Cát Tường
Cùng bàn luận và phân tích để trả lời câu hỏi cốt lõi: Trương Vô Kỵ thực sự hủy hôn vì giữ lời hứa, hay vì nắm tóc vàng của Tạ Tốn?
Triệu Mẫn xông vào lễ cưới, yêu cầu Trương Vô Kỵ "không được cùng Chu cô nương bái đường thành thân"
Đúng vào ngày rằm tháng ba, tại Hào Châu, Minh Giáo tổ chức hôn lễ linh đình cho giáo chủ Trương Vô Kỵ và chưởng môn phái Nga Mi Chu Chỉ Nhược. Khi hai người vừa cất tiếng "Bái thiên!" và chuẩn bị quì xuống, một biến cố kinh thiên động địa xảy ra:
"bỗng từ ngoài cửa có tiếng người thánh thót kêu lên: Khoan đã! Một bóng xanh thấp thoáng, một thiếu nữ cười hì hì đã đứng ngay giữa sân, chính là Triệu Mẫn.".
Bất chấp sự ngăn cản của cường địch xung quanh, Triệu Mẫn tiến thẳng đến trước mặt Trương Vô Kỵ, yêu cầu chàng thực hiện lời hứa thứ hai trong ba điều đã giao ước (để đổi lấy Hắc Ngọc Đoạn Tục Cao cứu Du Đại Nham và Ân Lê Đình). Nàng kiễng chân thì thầm vào tai Vô Kỵ:
"Việc thứ hai là bảo anh hôm nay không được cùng Chu cô nương bái đường thành thân.".
Trương Vô Kỵ lập tức từ chối vì cho rằng yêu cầu này vi phạm đạo hiệp nghĩa, bởi chàng đã có ước định vợ chồng với Chỉ Nhược. Thấy Vô Kỵ cự tuyệt, Triệu Mẫn không hề nao núng, nàng tung ra "đòn sát thủ":
"Triệu Mẫn nói: - Được, vậy anh xem đây là cái gì? Nàng mở bàn tay phải ra, đưa vào trước mặt chàng. Trương Vô Kỵ vừa nhìn thấy, kinh hoảng run bần bật, lật đật hỏi: - Đây là... đây là...".
Triệu Mẫn lập tức cất vật đó đi, bỏ lại một câu lửng lơ rồi chạy vọt ra ngoài. Sự xuất hiện của vật lạ đó đã đánh gục hoàn toàn ý chí phản kháng của Vô Kỵ. Chàng hốt hoảng đuổi theo và lớn tiếng nhượng bộ:
"- Được rồi, tôi theo lời cô, hôm nay không thành hôn nữa.".
Hậu quả là Chu Chỉ Nhược nổi điên, xuất chiêu Cửu Âm Bạch Cốt Trảo toan giết Triệu Mẫn nhưng bị Vô Kỵ cản lại. Trong sự nhục nhã ê chề trước quần hùng thiên hạ, Chu Chỉ Nhược giựt đứt khăn che mặt, bóp nát những viên ngọc trai trên mũ phượng, xé toạc áo cưới, thề ân đoạn nghĩa tuyệt với Vô Kỵ rồi bỏ đi.
Vật mà Triệu Mẫn đưa ra rốt cuộc là gì? Kim Dung đã giải đáp ngay sau đó:
"Thì ra trong tay Triệu Mẫn đưa ra cho Trương Vô Kỵ coi là một nắm tóc màu vàng. Trương Vô Kỵ vừa nhìn qua biết ngay là tóc của Tạ Tốn... Trương Vô Kỵ tưởng rằng mái tóc của Tạ Tốn đã bị Triệu Mẫn cắt đi một mảng... nếu như mình bái đường thành thân cùng Chu Chỉ Nhược, nàng giận dữ quay về sẽ ra tay giết Tạ Tốn... thành thử không kịp giải thích cho Chu Chỉ Nhược nghe nỗi khổ tâm của mình...".
Trương Vô Kỵ hủy hôn vì lời hứa hay vì nắm tóc của Tạ Tốn?
Có thể thấy về mặt ý thức và trực tiếp: Trương Vô Kỵ hủy hôn 100% là vì nắm tóc vàng của nghĩa phụ Tạ Tốn, chứ hoàn toàn không phải vì tinh thần "trọng tín giữ lời hứa" với Triệu Mẫn.
Bằng chứng vô cùng rõ ràng: Khi Triệu Mẫn vừa đưa ra yêu cầu hủy hôn, Vô Kỵ đã kiên quyết từ chối với lý do việc này vi phạm chữ "Nghĩa" (một trong những điều kiện tiên quyết khi chàng nhận lời hứa). Chỉ đến khi Triệu Mẫn đưa nắm tóc vàng ra, đánh thẳng vào tử huyệt lớn nhất đời chàng là "chữ Hiếu" và tính mạng của người cha nuôi, Vô Kỵ mới hoảng loạn đầu hàng. Như vậy, lời hứa chỉ là cái cớ bề ngoài của Triệu Mẫn, còn nắm tóc vàng mới là "vũ khí" thực sự ép Vô Kỵ phải đào hôn.
Tuy nhiên, về mặt tiềm thức và tâm lý sâu xa thì không hẳn là vậy: Nắm tóc vàng của Tạ Tốn vô tình lại mang đến cho Trương Vô Kỵ một "lý do đạo đức hoàn hảo" để... trốn chạy khỏi đám cưới này?!
Trương Vô Kỵ nổi tiếng là người nhu nhược, thiếu quyết đoán trong tình cảm. Sâu thẳm trong tim, người chàng yêu nhất, khắc cốt ghi tâm nhất chính là Triệu Mẫn (như sau này chàng đã thú nhận với Chu Chỉ Nhược). Việc kết hôn với Chu Chỉ Nhược phần lớn là do sự đưa đẩy của hoàn cảnh, do nghe lời Tạ Tốn, và do trách nhiệm bù đắp. Khi Triệu Mẫn xuất hiện, trái tim Vô Kỵ đã "đập thình thình". Nắm tóc của Tạ Tốn không chỉ là lời đe dọa sinh tử, mà còn là chiếc phao cứu sinh giải thoát chàng khỏi cuộc hôn nhân mà sâu thẳm trong vô thức, chàng chưa hoàn toàn sẵn sàng. Việc đi cứu nghĩa phụ là đạo hiếu làm con, không ai trên đời có thể oán trách chàng được.
Phân tích và Cảm nhận
* Sự mưu lược và dũng cảm tuyệt đỉnh của "Yêu nữ" Triệu Mẫn:
Pha cướp rể này xứng đáng đưa Triệu Mẫn lên vị trí nữ nhân vật thông minh, can đảm và bạo liệt bậc nhất của Kim Dung. Nàng hiểu quá rõ Trương Vô Kỵ: một kẻ nhân từ, trọng tình trọng nghĩa, và cực kỳ có hiếu. Nàng biết thừa nếu chỉ dùng "lời hứa" suông để bắt Vô Kỵ bỏ vợ, chàng sẽ dùng lý lẽ "đạo hiệp nghĩa" để từ chối. Vì vậy, nàng chuẩn bị sẵn nắm tóc của Tạ Tốn (do một thủ hạ đánh cắp ở chùa Thiếu Lâm mang về bằng cái giá của sinh mạng).
Việc nàng dám đơn thương độc mã bước vào sào huyệt của Minh Giáo, nơi hàng trăm cao thủ đang chực chờ băm vằm nàng, chỉ để đưa ra một nắm tóc rồi quay lưng bỏ chạy, là một đòn thao túng tâm lý đỉnh cao. Nàng không cầu xin nhưng cương quyết đấu tranh cho tình yêu, nàng dùng tính mạng của Tạ Tốn để ép Vô Kỵ phải tự xé bỏ sĩ diện, tự mình từ bỏ Chu Chỉ Nhược.
* Bi kịch tột cùng của Chu Chỉ Nhược:
Sự kiện này là nhát dao chém đứt chút thiện lương cuối cùng của Chu Chỉ Nhược. Là một chưởng môn phái Nga Mi uy danh, nàng bị lăng nhục ngay trong ngày vui nhất đời mình trước mặt quần hùng thiên hạ. Sự lựa chọn đuổi theo Triệu Mẫn của Vô Kỵ (dù vì lý do cứu cha) đã giáng một đòn chí mạng vào lòng kiêu hãnh của nàng. Có thể nói: Chu Chỉ Nhược đã bị hạ nhục, thật bẽ bàng.
Hành động bóp nát ngọc trai và xé toạc áo cưới là biểu tượng cho sự rạn nứt vĩnh viễn. Từ một cô gái bến Hán Thủy dịu dàng, nàng bị hoàn cảnh và sự thiếu tinh tế của Vô Kỵ đẩy vào con đường hắc hóa, trở thành một ác nữ luyện tà công để trả thù.
* Ranh giới mong manh giữa Tình Yêu và Bổn Phận:
Tình huống này đặt ra một bài toán nhân sinh đầy nghiệt ngã: Giữa tình phu thê (đám cưới với Chu Chỉ Nhược) và đạo hiếu nghĩa (tính mạng Tạ Tốn), con người phải chọn gì? Kim Dung đã để Trương Vô Kỵ chọn Đạo Hiếu. Thế nhưng, cái giá phải trả quá đắt: danh dự của một người con gái bị hủy hoại, đại cục của Minh Giáo và Nga Mi bị sứt mẻ.
Nó cho thấy sự bi đát của những con người gánh vác quá nhiều ân oán giang hồ. Ở đời, có những lựa chọn không có đúng hay sai tuyệt đối, mà chọn con đường nào cũng đầy thương tích. Hành động bóp nát ngọc trai của Chu Chỉ Nhược và bóng lưng rướm máu của Triệu Mẫn bỏ chạy trong tuyết lạnh là bức tranh tương phản dữ dội nhất về cái giá của chữ Tình trong chốn võ lâm.
...
Chốt lại, Vô Kỵ vẫn còn nợ Triệu Mẫn lời hứa không được cưới Chu Chỉ Nhược?
Về mặt chính thức và diễn biến truyện, Trương Vô Kỵ không còn nợ Triệu Mẫn lời hứa hủy hôn lễ, vì cả hai nhân vật đều mặc định việc bỏ dở đám cưới hôm đó chính là việc hoàn thành tâm nguyện thứ hai của Triệu Mẫn.
Ở chương cuối cùng của tác phẩm, chính Triệu Mẫn đã xác nhận điều này khi nói với Trương Vô Kỵ: "chàng đáp lời làm cho em ba việc, việc thứ nhất là đi mượn thanh đao Đồ Long, việc thứ hai là hôm đó ở Hào Châu không được thành hôn với Chu tỉ tỉ, hai việc coi như đã xong rồi. Còn việc thứ ba, hừ, chàng không được nói rồi nuốt lời đấy nhé.". Ngay sau đó, lời hứa thứ ba được Triệu Mẫn đưa ra chỉ là yêu cầu Trương Vô Kỵ ngày ngày kẻ lại đôi lông mày nhạt cho nàng.
Dưới đây là phần phân tích, bình luận và đánh giá về tình huống "nắm tóc Tạ Tốn" dưới góc độ lời hứa:
Nắm tóc Tạ Tốn không thay thế lời hứa, mà là "công cụ" để ép thực hiện lời hứa
Như nói ở trên, Trương Vô Kỵ hoảng hốt bỏ chạy khỏi hôn lễ trực tiếp là vì nhìn thấy nắm tóc vàng của nghĩa phụ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Triệu Mẫn, đó là một chiến thuật thao túng tâm lý hoàn hảo.
Khi Triệu Mẫn yêu cầu Vô Kỵ không bái đường thành thân, chàng đã lập tức từ chối vì cho rằng nó vi phạm "đạo hiệp nghĩa" do đã có ước hẹn với Chu Chỉ Nhược.
Triệu Mẫn hiểu quá rõ tính cách của Vô Kỵ: chàng quá nhân hậu, hay cả nể và bị trói buộc bởi các qui tắc đạo đức. Nàng biết không thể chỉ dùng "lời hứa" suông để bắt chàng đào hôn. Do đó, nắm tóc của Tạ Tốn được đưa ra như một đòn bẩy (leverage) đánh vào tử huyệt chữ Hiếu, nhằm triệt tiêu sự phản kháng về mặt đạo đức của Vô Kỵ, ép chàng phải hoàn thành yêu cầu thứ hai của nàng.
Sự chấp nhận ngọt ngào của Trương Vô Kỵ
Xét về lý, Trương Vô Kỵ hoàn toàn có thể cãi cùn rằng: *"Ta hủy hôn là đi cứu nghĩa phụ, chứ không phải làm theo lời hứa của cô." Nhưng chàng không hề bắt bẻ điều đó. Việc chàng dễ dàng chấp nhận việc đào hôn là "lời hứa thứ hai" xuất phát từ hai lý do tâm lý:
Về mặt hiện thực: Kết quả hành động của chàng đã thỏa mãn đúng điều kiện Triệu Mẫn đưa ra là "hôm nay không được cùng Chu cô nương bái đường thành thân".
Về mặt tình cảm: Tuy vậy tận sâu thẳm, Trương Vô Kỵ biết ơn Triệu Mẫn. Chàng yêu Triệu Mẫn nhất, việc lấy Chu Chỉ Nhược mang tính trách nhiệm nhiều hơn. Cú phá bĩnh của Triệu Mẫn, dù tàn nhẫn, lại giải thoát chàng khỏi cuộc hôn nhân khiên cưỡng. Do đó, chàng tự nguyện ghi nhận sự việc đó vào "hóa đơn" lời hứa mà không so đo tính toán.
Cú lật lọng trớ trêu ở hồi kết
Điểm thú vị và đỉnh cao triết lý nhân sinh của Kim Dung trong tình tiết này là: Trương Vô Kỵ không còn nợ Triệu Mẫn, nhưng chàng lại đang nợ Chu Chỉ Nhược một lời hứa y hệt.
Trước đó, để ép Chu Chỉ Nhược nói ra tung tích của Triệu Mẫn, Trương Vô Kỵ đã phải vỗ tay ba cái lập lời thề sẽ làm cho Chu Chỉ Nhược một chuyện (với điều kiện không vi phạm đạo hiệp nghĩa, không cản trở đại nghiệp).
Chính vì vậy, khép lại Ỷ Thiên Đồ Long Ký, khi Trương Vô Kỵ đang lãng mạn cầm bút hứa sẽ vẽ lông mày cho Triệu Mẫn suốt đời, thì Chu Chỉ Nhược xuất hiện ngoài cửa sổ, cười khúc khích và tung ra đòn chí mạng:
"Vô Kỵ ca ca, chàng cũng đã bằng lòng làm cho em một chuyện nữa đó... Lúc này thiếp chưa nghĩ ra, biết đâu hôm chàng bái đường thành thân với Triệu gia muội tử thiếp lại nghĩ ra không chừng."
Chi tiết này cho thấy tình yêu trong thế giới Kim Dung không bao giờ có một cái kết dễ dàng, trọn vẹn tuyệt đối. Lời hứa của Triệu Mẫn đã từng phá nát đám cưới của Chu Chỉ Nhược, nay Chu Chỉ Nhược lại dùng chính một lời hứa khác lơ lửng trên đầu Trương Vô Kỵ để đe dọa hạnh phúc tương lai của Triệu Mẫn.
Nó khẳng định một triết lý: Trong ân oán tình thù, con người ta giải quyết xong món nợ này, thường vô tình lại tạo ra một món nợ khác. Trương Vô Kỵ thả cây bút rớt cái "cạch" xuống bàn trong sự ngổn ngang trăm mối [8], chứng minh rằng vị anh hùng vô địch thiên hạ có thể giải quyết mọi ân oán giang hồ, nhưng mãi mãi bị mắc kẹt trong mớ bòng bong của những người phụ nữ yêu chàng.
....
Trương Vô Kỵ tự nguyện "thuê bao trọn đời"!
Lại nói về yêu cầu chót của Triệu Mẫn là nhờ Trương Vô Kỵ vẽ lông mày cho mình ở phân cuối truyện. Nếu soi xét kỹ lại "hợp đồng" giữa hai người trong nguyên tác, có một cú "bẻ lái" hài hước và thú vị: Triệu Mẫn không hề yêu cầu Trương Vô Kỵ tô lông mày mỗi ngày, mà chính Trương Vô Kỵ đã tự nguyện biến yêu cầu 1 lần thành "gói thuê bao trọn đời"!
Cụ thể, Triệu Mẫn chỉ đưa ra yêu cầu thứ ba rất đơn giản: "Lông mày em nhạt quá, chàng vẽ lại cho em đi. Chuyện này có gì vi phạm đạo hiệp nghĩa trong võ lâm chăng?". Nàng chỉ yêu cầu "vẽ lại" (một lần).
Nhưng chàng ngốc họ Trương vừa cầm bút lên, đã cười và tự chui đầu vào rọ: "Từ nay trở đi, anh sẽ ngày ngày vẽ lông mày cho em". Tức là chàng ta đã biến thỏa thuận "một lần" thành "nhiều lần và vô thời hạn"!
Cú chốt sale quá đẳng cấp của Triệu Mẫn
Triệu Mẫn quả không hổ danh là nữ cường nhân túc trí đa mưu nhất truyện. Hai lời hứa đầu tiên của nàng đều là những việc "động trời": mượn đao Đồ Long (ảnh hưởng đến quyền lực võ lâm) và cấm bái đường với Chu Chỉ Nhược (hủy hoại một liên minh chính phái). Nhưng lời hứa thứ ba, nàng lại chọn một việc nhỏ nhặt, nữ tính và riêng tư nhất: kẻ lông mày.
Sự thông minh của Triệu Mẫn nằm ở chỗ nàng không ép Vô Kỵ phải hứa "lấy em làm vợ". Nàng chỉ đưa ra một hành động mang tính biểu tượng của tình phu thê. Nàng biết thừa với tính cách ôn nhu, đa tình của Vô Kỵ, khi đã cầm cây bút lên kẻ mày cho người con gái mình yêu nhất, chàng sẽ tự động gia hạn hợp đồng. Sự vi phạm thỏa thuận này là một "lỗi hợp đồng" ngọt ngào nhất mà Triệu Mẫn giăng ra, và Vô Kỵ đã vui vẻ nhảy vào.
"Tự nguyện đầu hàng" của chàng trai cả đời bị lừa
Xuyên suốt tác phẩm, Trương Vô Kỵ liên tục bị phụ nữ lừa gạt. Ân Tố Tố trước khi chết đã dặn: *"Phải đề phòng đàn bà lừa dối, đàn bà càng đẹp, lừa người càng giỏi". Chàng từng bị Chu Cửu Chân lừa, bị Chu Chỉ Nhược lừa, và bị chính Triệu Mẫn quay như chong chóng hết lần này đến lần khác.
Thế nhưng ở hồi kết, sự tự nguyện đòi "ngày ngày vẽ lông mày" cho thấy Trương Vô Kỵ đã hoàn toàn buông vũ khí. Chàng không còn quan tâm đến việc mình bị lừa hay bị vi phạm thỏa thuận nữa. **Chàng chấp nhận bị Triệu Mẫn "mặc cả" và thao túng cả đời. Quyền lực của Giáo chủ Minh giáo, võ công cái thế thiên hạ nay thu bé lại chỉ bằng một cây bút kẻ mày hầu hạ nương tử.
Nghiệp quật nhãn tiền: Thoát nợ võ lâm nhưng không thoát nợ phụ nữ
Cái kết này càng trở nên tức cười và trớ trêu khi Trương Vô Kỵ vừa mới lâng lâng đắc ý vì tưởng đã trả xong mọi nợ nần. Chàng vừa tuyên bố sẽ kẻ lông mày mỗi ngày, thì Chu Chỉ Nhược xuất hiện ngoài cửa sổ cười khúc khích: "Vô Kỵ ca ca, chàng cũng đã bằng lòng làm cho em một chuyện nữa đó".
Khi Vô Kỵ hỏi nàng muốn gì, Chu Chỉ Nhược đáp: "Lúc này thiếp chưa nghĩ ra, biết đâu hôm chàng bái đường thành thân với Triệu gia muội tử thiếp lại nghĩ ra không chừng".
Chi tiết này đẩy nét bút tài hoa hài hước và triết lý của Kim Dung lên một tầng cao hơn nữa. Trương Vô Kỵ có thể dùng Càn Khôn Đại Na Di để hóa giải mọi đòn tấn công của thiên hạ, có thể dùng y thuật cứu sống vạn người, có thể từ bỏ cả ngai vàng Hoàng đế, nhưng chàng vĩnh viễn không thể hóa giải được những "lời hứa" với phụ nữ.
Cây bút lông rớt cái "cạch" xuống bàn ở dòng cuối cùng của tác phẩm là âm thanh của sự bất lực đầy đáng yêu. Thỏa thuận kẻ lông mày tưởng chừng là dấu chấm hết viên mãn cho một thiên tình sử, ngờ đâu lại mở ra một cuộc "chiến tranh lạnh" hứa hẹn còn mệt mỏi hơn cả việc đánh quân Nguyên. Vô Kỵ nợ Triệu Mẫn một lời hứa thành một đời, nay lại gánh thêm một lời hứa treo lơ lửng trên đầu từ Chu Chỉ Nhược. Anh hùng cái thế cuối cùng cũng chỉ là "con nợ" tơi bời trong lưới tình!
...
Bài liên quan:
- Trương Vô Kỵ
- Triệu Mẫn thả thính quyết đốn tim Trương Vô Kỵ
- Triệu Mẫn bị Trương Vô Kỵ đốn tim từ khi nào?
- Nỗi oan của Triệu Mẫn
- Khi mỹ nhân rạch mặt đối thủ
- Trương Vô Kỵ tự vẫn vì bị nghi oan giết Mạc Thanh Cốc
- Triệu Mẫn không mắc cỡ dù bị vạch mặt giả làm Trương Vô Kỵ
- Chu Chỉ Nhược qua mắt Trương Vô Kỵ đem đao kiếm về Trung Nguyên
- Triệu Mẫn tỷ đấu Tiểu Chiêu - ai thắng?
- Triệu Mẫn phát hiện thân thế Tiểu Chiêu
No comments:
Post a Comment