Ân Ly yêu Trương Vô Kỵ, nhưng đó là bóng hình của cậu bé Tăng A Ngưu ngày xưa và điều đó không bao giờ thay đổi trong trái tim nàng (minh hoạ)
Cát Tường
Trong thế giới tình ái muôn màu muôn vẻ của Ỷ Thiên Đồ Long Ký, nếu Triệu Mẫn đại diện cho ngọn lửa cuồng nhiệt dám đánh đổi tất cả, Chu Chỉ Nhược là sự giằng xé giữa tình yêu và trách nhiệm, thì Ân Ly (Châu Nhi) lại mang đến một câu chuyện tình nhuốm màu bi thương và hoang đường nhất: Tình yêu mộng tưởng bám víu quá khứ, vĩnh viễn khước từ thực tại. Mối tình của nàng là một nghịch lý xót xa của nhân sinh, khi con người ta thà ôm ấp một ảo ảnh đau đớn do chính mình tạo ra, còn hơn đón nhận một hạnh phúc bình dị, chân thực ngay trước mắt.
Vết cắn rỉ máu nơi Hồ Điệp Cốc
Mối tình kỳ lạ của Ân Ly bắt đầu từ một bối cảnh không hề lãng mạn: Hồ Điệp Cốc năm xưa. Khi đó, nàng là một cô bé ngang bướng, mang nhiều uất hận gia đình, cậy thế bắt nạt cậu thiếu niên Trương Vô Kỵ đang mang trọng bệnh. Trái với những nam nhân luôn e sợ hay vâng lời nàng, cậu bé Vô Kỵ đã phản kháng kịch liệt, cắn vào mu bàn tay nàng tứa máu.
Vết cắn đau đớn ấy không ngờ lại trở thành một "vết sẹo tình yêu" khắc sâu vào tâm khảm Ân Ly. Nàng từng kể lại với Tăng A Ngưu (Trương Vô Kỵ hóa danh) với niềm kiêu hãnh pha lẫn xót xa: "Y mặt mũi đẹp trai lắm, nhưng cũng kiêu ngạo vô cùng. Tôi bảo y đi với tôi, để luôn luôn ở bên cạnh tôi, y không chịu, lại còn mắng chửi tôi, đánh tôi, cắn tôi máu chảy dầm dề.". Nàng yêu cái sự bạo tợn, hung hăng, bất khuất của tên "tiểu quỉ" đó.
Mối tình kỳ lạ của Ân Ly bắt đầu từ một bối cảnh không hề lãng mạn: Hồ Điệp Cốc năm xưa. Khi đó, nàng là một cô bé ngang bướng, mang nhiều uất hận gia đình, cậy thế bắt nạt cậu thiếu niên Trương Vô Kỵ đang mang trọng bệnh. Trái với những nam nhân luôn e sợ hay vâng lời nàng, cậu bé Vô Kỵ đã phản kháng kịch liệt, cắn vào mu bàn tay nàng tứa máu.
Vết cắn đau đớn ấy không ngờ lại trở thành một "vết sẹo tình yêu" khắc sâu vào tâm khảm Ân Ly. Nàng từng kể lại với Tăng A Ngưu (Trương Vô Kỵ hóa danh) với niềm kiêu hãnh pha lẫn xót xa: "Y mặt mũi đẹp trai lắm, nhưng cũng kiêu ngạo vô cùng. Tôi bảo y đi với tôi, để luôn luôn ở bên cạnh tôi, y không chịu, lại còn mắng chửi tôi, đánh tôi, cắn tôi máu chảy dầm dề.". Nàng yêu cái sự bạo tợn, hung hăng, bất khuất của tên "tiểu quỉ" đó.
Trong tâm trí một cô gái thiếu vắng tình thương gia đình, quen sống trong sự tàn nhẫn, sự phản kháng mãnh liệt của Vô Kỵ lại trở thành biểu tượng của một cá tính độc lập mà nàng khao khát và tôn thờ. Nàng yêu vết thương y gây ra cho nàng, và từ đó, trái tim nàng vĩnh viễn đóng băng, chỉ để lại một khoảng trống duy nhất cho "tên tiểu quỉ lang tâm đoản mệnh".
Tăng A Ngưu nhân hậu và ảo ảnh hung tàn
Số phận trêu đùa Ân Ly khi để nàng gặp lại Trương Vô Kỵ lúc trưởng thành, mang lớp vỏ bọc là gã nhà quê Tăng A Ngưu tàn tạ, gãy cả hai chân. Tăng A Ngưu hiền lành, bao dung, thấu hiểu nỗi đau của nàng. Khi thấy nàng cô độc và chịu nhiều thương tổn, chàng đã đưa ra một lời thề nguyền đẹp đẽ và chân thành nhất: "Từ nay trở đi, anh sẽ hết lòng yêu thương bảo vệ em, lo lắng cho em, dù ai đến gây khó dễ cho em, dù người đó tài ba ghê gớm thế nào đến khinh khi em, anh sẻ xả thân để bảo vệ cho em được chu toàn. Anh mong em được bình yên vui vẻ, quên đi những bất hạnh khổ đau từ trước.".
Bất kỳ người con gái nào nghe những lời từ tâm can ấy cũng sẽ mềm lòng. Châu Nhi đã rớt nước mắt sung sướng, nhưng ngay sau đó, sự phũ phàng của "căn bệnh mộng tưởng" lại lên tiếng. Nàng thẳng thừng khước từ sự bảo bọc ấm áp của Tăng A Ngưu, vì trong lòng nàng đã bị ảo ảnh quá khứ lấp đầy: "A Ngưu ca ca, tôi sắp chết đến nơi rồi, mà dù có không chết chăng nữa, thì cũng không lấy anh được đâu. Thế nhưng tôi rất thích nghe những lời anh vừa nói, mong anh cũng đừng phiền trách, khi nào ở không hãy nghĩ tới tôi một chút.".
Ngay cả trong cơn mê sảng trên biển, khi ranh giới sống chết mỏng manh, tiếng lòng chân thật nhất của nàng vẫn dội về, khẳng định sự đối lập chua xót giữa thực tại và giấc mộng: "Vô Kỵ, cái anh A Ngưu đó nhân phẩm còn tốt hơn anh nhiều, võ công giỏi hơn cả Diệt Tuyệt sư thái của phái Nga Mi. Thế nhưng trong lòng em đã có một tên tiểu quỉ lang tâm đoản mệnh rồi, nên em không nhận lời anh ta.".
Số phận trêu đùa Ân Ly khi để nàng gặp lại Trương Vô Kỵ lúc trưởng thành, mang lớp vỏ bọc là gã nhà quê Tăng A Ngưu tàn tạ, gãy cả hai chân. Tăng A Ngưu hiền lành, bao dung, thấu hiểu nỗi đau của nàng. Khi thấy nàng cô độc và chịu nhiều thương tổn, chàng đã đưa ra một lời thề nguyền đẹp đẽ và chân thành nhất: "Từ nay trở đi, anh sẽ hết lòng yêu thương bảo vệ em, lo lắng cho em, dù ai đến gây khó dễ cho em, dù người đó tài ba ghê gớm thế nào đến khinh khi em, anh sẻ xả thân để bảo vệ cho em được chu toàn. Anh mong em được bình yên vui vẻ, quên đi những bất hạnh khổ đau từ trước.".
Bất kỳ người con gái nào nghe những lời từ tâm can ấy cũng sẽ mềm lòng. Châu Nhi đã rớt nước mắt sung sướng, nhưng ngay sau đó, sự phũ phàng của "căn bệnh mộng tưởng" lại lên tiếng. Nàng thẳng thừng khước từ sự bảo bọc ấm áp của Tăng A Ngưu, vì trong lòng nàng đã bị ảo ảnh quá khứ lấp đầy: "A Ngưu ca ca, tôi sắp chết đến nơi rồi, mà dù có không chết chăng nữa, thì cũng không lấy anh được đâu. Thế nhưng tôi rất thích nghe những lời anh vừa nói, mong anh cũng đừng phiền trách, khi nào ở không hãy nghĩ tới tôi một chút.".
Ngay cả trong cơn mê sảng trên biển, khi ranh giới sống chết mỏng manh, tiếng lòng chân thật nhất của nàng vẫn dội về, khẳng định sự đối lập chua xót giữa thực tại và giấc mộng: "Vô Kỵ, cái anh A Ngưu đó nhân phẩm còn tốt hơn anh nhiều, võ công giỏi hơn cả Diệt Tuyệt sư thái của phái Nga Mi. Thế nhưng trong lòng em đã có một tên tiểu quỉ lang tâm đoản mệnh rồi, nên em không nhận lời anh ta.".
Đi tìm bóng hình không tồn tại
Đỉnh điểm của bi kịch mộng tưởng diễn ra ở cuối truyện, khi Ân Ly "chết đi sống lại" từ nấm mồ. Nàng phát hiện ra Tăng A Ngưu hiền lành bao lâu nay chính là Trương Vô Kỵ - người nàng khắc khoải tìm kiếm khắp chân trời góc bể. Lẽ ra đó phải là lúc nàng vỡ òa hạnh phúc, viên mãn ôm lấy tình lang. Nhưng không! Dưới ngòi bút sắc sảo của Kim Dung, Ân Ly đã dội một gáo nước lạnh vào hiện thực. Nàng cự tuyệt phiên bản Trương Vô Kỵ bằng xương bằng thịt đang đứng trước mặt mình.
Lời từ biệt của nàng là một bản đúc kết xót xa cho căn bệnh mộng tưởng: "A Ngưu ca ca, anh không hiểu gì cả. Nơi sa mạc bên Tây Vực, em với anh đồng sinh cộng tử, ở nơi hòn đảo trên biển cả, anh đối với em hết lòng hết dạ. Anh là người tốt bụng nhưng em đã nói với anh rồi, lòng em sớm trao cho tên Trương Vô Kỵ. Em sẽ đi tìm y, nếu em tìm được anh thử nghĩ xem y có đánh em, chửi em, cắn em không?".
Trương Vô Kỵ lúc này mới đau đớn bừng tỉnh: "người mà nàng thực bụng yêu thương là một tên Trương Vô Kỵ tưởng tượng trong tim, là tên Trương Vô Kỵ nàng nhớ trong đầu từng gặp nơi Hồ Điệp Cốc, đã từng đánh nàng cắn nàng, một tên Trương Vô Kỵ ngang bướng hung hăng, chứ không phải Trương Vô Kỵ đàng hoàng chân chính, nhân hậu khoan thứ nay đã trưởng thành ngay trước mặt nàng.".
Đánh giá và Bình luận
Câu chuyện của Ân Ly vạch trần một bi kịch tâm lý vô cùng tinh tế của con người: Sự ái kỷ trong tình yêu và thói quen bám víu vào vết thương quá khứ.
Ân Ly thực chất không yêu con người thực của Trương Vô Kỵ. Nàng yêu "cảm giác" bị tổn thương, yêu sự phản kháng mạnh mẽ mà cậu bé Vô Kỵ mang lại trong chuỗi ngày tuổi thơ tăm tối của nàng. Nàng đã tự thần thánh hóa một hình bóng, nhào nặn nó trong trí tưởng tượng suốt nhiều năm ròng rã, để biến nó thành một "tín ngưỡng" cá nhân.
Khi đối diện với thực tại – một Vô Kỵ trưởng thành, nhu thuận, hoàn hảo và sẵn sàng mang lại cho nàng hạnh phúc – ảo mộng của nàng lập tức vỡ nát. Để bảo vệ "tín ngưỡng" của mình, nàng dứt khoát chọn cách quay lưng với hiện thực. Hành động nàng bỏ đi, lang thang khắp thế gian để tìm kiếm một bóng hình Vô Kỵ thuở thiếu thời (vốn đã vĩnh viễn tan biến theo thời gian) là một cái kết vô cùng ám ảnh. Nàng tự nguyện làm một kẻ mộng du vĩnh viễn, mải miết đuổi theo một bóng ma không có thực, thay vì chấp nhận mở mắt để nắm lấy đôi bàn tay ấm áp ngay bên cạnh.
Mối tình của Ân Ly không đem lại kết quả viên mãn, cũng không có những pha xả thân oanh liệt đổi lấy giang sơn, nhưng lại để lại một dư âm dai dẳng, sâu hoắm. Nàng là hiện thân của những linh hồn bị tổn thương, mang trong mình bi kịch của sự cố chấp. Thà tự chuốc lấy cô đơn cả đời để gìn giữ một ảo ảnh lấp lánh trong ký ức, còn hơn phải thỏa hiệp với sự trưởng thành, thay đổi của con người và sự chảy trôi tàn nhẫn của thời gian. Đó là một vẻ đẹp đầy khiếm khuyết, cực đoan, nhưng cũng thật bi tráng và mang đậm tính nhân bản sâu sắc trong thế giới võ hiệp Kim Dung.
...
Chỉ Nhược - Ân Ly cầm tay nhau rũ bỏ ân oán
Tình huống Ân Ly (Châu Nhi) bất ngờ xuất hiện và đối mặt với Chu Chỉ Nhược ở cuối tác phẩm là một trong những trường đoạn mang tính giải tỏa tâm lý xuất sắc của Kim Dung. Nó không chỉ hóa giải một ân oán đẫm máu mà còn lột tả trọn vẹn bản chất sâu thẳm của hai người con gái cùng chung một bi kịch tình yêu.
Sự việc diễn ra trong bối cảnh cực kỳ căng thẳng. Chu Chỉ Nhược vừa dùng Cửu Âm thần trảo khống chế Trương Vô Kỵ và Triệu Mẫn, lưỡi kiếm Ỷ Thiên trong tay nàng đã chĩa thẳng vào ngực Vô Kỵ, định lấy mạng chàng để đồng qui ư tận vì bị "hồn ma" Ân Ly quấn quít đòi mạng.
Đúng lúc đó, một thiếu nữ áo đen từ trong đám cỏ chạy vụt ra, điểm huyệt ngăn cản và nói: "- Khoan đã! Chu Chỉ Nhược, Ân Ly đã chết đâu.". Chu Chỉ Nhược hoảng hốt lùi lại, mũi kiếm vẫn chỉ vào Vô Kỵ, dọa sẽ đâm chết chàng, rồi sợ hãi vặn hỏi:
"- Thế ngươi là người hay là ma?". Ân Ly đápáp lại rành rọt: "- Dĩ nhiên ta là người.".
Sau khi mọi người bình tâm lại, biết chắc Ân Ly từ cõi chết trở về, nỗi sợ hãi tột cùng của Chu Chỉ Nhược bỗng vỡ òa thành sự ân hận và nhẹ nhõm. Nàng đã quì phục xuống trước mặt Ân Ly, nghẹn ngào thừa nhận tội lỗi:
"- Ân cô nương, hôm đó tôi nổi lòng xấu xa, làm hại đến cô, việc đó sau này thật hết sức ăn năn, ngay trong giấc ngủ cũng không yên ổn, nếu không hôm nay đột nhiên gặp lại cô trong rừng đâu có sợ hãi đến mức đó. Bây giờ thấy cô bình an không sao, miễn tội nghiệt cho tôi, có trời trên cao làm chứng lòng tôi cực kỳ sung sướng.". Nàng lại sụt sùi khóc và nói thêm: "- Tôi… tôi quả thực đối với cô chẳng ra gì.".
Về phần Ân Ly, vốn là một cô gái có tính tình cố chấp, ngang bướng, nhưng nay thấy Chu Chỉ Nhược thân là chưởng môn lại chịu hạ mình nhận lỗi, trong lòng cũng thấy an ủi, bèn đỡ Chu Chỉ Nhược dậy và nói:
"- Chu tỉ tỉ, chuyện đã qua không ai nên để trong lòng, dẫu sao thì tôi cũng chưa chết.".
Kỳ lạ và trớ trêu thay, Ân Ly lại kể ra một sự thật nghiệt ngã mang tính nhân quả:
"- Cô lấy kiếm vạch trên mặt tôi mấy nhát cũng không phải là không tốt. Mặt tôi vốn sưng vù, trúng kiếm rồi bao nhiêu máu độc chảy ra hết, vết sưng trên mặt dần dần xẹp đi.".
Nghe đến đây, Chu Chỉ Nhược lòng thật vui mừng không biết nói sao cho phải. Mọi ân oán giữa hai người con gái xem như được hóa giải.
* Đối với Chu Chỉ Nhược:
Sự nhẹ nhõm của một linh hồn bị đè bẹp bởi tội ác
Việc Chu Chỉ Nhược quì xuống khóc lóc và xin lỗi Ân Ly bóc trần một sự thật tâm lý: Nàng vốn dĩ không phải là kẻ sát nhân máu lạnh bẩm sinh. Như đã phân tích trong các sự kiện trước, nàng bị ép phải làm việc ác vì lời thề độc địa và di mệnh của Diệt Tuyệt sư thái. Nàng dùng kiếm rạch mặt Ân Ly, đẩy trôi bè, vu oan cho Triệu Mẫn là một nước cờ cực kỳ tàn nhẫn, nhưng nước cờ ấy đã giết chết chính lương tri của nàng. Lời thú nhận "ngay trong giấc ngủ cũng không yên ổn" cho thấy Tòa án Lương tâm đã tra tấn nàng đến mức hoang tưởng, lúc nào cũng thấy "hồn ma Ân Ly" về đòi mạng. Sự tàn độc của nàng thực chất là cái vỏ bọc che đậy một nội tâm yếu đuối, luôn sợ hãi nhân quả báo ứng.
Khi biết Ân Ly còn sống, nàng "cực kỳ sung sướng"không phải vì nàng bỗng nhiên thánh thiện, mà vì gánh nặng sát nghiệp đã được nhấc khỏi vai nàng. Nàng rũ bỏ được mặc cảm mình là một kẻ giết người. Lời xin lỗi của nàng là sự đầu hàng của một con người đã quá mệt mỏi vì phải đóng vai ác.
* Đối với Ân Ly:
* Đối với Ân Ly:
Sự trong sáng kỳ lạ và sự buông bỏ chấp niệm
Ân Ly là một nhân vật có số phận bi thảm, dung mạo bị hủy hoại, tuổi thơ nhuốm máu. Lẽ thường, một kẻ bị hại suýt chết, bị rạch nát mặt như nàng ắt phải hận thù Chu Chỉ Nhược đến tận xương tủy. Nhưng phản ứng của Ân Ly lại cực kỳ bao dung và có phần "tưng tửng". Nàng tha thứ cho Chu Chỉ Nhược vì hai lý do rất thực tế: Thứ nhất, nàng thấy Chu Chỉ Nhược đã chịu lép vế, hạ mình. Thứ hai, nghịch lý thay, những nhát kiếm ác độc của Chu Chỉ Nhược lại vô tình trở thành "lưỡi dao phẫu thuật" rạch trúng các mạch máu, giúp nọc độc của Thiên Châu Vạn Độc Thủ thoát ra ngoài, trả lại cho nàng khuôn mặt xinh đẹp.
Sự tha thứ này lột tả bản chất của Ân Ly: Một cô gái hoang dại, suy nghĩ đơn giản nhưng vô cùng thuần khiết. Trái tim nàng nhỏ bé, chỉ có chỗ chứa duy nhất cho hình bóng "tên tiểu quỉ lang tâm đoản mệnh Trương Vô Kỵ" thuở nhỏ ở Hồ Điệp Cốc, nên nàng chẳng còn tâm trí đâu để chứa chấp sự thù hận hẹp hòi chốn giang hồ.
Sống - chết, phúc - họa ... ranh giới vô cùng mong manh
Tình huống này mang đến một cảm giác chua xót nhưng ấm áp, đồng thời chứa đựng triết lý nhân sinh vô cùng sâu sắc của Kim Dung: Sự trớ trêu của Số phận và Luật Nhân quả.
* Lòng ác lại nở hoa thiện:
Chu Chỉ Nhược định giết Ân Ly để trừ hậu họa và diệt tình địch, nàng rạch mặt Ân Ly để xả cơn ghen tị. Không ngờ, hành động tàn nhẫn nhất ấy lại vô tình cứu sống Ân Ly, giúp Ân Ly trục xuất được chất độc tà môn tàn phá cơ thể bấy lâu nay. Đây là một sự xảo hợp tuyệt diệu của số mệnh, chứng minh rằng sự sống và cái chết, điều phúc và tai họa nhiều khi ranh giới vô cùng mong manh.
* Sự buông bỏ là liều thuốc giải độc duy nhất:
Cuộc hội ngộ này cứu rỗi cả hai người con gái. Ân Ly lấy lại được nhan sắc và buông bỏ oán hận để đi tìm giấc mộng của riêng mình. Chu Chỉ Nhược thoát khỏi sự tra tấn của lương tâm và bóng ma tội lỗi, tìm lại được phần nào bản ngã lương thiện ngày xưa.
Cảnh tượng Chu Chỉ Nhược và Ân Ly – kẻ sát nhân và nạn nhân – cùng ngồi xuống, cầm tay nhau rũ bỏ ân oán, là một nốt lặng tuyệt đẹp khép lại những tranh đoạt tàn khốc của Ỷ Thiên Đồ Long Ký. Nó gửi gắm thông điệp: Bất chấp giang hồ có bao nhiêu mưu mô, quỉ kế và oán thù, thứ cuối cùng chiến thắng vẫn là sự tha thứ và lòng trắc ẩn của con người. Cả hai cô gái suy cho cùng đều đáng thương, đều là những bông hoa bị bão tố giang hồ vùi dập, và việc họ tha thứ cho nhau cũng chính là cách họ tự chữa lành cho chính tâm hồn đầy rạn nứt của mình.
Cảnh tượng Chu Chỉ Nhược và Ân Ly – kẻ sát nhân và nạn nhân – cùng ngồi xuống, cầm tay nhau rũ bỏ ân oán, là một nốt lặng tuyệt đẹp khép lại những tranh đoạt tàn khốc của Ỷ Thiên Đồ Long Ký. Nó gửi gắm thông điệp: Bất chấp giang hồ có bao nhiêu mưu mô, quỉ kế và oán thù, thứ cuối cùng chiến thắng vẫn là sự tha thứ và lòng trắc ẩn của con người. Cả hai cô gái suy cho cùng đều đáng thương, đều là những bông hoa bị bão tố giang hồ vùi dập, và việc họ tha thứ cho nhau cũng chính là cách họ tự chữa lành cho chính tâm hồn đầy rạn nứt của mình.
....
Bài liên quan:
No comments:
Post a Comment