt quyền được yêu, quyền được làm một người phụ nữ bình thường của chính bản thân mình và của những người xung quanh. Diệt Tuyệt sư thái là một bi kịch của sự bạo chúa tinh thần nhân danh lý tưởng, chứ không phải bi kịch của những ẩn ức giới tính.
...
Cái chết của Diệt Tuyệt sư thái & lời đe doạ cuối cùng
Sự kiện Diệt Tuyệt sư thái cự tuyệt sự cứu mạng của Trương Vô Kỵ và bỏ mạng dưới chân tháp Vạn An là một trong những phân cảnh chấn động, bi tráng và khắc họa trọn vẹn nhất bản chất "cực đoan" của vị chưởng môn phái Nga Mi. Quyết định tự sát cùng lời đe dọa cuối cùng của bà để lại một dấu ấn tâm lý nặng nề cho cả Trương Vô Kỵ lẫn Chu Chỉ Nhược.
Kể lại tình huống và Trích nguyên văn
Bối cảnh: Tháp Vạn An bị Triệu Mẫn cho phóng hỏa, quần hùng sáu đại môn phái kẹt trên tầng cao chờ chết. Trương Vô Kỵ đứng dưới chân tháp, dùng thần công Càn Khôn Đại Na Di để đón đỡ từng người nhảy xuống.
Diễn biến: Khi lửa cháy đến nơi, Diệt Tuyệt sư thái ôm Chu Chỉ Nhược nhảy từ trên tháp cao mười mấy trượng xuống. Khi chỉ còn cách mặt đất chừng một trượng, bà vận kình ném Chu Chỉ Nhược lên vài thước để triệt tiêu lực rơi, cứu mạng đồ đệ. Thấy sư thái rơi xuống, Trương Vô Kỵ lập tức tiến lên, vận Càn Khôn Đại Na Di đẩy vào ngang hông bà để cứu mạng.
Tuy nhiên, mọi việc hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của chàng:
"Nào ngờ Diệt Tuyệt sư thái không còn muốn sống nữa, cũng không để phải chịu ơn của Minh giáo, thấy chàng tung chưởng đánh ra, thu hết tàn lực toàn thân, đánh ngược lại một chưởng. Hai chưởng đụng nhau, nghe bình một tiếng lớn, chưởng lực của Trương Vô Kỵ bị bà ta làm sai phương hướng, nghe lách cách mấy tiếng, Diệt Tuyệt sư thái đã rơi phịch xuống đất, xương sống gãy thành mấy đoạn.".
Khi Chu Chỉ Nhược nhào tới khóc lóc, sư thái trối trăn, nhắc nhở đồ đệ không được quên lời thề và phải làm đúng những gì bà đã giao phó (làm chưởng môn, đoạt đao kiếm).
Ngay lúc đó, Trương Vô Kỵ chạy tới định thăm mạch cứu chữa, nhưng bà đã dùng chút hơi tàn cuối cùng để giáng xuống đầu chàng một lời đe dọa rợn người:
"Diệt Tuyệt sư thái liền lật tay, nắm chặt cổ tay chàng, rít lên: - Dâm đồ của ma giáo kia, nếu ngươi làm ô uế tấm thân thanh bạch của ái đồ ta, dù thành quỉ ta cũng không tha... Chữ “ngươi” sau cùng chưa ra khỏi miệng, hơi thở đã tuyệt nhưng Diệt Tuyệt sư thái vẫn còn nắm chặt tay Trương Vô Kỵ không buông, năm móng tay bấm vào cổ tay chàng bật cả máu ra.".
Phân tích và Bình luận
* Pha "tự sát" mang vỏ bọc cự tuyệt:
Cú đánh ngược lại chưởng lực của Trương Vô Kỵ là một hành động tự sát có chủ đích. Trương Vô Kỵ muốn cứu người, nhưng Diệt Tuyệt lại dùng chính kình lực của chàng để phá vỡ thế cân bằng, khiến bản thân rơi tự do xuống đất và gãy nát xương sống. Bà thà chọn cái chết đau đớn, thê thảm nhất chứ quyết không để thân mình chạm vào tay của kẻ thù. Điều này cho thấy ranh giới "Chính - Tà" trong mắt Diệt Tuyệt sư thái là một bức tường thành không thể phá vỡ. Bà thà nát ngọc chứ không cam chịu ngói lành, thà chết vinh chứ không sống nhục mà mang ơn Minh giáo.
* Lời đe dọa mang tính áp chế tinh thần:
Câu chửi thề "Dâm đồ của ma giáo kia... dù thành quỉ ta cũng không tha" là đòn tâm lý cuối cùng bà giáng xuống cả Trương Vô Kỵ lẫn Chu Chỉ Nhược.Với Trương Vô Kỵ: Bà gán cho chàng cái mác "dâm đồ", biến tình cảm trong sáng của chàng thành sự ô uế. Lời nguyền rủa này ám ảnh chàng, đồng thời vạch ra một ranh giới đạo đức, ngăn cấm chàng đụng đến Chu Chỉ Nhược. Chi tiết "năm móng tay bấm vào cổ tay chàng bật cả máu ra" dù bà đã tắt thở cho thấy sự oán hận của bà đã khắc sâu đến tận xương tủy, chuyển hóa thành phản xạ vật lý vượt qua cả cái chết.
* Với Chu Chỉ Nhược:
Lời đe dọa Vô Kỵ thực chất cũng là lời cảnh cáo dành cho Chỉ Nhược. Trước đó, sư thái đã ép Chỉ Nhược thề độc nếu lấy Vô Kỵ thì sư phụ sẽ "thành ma quỉ khiến cho con một đời ngày đêm không ổn". Lời thề này và cái nắm tay bật máu trước khi chết chính là gông cùm khóa chặt cuộc đời Chu Chỉ Nhược, ép nàng phải đi theo con đường tàn nhẫn mà sư phụ đã vạch sẵn
Tâm lý Diệt Tuyệt sư thái
Tâm lý của Diệt Tuyệt sư thái trong sát na cuối cùng là sự hòa quyện của ba yếu tố:
* Sự kiêu hãnh tuyệt đối, Sự thù hận giáo điều và Sự bảo bọc cực đoan
Sự kiêu hãnh tuyệt đối của bậc Tông sư: Bà coi danh dự của bản thân và phái Nga Mi cao hơn mạng sống. Việc bị Nhữ Dương Vương bắt giam, tước đoạt Ỷ Thiên kiếm đã là một sự sỉ nhục, bà từng tuyên bố "anh danh một đời trôi theo giòng nước, thực không còn muốn sống mà ra khỏi cái tháp này". Do đó, cái chết là sự giải thoát để bảo toàn khí tiết.
* Thù hận giáo điều:
Suốt đời bà coi Minh giáo là tà ma ngoại đạo. Mối thù sư huynh Cô Hồng Tử bị Dương Tiêu chọc tức chết, đồ đệ cưng Kỷ Hiểu Phù bị Dương Tiêu làm nhục (theo góc nhìn của bà) khiến bà thù hận đến mức mù quáng. Do đó, bà mặc định Trương Vô Kỵ (Giáo chủ Minh giáo) cứu Chu Chỉ Nhược chỉ là để "dụ y lọt vào bẫy" và làm nhục đệ tử mình như Dương Tiêu từng làm. Tâm lý này cứng ngắc đến mức ngay cả cái chết cũng không thể cảm hóa.
* Tình thương đệ tử cực đoan:
Dù tàn nhẫn, không thể phủ nhận bà rất thương Chu Chỉ Nhược. Hành động dùng chút sức tàn cuối cùng ném Chỉ Nhược lên cao để nàng được sống sót là minh chứng cho tấm lòng người thầy. Nhưng thứ tình thương ấy lại vô cùng độc hại: bà bảo vệ thân xác đồ đệ, nhưng lại dùng lời thề độc và nhiệm vụ phục hưng môn phái để bóp nghẹt trái tim, giết chết hạnh phúc tương lai của nàng.
Đánh giá và Cảm nhận
Nhân vật Diệt Tuyệt sư thái là một trong những hình mẫu "Danh môn chính phái" gai góc và ấn tượng nhất của Kim Dung. Qua cái chết của bà, ta cảm nhận được một sự nghẹt thở và xót xa.
Bà là hiện thân của sự giáo điều và bảo thủ cực đoan. Kim Dung đã mượn cái chết của Diệt Tuyệt để đặt ra một dấu hỏi lớn về "Chính và Tà". Trương Vô Kỵ, mang danh ma đầu, lại xả thân cứu người, lấy đức báo oán; còn Diệt Tuyệt sư thái, mang danh ni cô hướng Phật, lại ra tay tàn sát không gớm tay, và tự tử chỉ vì lòng kiêu hãnh hẹp hòi.
Cái chết của bà tuy bi tráng, thể hiện dũng khí "uy vũ bất năng khuất", nhưng lại để lại một di sản thù hận nặng nề, trực tiếp xô đẩy Chu Chỉ Nhược vào con đường hắc hóa, trở thành một bi kịch lớn của toàn bộ tác phẩm. Nụ cười nhợt nhạt lúc nhắm mắt của bà là sự mãn nguyện của một người đã thành công trong việc thao túng tương lai của người khác bằng chính sinh mạng của mình.
...
Bài liên quan:
- Quách Tương
- Diệt Tuyệt sư thái
- Diệt Tuyệt sư thái: tàn bạo vô lý
- Trộm đao kiếm trên hoang đảo: bước ngoặt hắc hoá của Chu Chỉ Nhược
- Chu Chỉ Nhược & Võ công quỷ dị Cửu âm bạch cốt trảo
- Chu Chỉ Nhược gài Trương Vô Kỵ dạy võ công trấn phái
- Sự thật dưới đáy địa lao: 4 bức vẽ của Tạ Tốn và sự sụp đổ của mặt nạ Chu Chỉ Nhược
No comments:
Post a Comment